Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học - Chương 2: Thiết kế nghiên cứu

Trong bối cảnh nghiên cứu khoa học ngày càng trở nên phức tạp và đa dạng, việc xây dựng một thiết kế nghiên cứu vững chắc là nền tảng cốt lõi quyết định thành công và tính giá trị của bất kỳ công trình khoa học nào. Chương này tập trung vào việc giới thiệu quy trình tổng thể để hình thành một thiết kế nghiên cứu khoa học, làm rõ các khái niệm nghiên cứu trọng yếu. Mục tiêu chính là cung cấp cho người học cái nhìn toàn diện về việc xác định vấn đề nghiên cứu, xây dựng mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, từ đó đặt nền móng cho việc phát triển mô hình nghiên cứu một cách hệ thống và khoa học.

Sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu mới bắt đầu quan tâm đến việc xây dựng và thực hiện thiết kế nghiên cứu khoa học.

Chương 2 trình bày một cách có hệ thống về thiết kế nghiên cứu, bắt đầu bằng việc làm sáng tỏ các khái niệm nghiên cứu cơ bản và mối quan hệ giữa chúng, bao gồm ý tưởng nghiên cứu, vấn đề nghiên cứu, mục đích và mục tiêu nghiên cứu, cũng như câu hỏi nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu. Phần ý tưởng nghiên cứu khám phá các cơ chế hình thành như trực giác, phân tích nguyên nhân-hậu quả và tiếp cận thực tiễn. Đặc biệt, chương này đi sâu vào định nghĩa vấn đề nghiên cứu là khoảng cách giữa thực tế và mong muốn, nhấn mạnh rằng một vấn đề nghiên cứu cần có tính thực tế, mang lại lợi ích và có tính mới hoặc ý nghĩa. Các nguồn nhận dạng vấn đề nghiên cứu từ lý thuyết và thực tiễn được phân tích chi tiết, đồng thời giới thiệu các dạng nghiên cứu lặp lại. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu được phân biệt rõ ràng, hướng dẫn cách đặt câu hỏi nghiên cứu hiệu quả. Nội dung này cung cấp một khuôn khổ toàn diện, giúp người đọc nắm vững các nguyên tắc cơ bản của phương pháp nghiên cứu khoa học, từ đó có thể xây dựng một đề cương nghiên cứu logic, khả thi và có đóng góp thiết thực cho cộng đồng khoa học và xã hội.