TỔ CHỨC VÀ ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG
3 TC (36,9)
Bộ môn: KINH TẾ NGUỒN NHÂN LỰC
Mở đầu
- Học phần học trước: QTNL căn bản
- Vị trí HP: thuộc khối kiến thức ngành trong chương trình đào
tạo ngành QTNL
- Mục tiêu: Trang bị cho người học kiến thức cơ bản về TCLĐ
biên LĐ trong DN nói chung và DNTM nói riêng. Trang bị cho người
trong DN, định mức LĐ và xác định định mức LĐ và vấn đề định
học kỹ năng thực hành TCLĐ, xác định ĐMLĐ và định biên LĐ.
NỘI DUNG
Chương 1: Tổng quan về tổ chức và định mức lao động
Chương 2: Tổ chức lao động trong doanh nghiệp
Chương 3: Định mức lao động trong doanh nghiệp
Chương 4: Định mức lao động trong các loại hình tổ
chức lao động
Chương 5: Tổ chức và định mức lao động thương
TÀI LIỆU THAM KHẢO
TLTK bắt buộc:
[1] Nguyễn Vân Điềm, Nguyễn Ngọc Quân (2007), Giáo trình quản trị nhân lực,
NXB Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
[2] Nguyễn Tiệp (2008), Định mức lao động (Tập I và II), NXB Lao động – Xã
hội, Hà Nội.
[3] Nguyễn Tiệp (2007), Tổ chức lao động, NXB Lao động – Xã hội, Hà Nội.
[4] Lloyd L. Byars và Leslie W. Rue (2004), Human ressources management, tái
bản lần 7, NXB Mc Graw Hill
TLTK khuyến khích (Websites):
[5] Luis R.Gómez – Mejía – David. Balkin – Robert L.Cardy (2007), Managing
human ressource, NXB Vangonotes.
[6] Trường Đại học KTQD (1994), Tổ chức lao động khoa học (Tập I và II), Hà
Nội.
[7] Trang web http://www.hrlink.vn
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC VÀ
ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG
1.1 Tổ chức lao động
1.1.1. Khái niệm về tổ chức lao động
Người
lao động
Đối
tượng lao
động
Công cụ lao
động
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC VÀ
ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG
Mục đích
Nhiệm vụ
• Đảm bảo tính khoa học
• An toàn, phát triển toàn diện
• Củng cố mối quan hệ lao
• Về kinh tế
• Về tâm sinh lý
• Về xã hội
động
1.1.2. Mục đích và nhiệm vụ của tổ chức lao động
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC VÀ
ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG
Khoa học
Tiết kiệm
Tương hỗ
Đồng bộ
Huy
động
Kế hoạch
1.1.3. Các nguyên tắc của tổ chức lao động
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC VÀ ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG
1.1.4. Các hình thức cơ bản của tổ chức lao động:
TCLĐ theo Taylor
Một số hình thức
mới
TCLĐ theo những
người kế tục
Taylor
1.1.5 Những nội dung cơ bản của tổ chức lao động
Tổ chức và phục vụ nơi làm việc
Phân công và hiệp tác lao động
Xác định mức lao động khoa học, hợp lý
Tạo điều kiện thuận lợi và chế độ nghỉ ngơi
Hoàn thiện các hình thức kích thích lợi ích
Tăng cường kỷ luật lao động
1.2 Định mức lao động
Khái niệm định mức lao động
Vai trò của định mức lao động
Nguyên tắc xây dựng định mức lao động
Phân loại mức lao động
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC VÀ ĐỊNH MỨC
LAO ĐỘNG
1.2. Định mức lao động
1.2.3. Nguyên tắc xây dựng định mức lao động
- ĐMLĐ tổng hợp phải hoàn thành từ định mức nguyên công
- Tính định mức lao động phải dựa tiêu chuẩn, kinh nghiệm, qui
định của nhà nước
- Phải điều chỉnh khi công nghệ kĩ thuật, điều kiện làm việc thay đổi
- Thử nghiệm 3 tháng rồi sau đó hoàn thiện và ban hành.
- Phải do hội đồng định mức lao động xây dựng
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC VÀ ĐỊNH MỨC
LAO ĐỘNG
Theo đối tượng
Theo hình thức
Theo phạm vi
Theo hình thức
phản ánh chi phí
Theo phương
pháp
• Mức lao động cá
• Mức phân tích
nhân
khảo sát
• Mức lao động
• Mức phân tích
• Mức chi tiết
• Mức mở rộng
• Mức lao động
tập thể
tính toán
• Mức lao động
thống nhất
• Mức cơ sở
• Mức mẫu
• Mức thời gian
• Mức phục vụ
• Mức biên chế
• Mức nghiệp vụ
cho một đơn vị
sản phẩm
• Mức thống kê
• Mức kinh
nghiệm
• Mức so sánh
• Mức bình nghị
1.2. Định mức lao động
1.2.4. Phân loại mức lao động
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG
DOANH NGHIỆP
2.1 Phân công và
hiệp tác
• Phân công lao động
• Hiệp tác lao động
2.2 Hình thức tổ
chức lao động
• Theo Taylor
• Theo những người kế tục Taylor
• Một số hình thức mới
2.3 Tổ chức điều
kiện làm việc
• Thiết kế nơi làm việc
• Trang bị nơi làm việc
2.1 Phân công và hiệp tác lao động
Phân công và
hiệp tác
lao động
Hiệp tác lao động
- Khái niệm
- Phân loại
Phân công lao động
- Khái niệm
- Các yêu cầu
- Phân loại
Khái niệm & yêu cầu phân công lao động
• Là sự chia nhỏ các công việc để giao/ khoán
cho người lao động
• Phù hợp với khả năng của họ
Khái niệm
• phù hợp giữa nội dung và hình thức phân
công
• tương ứng với trình độ phát triển của tổ chức
• chọn người lao động phù hợp để giao
• tính đến khả năng phát triển nghề nghiệp của
người lao động
Yêu cầu
phân công
lao động
2.1.1. Phân công lao động
Theo chức năng
Theo công nghệ
Theo mức độ phức
tạp
• lao động quản lý
• thực hành
• công nghệ cao
• công nghệ đơn
giản,…
• Phân công lao
động theo tính
chất công việc,
• Phân công theo
quy trình công
nghệ
• Là phân công lao
động theo nhóm
các công việc,
nhiệm vụ nhằm
thực hiện chức
năng nào đó
• Các chức năng
như sản xuất,
thương mại, tài
chính, nhân lực,…
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
2.1.1. Phân công lao động
c. Phân loại phân công lao động:
- Hệ số phân công lao động Kpc phản ánh mức độ chuyên môn
hóa lao động
∑ tk
Kpc = 1 - —————
Tca x n
+ Tca: Thời gian làm việc của một ca làm việc
+ n: Số người lao động của nhóm được phân tích
+ tk : Thời gian lao động làm việc không đúng nhiệm vụ được phân
công
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
2.1.1. Phân công lao động
c. Phân loại phân công lao động:
∑ tk
- Tỉ lệ ——— (luôn < 1), càng nhỏ thời gian
Tca x n
làm đúng công việc được giao càng cao tính chuyên môn hóa
LĐ càng cao.
Kpc = 1: tất cả mọi người LĐ đều làm đúng công việc
Khái niệm
Phân loại
2.1.2. Hợp tác lao động (hiệp tác LĐ)
• Là một đại
• về mặt không gian: hiệp tác
giữa các nhóm/ bộ phận
chuyên môn hóa
lượng quan
trọng của lao động tập thể,
có kế hoạch do tác động của
phân công lao động chuyên
môn hóa
• về mặt thời gian: Là hiệp tác
các cá nhân trong thời gian
làm việc
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
2.1.2. Hợp tác lao động
c. Hệ số đo lượng sự hiệp tác lao động trong 1 tổ chức/ doanh
nghiệp:
TLp
Kht = 1 - ———
Tca
+ TLP: Thời gian lãng phí do hiệp tác không tốt dẫn đến
ngưng trệ hoạt động trong 1 ca
+ Tca : Thời gian 1 ca làm việc
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
2.2. Hình thức tổ chức lao động cơ bản trong DN
2.2.1. Tổ chức lao động theo nguyên tắc Taylor
a. Nguyên tắc:
- Chuyên môn hóa
- Phân đoạn quá trình sản xuất thành các nhiệm vụ, công
việc, thao tác
- Cá nhân hóa: Làm việc tương đối độc lập, ít quan hệ với
người/ bộ phận khác
- Định mức thời gian bắt buộc
- Tách bạch thực hiện với kiểm tra
- Tách biệt giữa thiết kế, phối hợp và thực hiện
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
2.2. Hình thức tổ chức lao động cơ bản trong DN
2.2.1. Tổ chức lao động theo nguyên tắc Taylor
b. Ưu nhược điểm (tự nghiên cứu)
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
Bedaux và bấm giờ:
Gantt và nguyên tắc
chia nhỏ công việc
Maynard và bảng thời
gian
Gillberth và nguyên tắc
chuẩn hóa các dãy thao
tác thực thi công việc
• chia nhỏ nhiệm vụ
• Bấm giờ để xác định
thời gian chuẩn cho
hoàn thành công việc
thành các công việc
nhỏ
• chia hoạt động lao
động thành thao tác
• loại bỏ thao tác/ động
• Maynard xây dựng
bảng thời gian thực
hiện mỗi động tác cơ
bản
tác thừa
• hợp lí hóa lao động
theo dây chuyền
• chuẩn hóa chuỗi thao
tác
2.2.2. Tổ chức lao động theo nguyên tắc của những người kế tục
Taylor: Tiêu biểu là Gantt, Gillberth, Bedaux và Maynard
2.2.3 hình thức tổ chức lao động theo nhóm
Tạo lập
nhóm
Phân công
công việc
Xác định
mục tiêu của
nhóm
• Nhóm chính
Xác định
nguyên tắc
làm việc của
nhóm
thức
• Nhóm chính
thức
• Quy định
• Nhóm phi
chính thức
Xây dựng
tiêu chí
đánh giá
• Mức độ hoàn
thành công
việc
• Đảm bảo cân
đối công việc
các thành viên
phù hợp khả
năng của họ
• Nhóm phi
chính thức
chung của tổ
chức
• Kết quả, hiệu
quả thực hiện
• Qui định riêng
của nhóm (tự
thỏa thuận)
2.3.1 Tổ chức nơi làm việc
Khái niệm:
Nội dung
Nhiệm vụ tổ chức và
phục vụ nơi làm việc
• Nơi làm việc
• Tổ chức nơi làm việc
• - Thiết kế nơi làm việc
• - Trang bị nơi làm việc
• - Bố trí nơi làm việc
• Tạo điều kiện vật chất,
kỹ thuật cần thiết để
hoạt động được liên
tục và nhịp nhàng.
• Tạo những điều kiện
thuận lợi nhất về môi
trường, vệ sinh an
toàn lao động, tạo
hứng thú làm việc
• Đảm bảo được khả
năng thực hiện các
động tác phù hợp với
đặc điểm sinh lý.
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
2.3.1. Tổ chức nơi làm việc
d. Đánh giá tổ chức nơi làm việc:
- Đối với nhóm/ bộ phận:
NLV – NLVK
NLV =
――――――――――
NLV
KNhóm/BF
Trong đó + NLV : là tổng số nơi làm việc của nhóm/ bộ
phận
+ NLVK Tổng số nơi làm việc không đạt yêu cầu của nhóm/
bộ phân
CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
2.3.1. Tổ chức nơi làm việc
d. Đánh giá tổ chức nơi làm việc:
- Đối với toàn bộ tổ chức, doanh nghiệp:
toàn bộ =
ΣKnhóm/bphNLV
――――――――――
Σ NLV
KNLV
Σ NLV : là toàn bộ nơi làm việc của tổ chức,
Trong đó
doanh nghiệp
2.3. Tổ chức và phục vụ nơi làm việc trong DN
2.3.2. Phục vụ nơi làm việc:
Khái niệm
Nguyên tắc
Hình thức phục
vụ nơi làm việc
Các chế độ phục
vụ
Đánh giá phục vụ
nơi làm việc
chức năng phục
vụ chính
• Chế độ phục vụ
• cung cấp cho
trực nhật
• Dựa vào kết quả
• Dựa vào nguyên
• Hình thức phục
vụ tập trung
• Hình thức phục
nhân
• Phục vụ theo
chức năng
• Phục vụ phải
nơi làm việc các
nhu cầu cần
thiết
• Chế độ phục vụ
theo kế hoạch
dự phòng
căn cứ vào kế
hoạch sản
xuất
vụ phân tán
• Hình thức phục
vụ hỗn hợp
• Chế độ phục vụ
theo tiêu chuẩn
• đảm bảo cho
quá trình lao
động liên tục,
hiệu quả.
• Phục vụ phải
mang tính dự
phòng
• Phục vụ phải
có sự phối hợp
giữa các chức
năng phục vụ
khác nhau
• Phục vụ phải
mang tính
linh hoạt
• Đảm bảo
chất lượng
và độ tin cậy
cao
• Cung cấp cho
nơi làm việc
các dụng cụ
làm việc bảo
quản, kiểm tra
chất lượng
dụng cụ, sửa
chữa dụng cụ
khi cần thiết
• Cung cấp các
phương tiện
vận chuyển
bốc dỡ, đảm
bảo năng
lượng một
cách liên tục
• Kiểm tra chất
lượng nguyên
vật liệu, bán
thành phẩm
trước sản xuất
và sau chế tạo.
• Phục vụ phải
mang tính
kinh tế
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG
DOANH NGHIỆP
3.1. Phương pháp định mức trong DN
3.2. Quy trình xây dựng định mức lao động trong DN
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
Định mức lao động chi tiết
Định mức lao động tổng hợp
3.1. Phương pháp định mức lao động trong doanh nghiệp
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
Phương pháp thống kê kinh nghiệm
Phương pháp thống kê phân tích
Phương pháp phân tích tính toán
Phương pháp phân tích khảo sát
Phương pháp so sánh điển hình
3.1. Phương pháp định mức lao động trong doanh nghiệp
3.1.1. Các phương pháp định mức lao động chi tiết: 5 phương pháp
3.1.1.1 Phương pháp thống kê kinh nghiệm
Bước 1: Thống kê NSLĐ/bước công việc
NSLĐ về mặt hiện vật
NSLĐ về mặt thời gian
Bước 2: Tính giá trị trung bình của NSLĐ
Về mặt hiện vật
Về mặt thời gian
Bước 3: Tính NSLĐ trung bình tiên tiến
Về mặt hiện vật
Về mặt thời gian
Bước 4: Kết hợp kinh nghiệm của cán bộ đê xác định định mức
3.1.1.2 Phương pháp thống kê phân tích
Bước 1: Thống kê NSLĐ/bước công việc
NSLĐ về mặt hiện vật
NSLĐ về mặt thời gian
Bước 2: Tính giá trị trung bình của NSLĐ
Về mặt hiện vật
Về mặt thời gian
Bước 3: Tính NSLĐ trung bình tiên tiến
Về mặt hiện vật
Về mặt thời gian
Bước 4: Kết hợp với phân tích thực tế đê xác định định mức
3.1.1.3 Phương pháp phân tích tính toán
Bước 1
Chia lao động thành các bộ
phận hợp thành
Nghiên cứu kết cấu của các
bước công việc
Hoàn thiện thiết kế kết cấu
bước công việc
Bước 2
Phân tích các điều kiện
tổ chức kỹ thuật
Xác định trình độ lành
nghề của nhân viên
Các thiết bị cần dùng,
chế độ làm việc tối ưu
Phân tích các nhân tố
ảnh hưởng đến thời
gian lao động
Bước 3
Tổng hợp các hao phí thời gian
Tính toán thời gian tác nghiệp
chính, thời gian khác
Tính thời gian cho từng bộ phận
của bước công việc.
3.1.1.4 Phương pháp phân tích khảo sát
Bước 1
Xây dựng kết cấu bước công
việc hợp lý
Loại bỏ những thao tác và động
tác thừa
Phân chia bước công việc thành
bộ phận hợp thành về công
nghệ, lao động
Bước 2: Tính giá trị trung bình của NSLĐ
phân tích các điều kiện tổ chức -
kỹ thuật cụ thể nơi làm việc
xác định trình độ lành nghề mà
người lao động cần có,
xây dựng những điều kiện tổ
chức - kỹ thuật, tổ chức lao động
hợp lý
Bước 3
Tạo các điều kiện tổ chức - kỹ thuật đúng như quy
định ở nơi làm việc
Chọn người lao động có năng suất trung bình tiên
tiến
3.1.1.5 Phương pháp so sánh điển hình
Phân các bước công việc thành
từng nhóm
Bước 1
Mỗi nhóm, chọn một bước công
việc tiêu biểu cho nhóm (bước
công việc điển hình)
Bước công việc điển hình thường
là bước công việc hay lặp lại nhất
trong nhóm
Bước 2: Xác định quy trình công nghệ hợp lý và các điều kiện tổ chức - kỹ thuật để thực hiện bước công việc
điển hình
Bước 3: Xây dựng mức lao động có căn cứ kỹ thuật cho bước công việc điển hình
Bước 4
Xác định hệ số quy đổi Ki cho các bước công việc
trong nhóm
Xác định hệ số của các bước công việc còn lại trong
nhóm
Bước 5: Tính mức lao động có căn cứ kỹ thuật cho mỗi bước công việc trong nhóm
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
PPĐMLĐ tổng hợp
theo định biên
3.1.2. Phương pháp định mức lao động tổng hợp
PPĐMLĐ tổng hợp
cho một đơn vị sản
phẩm
• Nguyên tắc
• Phương pháp xác
định
• Khái niệm & ý nghĩa
• Đơn vị tính
• Nguyên tắc xây dựng
• Phương pháp xác
định
PPĐMLĐ tổng hợp cho một đơn vị sản phẩm
Phân loại lao động
lao động trực tiếp
lao động phụ trợ, phục vụ
lao động quản lý
Công tác chuẩn bị
Xác định đơn vị sản phẩm
Thu thập tài liệu
Tính ĐMLĐ tổng hợp cho đơn vị sản phẩm
Tth = Tnv + Tpt + Tql (ngày - người/sản phẩm)
Nguyên tắc
Các bước ĐMLĐ
• áp dụng đối với doanh nghiệp
• Bước 1: Phân loại lao động
• Bước 2: Xác định khối lượng
không thể xây dựng định mức lao
động cho từng đơn vị sản phẩm.
nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh
hàng năm
• phải xác định số lao động định
biên hợp lý cho từng bộ phận
• Bước 3: Định biên lao động cho
từng bộ phận
• Bước 4: tổng hợp định mức lao
động theo định biên chung doanh
nghiệp
3.1.2.2. Phương pháp định mức lao động tổng hợp theo định
biên (định mức biên chế)
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
3.2. Quá trình xây dựng mức lao động trong doanh nghiệp
Qui trình xây dựng định mức lao động
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
a. Xây dựng tiêu chuẩn định mức lao động
3.2.2. Xây dựng tiêu chuẩn định mức lao động và lựa chọn
phương pháp định mức phù hợp
- Phân loại tiêu chuẩn:
+ theo nội dung của tiêu chuẩn
+ theo kết cấu của tiêu chuẩn
+ theo phạm vi và mục đích sử dụng
Tiêu chuẩn dùng để định mức lao động:
+ số lượng, chất lượng, tiến độ công việc
+ chức năng, nhiệm vụ của người lao động
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
b. Lựa chọn phương pháp định mức lao động phù hợp
3.2.2. Xây dựng tiêu chuẩn định mức lao động và lựa chọn
phương pháp định mức phù hợp
Căn cứ lựa chọn:
- Tùy thuộc loại hình quá trình lao động
- Hình thức phản ánh chi phí lao động
- Tiêu chuẩn định mức lao động
→ Chọn phương pháp tính phù hợp
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
b. Lựa chọn phương pháp định mức lao động phù hợp
- Định mức lao động cho các loại hoạt động đặc trưng của doanh
nghiệp thương mại:
+ Phương pháp thống kê kinh nghiệm
+ Phương pháp thống kê phân tích
+ Phương pháp phân tích tính toán
+ Phương pháp phân tích khảo sát
3.2.2. Xây dựng tiêu chuẩn định mức lao động và lựa chọn
phương pháp định mức phù hợp
- Định mức lao động thực hiện các công việc thuộc các bộ
phận chức năng Phương pháp thống kê kinh nghiệm, phương pháp
thống kê phân tích, phương pháp so sánh điển hình.
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
Thuyết minh mức lao động mô tả:
+ Số liệu gốc được dùng để lập dự thảo
+ Tiêu chuẩn định mức
+ Các phương pháp và kết quả cụ thể định mức
3.2.3. Thiết lập bản thuyết minh mức lao động
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
Kết cấu bản thuyết minh định mức lao động gồm:
- Phần mở đầu
- Xác định tiêu chuẩn quá trình định mức
- Dự thảo các hao phí lao động cho từng bộ phận quá trình
- Tính trị số mức (mức lao động) toàn bộ quá trình
- Kết luận (Giải pháp áp dụng mức lao động/ Dự kiến hiệu quả
3.2.3. Thiết lập bản thuyết minh mức lao động
áp dụng mức)
CHƯƠNG 3: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
Các quyết định về mức lao động thường liên quan tới:
- Hoạt động đánh giá tài chính trong giai đoạn phát triển
- Hoạt động đánh giá việc thỏa mãn khách hàng
3.2.4. Quyết định mức lao động
Chương 4: ĐỊNH MỨC LAO ĐỘNG TRONG
CÁC LOẠI HÌNH TỔ CHỨC LAO ĐỘNG
4.1. Định mức lao động đối với các loại lao động
4.2. Định mức lao động đối với các loại hình tổ chức
lao động
4.3. Định mức lao động với vấn đề định biên trong tổ
chức lao động
4.1. Định mức lao động đối với các loại lao động
ĐMLĐ đối với LĐ quản lý
ĐMLĐ đối với nhân viên
• Mức quản lý
• Xác định LĐ quản lý
• XĐ tiêu hao lao động cần
thiết cho từng công việc
• XĐ số lượng, thành phần
nhân viên
• XĐ các loại mức: mức thời
gian, mức sản lượng, mức
phục vụ, mức tương quan,
mức biên chế
• XĐ phương pháp ĐMLĐ
4.2. Định mức lao động đối với các loại
hình tổ chức lao động trong doanh nghiệp
ĐMLĐ theo
Taylor
ĐMLĐ theo
những người
kế tục Taylor
ĐMLĐ theo
nhóm tự
quản
4.2.1. Định mức lao động trong tổ chức lao động theo nguyên tắc Taylor
• Xác định một cách khoa học khối lượng công việc
hàng ngày của công nhân
Nguyên tắc
• Xây dựng định mức cho từng phần việc qua thực
nghiệm
Phân chia công việc
• Cấp cao
• Cấp dưới
Cấu trúc tổ chức
• Theo chức năng
• Theo dây chuyền
• Khác
• Tối ưu hóa quá trình sản xuất
• Tiêu chuẩn hóa phương pháp thao tác và điều kiện tác
nghiệp
Tư tưởng
• Phân công chuyên môn hóa
• Tư tưởng “con người kinh tế”
Mặt trái
• định mức lao động thường rất cao
• Người thợ bị coi “công cụ biết nói”, thiếu tính nhân bản
4.2.2. Định mức lao động trong tổ chức
lao động của những người kế tục Taylor
Henry L.
Gantt (1861 -
1919) về hệ
thống tiền
thưởng
Ông bà
Gilbreth về
việc loại bỏ
các động tác
thừa
4.2.3. Định mức lao động trong tổ chức lao động theo nhóm tự quản
Quan sát bấm giờ
• Bấm giờ chọn lọc
• Tự bấm giờ
ĐMLĐ theo nhóm
• ĐMLĐ phòng
• ĐMLĐ nhóm nhỏ
4.3. Định mức lao động với vấn đề
định biên trong tổ chức lao động
ĐMLĐ là cơ sở định
biên lao động
Các PP Định biên lao
động
• Phương pháp tính
theo tiêu chuẩn
định biên
• là căn cứ để tính toán
chi phí nhân công và
chi phí tổng sản
phẩm
• là căn cứ để tính
định biên
• Định biên nhân sự
• Phương pháp ước
lượng trung bình
• Phương pháp hồi
quy tuyến tính
Chương 5: Tổ chức và định mức lao động thương mại
trong doanh nghiệp
5.1. Đặc điểm và phân loại lao động trong doanh nghiệp thương mại
5.2. Tổ chức lao động trong doanh nghiệp thương mại
5.3. Định mức lao động trong doanh nghiệp thương mại
5.1. Đặc điểm và phân loại lao động
trong doanh nghiệp thương mại
Đặc điểm lao động
Phân loại lao động
• Theo tính chất: LĐQL, LĐ
CM-KT, LĐ phụ trợ
• Theo ngành nghề: LĐ mua
• Là lao động dịch vụ có đối
tượng của lao động là
những hàng hóa hoàn
chỉnh, các dịch vụ thương
mại
hàng, bán hàng, kho
• Theo bậc: cao cấp, trung
cấp, thấp cấp
• Là lao động phức tạp đòi
hỏi trình độ chuyên môn
tổng hợp, tính giao tiếp cao
• Tỷ lệ lao động nữ cao
• Là lao động có tính thời vụ
5.2. Tổ chức lao động
trong doanh nghiệp thương mại
Phân công & hợp tác
Tổ chức & phục vụ nơi
làm việc
• Phân công: Theo
chức năng, công
nghệ, trình độ
chuyên môn
• Nơi làm việc
• Phân loại
• Các yêu cầu
• Tổ chức nơi làm việc
• Phục vụ nơi làm việc
• Hiệp tác lao động:
Về không gian và
thời gian
5.3. Định mức lao động
trong doanh nghiệp thương mại
5.3.1. Xây dựng định mức lao động tổng hợp theo đơn vị sản phẩm
5.3.2. Xây dựng định mức lao động theo định biên
• Câu hỏi ôn tập
•Đề tài thảo luận
•Bài tập thực hành