Bài giảng Tài chính - tiền tệ: Chương 6 - TS Tạ Thị Kim Dung

Trong bối cảnh quản lý tài chính công ngày càng phức tạp, việc nắm vững các nguyên tắc cơ bản của quản lý ngân sách nhà nước là thiết yếu. Ngân sách nhà nước (NSNN) không chỉ là công cụ huy động và phân phối nguồn lực tài chính quan trọng nhất mà còn đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội của một quốc gia. Chương này tập trung trình bày khái niệm, đặc điểm và tổ chức hệ thống NSNN, cung cấp cái nhìn tổng quan về cơ chế vận hành của nó. Mục tiêu là giúp người đọc hiểu rõ bản chất và tầm quan trọng của NSNN, đặc biệt trong hệ thống tài chính Việt Nam, làm nền tảng cho việc nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh thu, chi và cân đối ngân sách.

Sinh viên các ngành kinh tế, tài chính, quản trị công; cán bộ công chức làm việc trong lĩnh vực tài chính, ngân sách; và bất kỳ ai quan tâm đến các kiến thức cơ bản về ngân sách nhà nước và quản lý tài chính công tại Việt Nam.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về quản lý ngân sách nhà nước (NSNN), bắt đầu bằng việc làm rõ khái niệm và đặc điểm cốt lõi của nó. NSNN được định nghĩa không chỉ là quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước về mặt hình thức, mà còn là hệ thống quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối nguồn tài chính, nhằm thực hiện các chức năng vĩ mô của nhà nước. Phần tiếp theo đi sâu vào tổ chức hệ thống NSNN, bao gồm khái niệm về hệ thống ngân sách và chi tiết cơ cấu hệ thống NSNN tại Việt Nam, minh họa sự phân cấp từ ngân sách trung ương đến các cấp địa phương (tỉnh, huyện, xã). Ngoài ra, tài liệu cũng đề cập đến các thành phần quan trọng khác như thu ngân sách, chi ngân sách và vấn đề cân đối thu chi, dù chưa đi vào chi tiết chuyên sâu. Phương pháp tiếp cận mang tính khái quát, tập trung vào việc đặt nền móng lý thuyết và cấu trúc. Nội dung này có giá trị ứng dụng cao cho việc hiểu biết cơ chế vận hành tài chính công, giúp các nhà hoạch định chính sách, quản lý tài chính và sinh viên nắm bắt được bức tranh tổng thể về ngân sách. Việc hiểu rõ các đặc điểm và cách thức tổ chức của NSNN là cơ sở để đánh giá hiệu quả hoạt động tài chính của nhà nước và đưa ra các quyết sách kinh tế phù hợp, góp phần ổn định và phát triển kinh tế-xã hội.