Bài giảng Tâm lý học nhân cách: Chương 3 - TS. Đinh Thị Thiên Ái

Nghiên cứu về nhân cách là một lĩnh vực cốt lõi trong tâm lý học, cung cấp cái nhìn sâu sắc về những yếu tố định hình hành vi và tư duy con người. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc mở rộng sự hiểu biết về nhân cách ra ngoài các khuôn khổ phương Tây trở nên vô cùng quan trọng. Chương này tập trung vào các quan niệm đặc trưng về nhân cách từ góc độ tâm lý học phương Đông và tâm lý học Việt Nam. Việc khám phá những đặc điểm và tư tưởng này không chỉ làm giàu thêm tri thức khoa học mà còn góp phần vào sự đa dạng văn hóa trong nghiên cứu tâm lý, nhấn mạnh giá trị của các triết lý bản địa trong việc định hình con người.

Sinh viên, nhà nghiên cứu, giảng viên trong các lĩnh vực tâm lý học, triết học, văn hóa học, và khoa học xã hội quan tâm đến các quan điểm phi phương Tây về nhân cách.

Chương này đi sâu vào khám phá các quan niệm về nhân cách theo cách tiếp cận của tâm lý học phương Đông và tâm lý học Việt Nam. Phần mở đầu trình bày các đặc điểm cốt lõi của nhân cách người phương Đông, nhấn mạnh đến "tính thiện" được soi chiếu qua giáo lý Phật giáo, Khổng giáo và Đạo giáo, "tính nhân" dựa trên ngũ thường của Khổng Tử (nhân, nghĩa, lễ, trí, tín), và đặc biệt là "tính hòa nhập" với gia đình, cộng đồng, thiên nhiên và tổ tiên, một đặc trưng nổi bật trong nhân cách người Việt Nam. Tiếp theo, tài liệu làm rõ các tư tưởng phương Đông cơ bản về nhân cách, trong đó nổi bật là nguyên lý "thiên địa nhân hợp nhất" - sự giao hòa năng lượng giữa trời, đất và con người, cùng với quan niệm con người là "tiểu vũ trụ" và sự cần thiết cân bằng đời sống tâm lý. Mặc dù các quan niệm về nhân cách của các nhà tâm lý học Việt Nam chỉ được giới thiệu về cấu trúc, chương này đã gợi mở về định nghĩa, cấu trúc "đức và tài", và những vấn đề nghiên cứu hiện tại. Qua đó, chương này cung cấp một cái nhìn toàn diện về sự khác biệt văn hóa sâu sắc trong việc hình thành và phát triển nhân cách, đồng thời đề cao giá trị của các khuôn khổ triết học bản địa.