BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
−−−−
TIỂU LUẬN
ĐỀ 4:
SỰ THỂ HIỆN KHUYNH HƯỚNG SỬ THI VÀ CẢM HỨNG LÃNG
MẠN TRONG THƠ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN KHÁNG CHIẾN
CHỐNG MĨ (QUA MỘT HOẶC MỘT VÀI TÁC PHẨM CỤ THỂ)
Học phần: Văn học Việt Nam từ 1945 đến 1975 và định hướng dạy học.
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU..............................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài...........................................................................................1
PHẦN NỘI DUNG..........................................................................................3
Chương 1: Thơ ca Việt Nam giai đoạn kháng chiến chống Mĩ trong văn
học cách mạng giai đoạn 1945 – 1975............................................................3
1.1.Thơ ca Việt Nam giai đoạn kháng chiến chống Mĩ – một thời và mãi
mãi.....................................................................................................................3
1.1.1. Bối cảnh lịch sử................................................................................3
1.1.2. Những chặng đường phát triển của thơ ca Việt Nam giai đoạn
kháng chiến chống Mĩ và những thành tựu nổi bật...........................................3
1.2. Thơ ca Việt Nam giai đoạn kháng chiến chống Mĩ – một khúc ca giàu
cung bậc.............................................................................................................4
1.2.1. Phục vụ cách mạng, cổ vũ chiến đấu................................................4
1.2.2. Mang đậm tính thời sự và chất chính luận – suy tưởng...................4
1.2.3. Mang đậm khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn.................5
1.2.4. Lực lượng sáng tác trẻ, đông đảo, giàu nhiệt huyết.........................5
Chương 2: Khuynh hướng sử thi trong thơ Việt Nam giai đoạn kháng
chiến chống Mĩ.................................................................................................6
2.1. Khái niệm................................................................................................6
2.1.1. Sử thi................................................................................................6
2.1.2. Khuynh hướng sử thi........................................................................6
2.2. Biểu hiện của khuynh hướng sử thi trong thơ Việt Nam giai đoạn kháng
chiến chống Mĩ .................................................................................................7
2.2.1. Ở phương diện đề tài – chủ đề..........................................................7
2.2.2. Ở phương diện khắc họa hình tượng................................................9
2.2.3. Ở phương diện giọng điệu..............................................................12
Chương 3: Cảm hứng lãng mạn trong thơ Việt Nam giai đoạn kháng
chiến chống Mĩ ..............................................................................................14
3.1. Khái niệm..............................................................................................14
3.1.1. Lãng mạn........................................................................................14
3.1.2. Cảm hứng lãng mạn........................................................................14
3.2. Biểu hiện của cảm hứng lãng mạn trong thơ Việt Nam giai đoạn kháng
chiến chống Mĩ................................................................................................14
3.2.1. Thi vị hóa hiện thực xây dựng và chiến đấu..................................14
3.2.2. Lý tưởng hóa tương lai...................................................................15
3.2.3. Tuyệt đối hóa giữa thiện và ác, giữa ta và địch..............................16
Chương 4: Mở rộng vấn đề...........................................................................18
4.1. So sánh thể loại sử thi dân gian và khuynh hướng sử thi trong thơ ca
giai đoạn kháng chiến chống Mĩ.....................................................................18
4.2. Mối quan hệ giữa khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong
thơ ca giai đoạn kháng chiến chống Mĩ...........................................................19
PHẦN KẾT LUẬN........................................................................................20
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................21
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Dân tộc Việt Nam đã trải qua gần hai mươi năm chiến tranh chống Mĩ,
đó là hai mươi năm đầy “Máu và hoa” của dân tộc Việt Nam. Dân tộc ta đã
phải sống và chiến đấu trong tận cùng của nỗi đau mất mát, của nước mắt và
sự hi sinh trong hai mươi năm ấy. Nhưng bằng những phẩm chất tốt đẹp của
mình, đó là sự anh dũng, hiên ngang, bất khuất, tự cường và giàu lòng yêu
nước cuối cùng dán tộc ta cũng vượt lên và chiến thắng mọi gian khổ, đau
thương. Thơ ca Việt Nam trong giai đoạn kháng chiến chống Mĩ 1955-1975
đã khắc họa được vẻ đẹp tuyệt vời của con người Việt Nam thời chống Mĩ,
những con người anh dũng, hiên ngang, sống giữa muôn ngàn gian lao, mất
mát mà lòng vẫn lạc quan, vẫn đầy ắp nghĩa tình. Có thể nói một cách cường
điệu thì thơ ca Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc xứ mệnh của mình trong giai
đoạn này. Dường như mỗi khi cầm bút lên viết về điều gì đó, người viết thật
sự đã hóa thân thành những người chiến sĩ cách mạng, tham gia chiến đấu
trên chính mặt trận khốc liệt ngày ấy, còn người đọc, người nghe thì thật sự
luôn bị cuốn hút trước những dòng thơ chống Mĩ –những dòng thơ có sức lay
động vô cùng mạnh mẽ đối với tâm hồn của mỗi con người. Ho cảm thấy như
được trở về với không khí của những ngày cả nước chống Mĩ, để thêm yêu,
thêm tự hào về đất nước và con người Việt Nam mỗi khi đọc những vần thơ
ấy.
Cũng chính vì thế mà người ta mới nói thơ ca trong giai đoạn kháng
chiến chống Mĩ 1955 – 1975 chính là một trong những bộ phận sáng giá nhất
của nền văn học dân tộc. Các nhà thơ chính là sản phẩm của cuộc đấu tranh
cách mạng, đồng thời giữ vai trò là người tuyên truyền, cổ động, người truyền
lệnh của cách mạng, là những người có sức cảm hóa, chinh phục rộng rãi
đông đảo quần chúng nhân dân trong một thời kì dài gần hai mươi năm.
Chính những điều đó đã chi phối đến đặc điểm trong thơ của các nhà thơ giai
đoạn này, đó là khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn. Vấn đề về
khuynh hướng ử thi và cảm hứng lãng mạn trong thơ ca giai đoạn kháng chiến
2
chống Mĩ là một trong những đề tài hết sức phong phú và đa dạng. cũng đã có
rất nhiều công trình mang tính đúc kết và khái quát chung đề cập đến những
vấn đề này. Hơn hết cả, trong chương trình Ngữ Văn phổ thông hiện nay cũng
xuất hiện một số bài thơ vừa thể hiện được khuynh hướng sử thi và cảm hứng
lãng mạn. Vì thế, trên cơ sở đó tôi tiến hành nghiên cứu về vấn đề về sự thể
hiện khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong thơ ca Việt Nam giai
đoạn kháng chiến chống Mĩ với mong muốn có cái nhìn cụ thể hơn trong các
sáng tác mà các nhà thơ đã thể hiện trong giai đoạn này. Đồng thời góp một
phần nhỏ bé trong việc tìm hiểu vấn đề khuynh hướng sử thi và cảm hứng
lãng mạn trong thơ ca Việt Nam giai đoạn kháng chiến chống Mĩ và góp phần
vào tài liệu học của chính bản thân mình.