Chương7
THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
Thương mại tự do và lợi ích
Các hàng rào bảo hộ thương mại
Các chính sách can thiệp vào xuất khẩu
Chương 7: Thương mại quốc tế Slide 2
Thương mại tự do
Lợi thế tuyệt đối
Khả năng sản xuất ra một hàng hóa sử dụng ít đầu vào
sản xuất hơnso với nhà sản xuất khác
Lợi thế so sánh
Khả năng sản xuất ra một hàng hóa với chi phí cơ hội thấp
hơnso với nhà sản xuất khác
Thương mại có thể đem lại lợi ích cho tất cả mọi người
trong xã hội vì nó cho phép con người có thể chuyên môn
hóa vào hoạt động mà họ có lợi thế so sánh
Năm 1817, nhà kinh tế học người Anh David Ricardo đã nghiên cứu và chỉ ra rằng chuyên môn hóa
quốc tế sẽ có lợi cho tất cả các quốc gia và gọi kết quả này là quy luật lợi thế so sánh. Ông đã phân
tích như sau:
https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%A3i_th%E1%BA%BF_so_s%C3%A1nh
Sản phẩm Tại Anh (giờ công) Tại Bồ Đào Nha (giờ công)
1 đơn vị lúa mỳ
15
10
1 đơn vị rượu vang
30
15
Bảng 1 - Chi phí về lao động để sản xuất
Trong ví dụ này Bồ Đào Nha có lợi thế tuyệt đối so với Anh trong sản xuất cả lúa mỳ lẫn rượu
vang:năng suất lao động của Bồ Đào Nha gấp hai lần Anh trong sản xuất rượu vangvà gấp 1,5 lần
trong sản xuất lúa mỳ. Theo suy nghĩ thông thường, trong trường hợp này Bồ Đào Nha sẽ không
nên nhập khẩu mặt hàng nào từ Anh cả. Thế nhưng phân tích của Ricardo đã dẫn đến kết luận hoàn
toàn khác:
•1 đơn vị rượu vang tại Anh sản xuất phải tốn chi phí tương đương với chi phí để sản xuất 2 đơn
vị lúa mì (hay nói một cách khác, chi phí cơ hội để sản xuất 1 đơn vị rượu vang là 2 đơn vị lúa mì);
trong khi đó, tại Bồ Đào Nha, để sản xuất 1 đơn vị rượu vang chỉ mất chi phí tương đương với chi
phí để sản xuất 1,5 đơn vị lúa mì (hay chi phí cơ hội để sản xuất 1 đơn vị rượu vang là 1,5 đơn vị lúa
mì). Vì thế ở Bồ Đào Nha sản xuất rượu vang rẻ hơn tương đối so với ở Anh.
•Tương tự như vậy, ở Anh, sản xuất lúa mì rẻ hơn tương đối so với Bồ Đào Nha (vì chi phí cơ hội chỉ
có 0,5 đơn vị rượu vang trong khi ở Bồ Đào Nha phải mất 2/3 đơn vị rượu vang). Hay nói một cách
khác, Bồ Đào Nha có lợi thế so sánh về sản xuất rượu vang còn Anh có lợi thế so sánh về sản xuất
lúa mì. Để thấy được cả hai nước sẽ cùng có lợi nếu chỉ tập trung vào sản xuất mặt hàng mà mình
có lợi thế so sánh: Bồ Đào Nha chỉ sản xuất rượu vang còn Anh chỉ sản xuất lúa mì rồi trao đổi
thương mại với nhau, Ricardo đã làm như sau:
Ông giả định nguồn lực lao động của Anh là 270 giờ công lao động, còn của Bồ Đào Nha là 180 giờ
công lao động.
Nếu không có thương mại, cả hai nước sẽ sản xuất cả hai hàng hoá và theo chi phí tại
Bảng 1
thì kết
quả là số lượng sản phẩm được sản xuất ra như sau:
Quốc gia Số đơn vị lúa mì Số đơn vị rượu vang
Anh
8
5
Bồ Đào Nha
9
6
Tổng cộng
17
11
Bảng 2 -Trước khi có thương mại
•Nếu Bồ Đào Nha chỉ sản xuất rượu vang còn Anh chỉ sản xuất lúa mì rồi trao đổi thương mại với nhau thì
số lượng sản phẩm được sản xuất ra sẽ là:
Bảng 3
-Sau khi có thương mại
Đất nước Số đơn vị lúa mì Số đơn vị rượu vang
Anh
18
0
Bồ Đào Nha
0
12
Tổng
cộng
18
12
Rõ ràng sau khi có thương mại và mỗi nước chỉ tập trung vào sản xuất hàng hoá mà mình có lợi thế so
sánh, tổng số lượng sản phẩm của lúa mì và rượu vang của cả hai nước đều tăng hơn so với trước khi có
thương mại (là lúc hai nước cùng phải phân bổ nguồn lực khan hiếm của mình để sản xuất cả hai loại sản
phẩm). Lưu ý rằng phân tích của Ricardo kèm theo những giả định sau:
Chương 7: Thương mại quốc tế Slide 5
Thương mại tự do
Trước khi có thương mại tự do
Đường giới hạn khả năng sản xuất của A Đường giới hạn khả năng sản xuất của B
Thịt (kg) Thịt (kg)
Khoai tây (kg) Khoai tây (kg)