0
TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHẠM VĂN ĐỒNG
KHOA SƯ PHẠM TỰ NHIÊN
BÀI GIẢNG
Học phần: PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TỰ NHIÊN - XÃ HỘI Ở TIỂU HỌC 1
Mã học phần: 49
Ngành đào tạo: ĐẠI HỌC GIÁO DỤC TIỂU HỌC
Giảng viên biên soạn: NGUYỄN THỊ HÒA
Số tín chỉ/đơn vị học trình: 02
Tổ/Khoa quản lý học phần: Khoa Sư phạm Tự nhiên
Quảng Ngãi, tháng 7 năm 2024
1
2
MỤC LỤC
MỤC LỤC ............................................................................................................................................... 2
MỞ ĐẦU ................................................................................................................................................. 4
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................................................... 5
Chương 1. GIỚI THIỆU VỀ CÁC MÔN HỌC TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI Ở TIỂU HỌC THEO
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG NĂM 2018 ............................................................... 6
1.1. Khái quát về chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 ...................................................... 6
1.1.1. Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) năm 2018 .......................... 6
1.1.2. Những điểm mới của chương trình GDPT năm 2018 ............................................................ 7
1.2. Khái quát về chương trình các môn Tự nhiên và Xã hội .......................................................11
1.2.1. Đặc điểm của các môn Tự nhiên và Xã hội ..........................................................................11
1.2.2. Quan điểm xây dựng chương trình các môn học về Tự nhiên và Xã hội .............................12
1.2.3. Mục tiêu của chương trình các môn Tự nhiên và Xã hội .....................................................13
1.2.4. Nội dung giáo dục ................................................................................................................15
1.2.5. Định hướng về phương pháp giáo dục .................................................................................16
1.2.6. Định hướng về đánh giá kết quả giáo dục ............................................................................17
Chương 2. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN VỀ TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI Ở TIỂU HỌC
................................................................................................................................................................18
2.1. Định hướng đổi mới các phương pháp dạy học (PPDH) các môn về TN&XH ....................18
2.2. Những PPDH đặc trưng của các môn học về TN&XH ..........................................................19
2.2.1. Phương pháp quan sát ..........................................................................................................19
2.2.2. Phương pháp hỏi đáp ............................................................................................................21
2.2.3. Phương pháp thực hành ........................................................................................................23
2.2.4. Phương pháp thí nghiệm ......................................................................................................24
2.2.5. Phương pháp truyền đạt........................................................................................................27
2.2.6. Phương pháp kể chuyện .......................................................................................................28
2.2.7. Phương pháp giải quyết vấn đề ............................................................................................30
2.2.8. Phương pháp thảo luận .........................................................................................................34
2.2.9. Phương pháp tranh luận........................................................................................................37
2.2.10. Phương pháp đóng vai ........................................................................................................38
2.2.11. Phương pháp điều tra..........................................................................................................40
2.2.12. Phương pháp bàn tay nặn bột .............................................................................................42
2.2.13. Phương pháp dạy học khám phá ........................................................................................45
2.3. Lựa chọn và phối hợp các PPDH các môn học về TN&XH ..................................................47
Chương 3. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC CÁC MÔN VỀ TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI ........48
3.1. Đổi mới hình thức tổ chức dạy học ..........................................................................................48
3.2. Các hình thức tổ chức dạy học chủ yếu của các môn học về TN&XH .................................49
3
3.2.1. Dạy học cả lớp ......................................................................................................................49
3.2.2. Dạy học theo nhóm ..............................................................................................................49
3.2.3. Dạy học cá nhân ...................................................................................................................51
3.2.4. Dạy học ngoài thiên nhiên ....................................................................................................52
3.2.5. Tham quan. ...........................................................................................................................53
3.2.6. Trò chơi học tập ...................................................................................................................54
3.2.7. Sử dụng phối hợp các HTTCDH ..........................................................................................56
Chương 4. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC CÁC MÔN HỌC ..............................................................58
4.1. Khái niệm và vai trò của các phương tiện dạy học (PTDH) các môn học về TN&XH .......58
4.2. Các nguyên tắc sử dụng PTDH các môn về TN&XH ............................................................59
4.3. Các PTDH chủ yếu sử dụng trong dạy học các môn học về TN&XH ..................................59
4.3.1. Sử dụng tranh, ảnh. ...............................................................................................................59
4.3.2. Sơ đồ ....................................................................................................................................60
4.3.3. Vật thật và mẫu vật ...............................................................................................................61
4.3.4. Mô hình ................................................................................................................................61
4.3.5. Bản đồ, lược đồ ....................................................................................................................62
4.3.6. Quả địa cầu ...........................................................................................................................63
4.3.7. Các phương tiện nghe nhìn...................................................................................................63
4.3.8. Phương tiện dạy học tự làm ..................................................................................................63
Chương 5. KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC CÁC MÔN .....................................67
5.1. Mục đích và ý nghĩa của việc kiểm tra và đánh giá trong DH các môn về TN&XH ..........67
5.1.1. Đổi mới quan điểm về kiểm tra- đánh giá trong DH các môn về TN&XH .........................67
5.1.2. Vai trò, ý nghĩa của KT- ĐG trong DH các môn về TN&XH .............................................68
5.2.2. Phương pháp đánh giá ..........................................................................................................69
5.3.2. Đánh giá định kỳ ..................................................................................................................69
5.3.3. Các dạng bài kiểm tra định kỳ ..............................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................................................73
4
MỞ ĐẦU
Phương pháp dạy học Tự nhiên- Xã hội ở Tiểu học 1 là một học phần bắt buộc và
là điều kiện tiên quyết để sinh viên tiếp tục học học phần PPDH Tự nhiên- Xã hội ở Tiểu
học 2. Học phần cung cấp cho sinh viên những kiến thức đại cương về PPDH các môn
học như Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Lịch sử và Địa lý cấp Tiểu học; học phần cũng
trang bị cho giáo sinh Tiểu học hành trang cần thiết để hoàn thành tốt đợt Thực tập tốt
nghiệp và trở thành người giáo viên dạy Tiểu học sau này.
Nội dung học phần gồm 5 chương:
Chương 1: Giới thiệu về các môn học Tự nhiên và Xã hội ở Tiểu học theo Chương
trình Giáo dục phổ thông năm 2018.
Chương 2: Phương pháp dạy học các môn học về Tự nhiên và Xã hội
Chương 3: Hình thức tổ chức dạy học các môn học về Tự nhiên và Xã hội
Chương 4: Phương tiện dạy học về Tự nhiên và Xã hội
Chương 5: Kiểm tra và đánh giá trong dạy học về Tự nhiên và Xã hội
Bài giảng là tài liệu tham khảo để sinh viên sử dụng khi học tập học phần PPDH
Tự nhiên và xã hội ở Tiểu học 1; bài giảng cung cấp kiến thức cơ bản giúp SV ngành
GD Tiểu học có thể lập kế hoạch bài giảng, tổ chức các hoạt động dạy học, lựa chọn và
sử dụng các phương tiện dạy học, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập các môn học như
Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Lịch sử và Địa lý ở cấp Tiểu học.
Tác giả