1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐNG – X HI
Đồng chủ biên
TS. Đỗ Thùy Dung
TS. Mai Thị Hường

Bi ging
QUAN TRI RUI RO
( Lưu hnh ni b)
H NI 2/2021
2
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐNG – XÃ HI
Đồng chủ biên: TS. Đỗ Thùy Dung và TS. Mai Thị Hường
BÀI GIẢNG
QUẢN TRỊ RỦI RO
BAN BIÊN SOẠN
1. TS. Mai Thị Hường
– Chủ biên
2. TS. Đỗ Thùy Dung
– Đồng Chủ biên
3. TS. Mai Thị Dung
– Thành viên
4. Ths. Trần Thị Thanh
– Thành viên
5. Ths. Ngô Thị Liên
– Thành viên
HÀ NI THÁNG 2 NĂM 2021
3
LỜI NÓI ĐẦU
Rủi ro có thể tồn tại trong mọi hoạt động hàng ngày của con người dù là
các hoạt động mang tính sinh tồn như ăn, mặc, ở, đi lại hay các hoạt động vui chơi
giải trí, giao dịch kinh doanh. Rủi ro xuất hiện mang lại các kết quả không mong
muốn ở các mức độ khác nhau. Trước đây, rủi ro thường xuất hiện với những ý
nghĩa và hậu quả mang tính tiêu cực. Cho đến nay chưa có được định nghĩa thống
nhất về rủi ro. Những trường phái khác nhau, các tác giả khác nhau đưa ra những
định nghĩa rủi ro khác nhau. Trong nghiên cứu, rủi ro được sử dụng theo nhiều
nghĩa. Có nhiều loại rủi ro đã được đưa ra thảo luận như: rủi ro kinh doanh, rủi ro
kinh tế, rủi ro đầu tư, rủi ro xã hội, rủi ro chính trị.
Mặc dù vậy, việc đối phó với rủi ro đã được thực hiện một cách không chính
thức từ thuở ban đầu. Hình thức sơ khai ban đầu, những người tiền sử tụ tập lại
với nhau thành những bộ lạc để bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, chia sẻ trách
nhiệm, và chống lại những bất trắc trong cuộc sống. Cho đến ngày nay, quản
trị rủi ro không chính thức vẫn được nhiều người thực hiện, cho dù họ có ý thức
về nó hay không. Chúng ta thắt dây an toàn khi lái xe để giảm khả năng bị
thương nặng; chúng ta tập thể dục và ăn kiêng để cải thiện tình trạng sức khỏe
tốt.
Theo thời gian và sự phát triển của điều kiện kinh tế - xã hội, các biện pháp
đối phó rủi ro cũng trở nên có hệ thống và chuyên nghiệp hơn. Đây cũng là cơ sở
cho việc hình thành các khuôn khổ và chương trình quản trị rủi ro hiện nay đang
được ứng dụng phổ biến ở các doanh nghiệp và tập đoàn lớn trên thế giới.
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung chương trình đào tạo theo quy chế
đào tạo tín chỉ, và nâng cao kiến thức cơ sở ngành cho sinh viên chuyên ngành
bảo hiểm, Bộ môn Quản trị tài chính thuộc khoa Bảo hiểm trường đại học Lao
động xã hội đã tổ chức biên soạn bài giảng “quản trị rủi ro” để phục vụ cho công
tác giảng dạy của giảng viên và quá trình học tập của sinh viên. Nội dung bài
giảng tập trung vào việc hệ thống hóa và phân tích các khái niệm về rủi ro và một
4
số khái niệm khác có liên quan mà hiện nay đang bị sử dụng đồng nhất; sự cần
thiết của quản trị rủi ro và các bước trong quy trình quản trị rủi ro của doanh
nghiệp, cá nhân tổ chức nói chung và cho doanh nghiệp bảo hiểm nói riêng.
Tập thể tham gia biên soạn bài giảng bao gồm:
- TS. Đỗ Thùy Dung: đồng chủ biên và biên soạn chương 1
- TS. Mai Thị Hường – đồng chủ biên và tham gia biên soạn chương 2 và
chương 6
- ThS. Trần Thị Thanh: biên soạn chương 3
- TS. Mai Thị Hường và ThS. Ngô Thị Liên: biên soạn chương 4
- TS. Mai Thị Dung và ThS. Trần Thị Thanh: biên soạn chương 5
Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi thiếu sót, nhóm biên soạn rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến để hoàn thiện nội dung bài giảng.
Thay mặt ban biên soạn
Đồng Chủ biên
TS. Mai Thị Hường TS. Đỗ Thùy Dung
5
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU………………………………………………………………………... 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO V QUẢN TRỊ RỦI RO………………10
I- TỔNG QUAN VỀ RỦI RO VÀ MT SỐ KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN…....10
1. Khái niệm và bản chất của rủi ro…………………………………………............10
2. Một số khái niệm có liên quan…………………………………………………...16
2.1. Hiểm họa………………………………………………………………………… 16
2.2. Nguy Cơ………………………………………………………………………….. 18
2.3. Sự bất định………………………………………………………………………. 20
2.3.1. Khái niệm……………………………………………...………………………21
2.3.2. Phản ứng với rủi ro và sự bất định………………………………………...…..24
3. Chuỗi rủi ro…………………………………………………………………….....26
4. Phân loại rủi ro……………………………………………………………………28
4.1. Phân loại rủi ro theo bản chất……………………………………………………. 28
4.1.1. Rủi ro thuần túy……………………………………………………………......28
4.1.2. Rủi ro suy đoán…………………………………………………………….......31
4.2. Phân loại rủi ro theo mức độ đa dạng hóa……………………………………... 33
4.3. Rủi ro căn bản và rủi ro cá biệt………………………………………………… 34
4.4. Phân loại rủi ro theo môi trường……………………………………………….. 34
5. Tổn thất và phân loại tổn thất……………………………………………………36
5.1. Khái niệm tổn thất……………………………………………………………….. 36
5.2. Phân loại tổn thất………………………………………………………………... 37
II- TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO…….…..……………………………..39
1. Sự cần thiết phải quản trị rủi ro………………………………………………....39
2. Lịch sử phát triển các chức năng quản trị rủi ro…………………………….....39
2.1. Thời kỳ ngay sau chiến tranh thế giới lần thứ hai……………………………......40
2.2. Giai đoạn sau 1960……………………………………………………………… 43
2.3. Quản trị rủi ro hiện đại………………………………………………………….. 45
3. Khái niệm và vai trò của quản trị rủi ro………………………………………...46
3.1. Khái niệm………………………………………………………………………... 46
3.2. Vai trò của quản trị rủi ro………………………………………………………. 51
4. Chức năng và nhiệm vụ của các chương trình quản trị rủi ro………………...53
5. Cơ sở khoa học của quản trị rủi ro………………………………………………54
5.1. Lý thuyết xác suất……………………………………………………………….. 54
5.2. Luật số lớn……………………………………………………………………….. 56
5.3. Quy luật phân phối chuẩn trong xác suất thống kê……………………………. 57
5.4. Các lý thuyết về quản trị………………………………………………………… 60
6. Quy trình quản trị rủi ro…………………………………………………………60
6.1. Xác định mục tiêu quản trị rủi ro………………………………………………. 61
6.2. Nhận dạng rủi ro………………………………………………………………… 61
6.3. Đo lường tổn thất………………………………………………………………... 62
6.4. Kiểm soát và tài trợ rủi ro……………………………………………………...... 63
6.5. Đánh giá và điều chỉnh lại chương trình……………………………………..... 65
7. Quản trị rủi ro trong mối quan hệ với các chức năng quản trị khác của tổ
chức…………………………………………………………………………………...65
III- ĐỐI TƯỢNG, NI DUNG CỦA MÔN HỌC QUẢN TRỊ RỦI RO……........66