1
Đề bài: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
MIỀN BẮC (1954 - 1975)
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ........................................................................
I - Sự biến đổi cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong thời kì 1945 -
1954. ...............................................................................................
1. Khái quát cơ cấu kinh tế Miền Bắc trước cách mạng -Tháng
Tám - 1945........................................................................
2. Sự biến đổi cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong giai đoạn 1945 -
1954 ..................................................................................
3. Thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm về kinh tế trong
giai đoạn tiếp theo .............................................................
4. Tiểu kết .............................................................................
II - Sự biến đổi cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong thời kì 1954 -
1960. ...............................................................................................
1. Khái quát cơ cấu kinh tế Miền Bắc thời kì 1954 - 1960
2. Sự biến đổi cơ cấu kinh tế Miền Bắc thời kì 1954 -1960
1.1. Cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong những năm 1954 -
1957 ...........................................................................
1.2. Cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong những năm 1958 -
1960 ...........................................................................
2
3.Thành tựu hạn chế và bài học kinh nghiệm cho giai đoạn tiếp
theo ...................................................................................
4. Tiểu kết .........................................................................
III - Sự biến đổi cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong giai đoạn
1961 - 1975 .....................................................................................
1. . Khái quát về cơ cấu kinh tế trong giai đoạn 1961 - 1975
2. Sự biến đổi cơ cấu kinh tế trong giai đoạn 1961 - 1975 ....
1.1. Cơ cấu kinh tế trong giai đoạn 1961 - 1964 ..........
1.2. Cơ cấu kinh tế trong giai đoạn 1964 - 1975 ...........
4. Thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm ....................
5. Tiểu kết ...........................................................................
IV - Một số nhận xét về cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong thời
kì 1945 - 1975 ....................................................................
1. Đặc điểm sự biến đổi cơ cấu kinh tế Miền Bắc thời kì
1945 - 1975 ................................................................
2. Đóng góp và hạn chế của cơ cấu kinh tế Miền Bắc 1954 -
1975 ...........................................................................
3. Bài học kinh nghiệm ..................................................
V - Kết luận .....................................................................
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..............................................
LỜI NÓI ĐẦU
3
Cùng với sự phát triển của cách mạng Việt Nam, chế độ kinh
tế nước ta đã có những thay đổi sâu sắc. Thắng lợi của cách mạng
Tháng Tám và sự thành lập của nhà nước dân chủ nhân dân đã tạo
những điều kiện để chúng ta cải biên nền kinh tế mang nặng tính chất
thuộc địa và nửa phong kiến thành một nền kinh tế độc lập tự chủ.
Nhiệm vụ kinh tế đó chưa được thực hiện được bao nhiêu thì dân tộc ta
phải tiến hành cuộc kháng chiến gian khổ và lâu dài chống bọn đế quốc
xâm lược để bảo vệ nền độc lập mới giành được, để bảo vệ nhà nước
dân chủ nhân dân non trẻ.
Trong tình hình như vậy mà phải chuyển nền kinh tế còn
mang nhiều tàn tích thực dân phong kiến và rất thấp kém thành một
nền kinh tế kháng chiến, một nền kinh tế có khả năng phục vụ cho nhu
cầu to lớn của cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ Quốc, thật là một sự nghiệp
vô cùng khó khăn , nhưng nhờ vào sự lãnh đạo tài tình của Đảng và
nhà nước dân chủ nhân dân kết hợp với lòng yêu nước cao độ, lòng hi
sinh vô bờ bến và tinh thần phấn đấu tự lực cánh sinh của nhân dân cả
nước, một nền kinh tế kháng chiến đã vững vàng như ý chí chiến đấu
cứu nước của nhân dân ta, đã xây dựng được và lớn mạnh dần theo đà
phát triển của cuộc kháng chiến thần thánh cứu nước. Nền kinh tế được
xây dựng lên trong thời kì khói lửa ấy, tuy không thể nói là phồn thịnh,
nhưng đã đảm bảo được cho quân và dân ta có đủ cơm ăn áo mặc để
theo đuổi cuộc đấu tranh vũ trang đến thắng lợi.
Nền kinh tế kháng chiến không phải chie là một nền kinh tế
dân tộc mà nó còn mang ngày càng nhiều tính chất dân chủ: Cuộc cách
mạng ruộng đất đã được thực hiện từng bước ngay trong thời kỳ kháng
chiến, một phần lớn ruộng đất trước đây tập trung trong tay bọn thực
4
dân và phong kiến, lần lượt chuyển về tay dân cày, và cuối cùng,
những đợt triệt để cải cách ruộng đất tiến hành trước và sau ngày hòa
bình được lập lại đã hoàn toàn xóa bỏ những tàn tích phong kiến trong
nền kinh tế miền Bắc nước ta. Cuộc kháng chiến anh dũng của nhân
dân ta đã thu được tháng lợi to lớn, miền Bắc nước ta đã hoàn toàn giải
phóng khỏi ách đế quốc phong kiến.
Chính Đảng Mác - Lênin chủ trương cách mạng không ngừng.
Cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã hoàn thành ở miền Bắc
có ý nghĩa là cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa phải bắt đầu. Nhiệm vụ
cơ bản đặt ra trước mắt chúng ta là phải làm thế nào cải biến nền kinh
tế có nhiều thành phần thành nền kinh tế xã hội chủ nghĩa thuần nhất,
đồng thời xây dựng cơ sở vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội.
Vận dụng một cách sáng tạo, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về
cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội, xuất phát từ
tình hình và đặc điểm cụ thể của nước ta kết hợp chặt chẽ với hệ thống
xã hội chủ nghĩa thế giới hùng cường, Đảng ta đã kiên quyết lãnh đạo
nhân dân lao động đưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh lên chủ nghĩa
xã hội, và đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập
và dân chủ.
Sự biến đổi cơ cấu kinh tế - xã hội nói chung ở thời kỳ (1954 -
1960) nhất là biến đổi trong kinh tế ở thời kỳ này có vai trò và ý nghĩa
rất to lớn đối với sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc
nói riêng và đối với cả nước nói chung, nó là giai đoạn mở đầu của sự
nghiệp cách mạng mới ở miền Bắc - cách mạng xã hội chủ nghĩa và
làm nhiệm vụ hậu phương lớn quyết định tiền tuyến miền Nam tiến tới
5
thống nhất cả nước. Với ý nghĩa đặc biệt quan trọng như vậy, vấn đề
này cần được nghiên cứu một cách sâu rộng hơn trong thời kỳ mới.
I - Sự biến đổi cơ cấu kinh tế Miền Bắc trong thời kì
1945 - 1954. ........................................................................
1. Khái quát cơ cấu kinh tế Miền Bắc trước cách mạng -
Tháng Tám - 1945
Sau 80 năm bị đế quốc thống trị, Tháng Tám - 1945, dưới sự
lãnh đạo của Đảng, nhân dân cả nước vùng lên làm cách mạng, giành
được chính quyền trong cả nước, lập nên nước Việt Nam Dân Chủ
Cộng Hòa. Cách mạng Tháng Tám là cuộc cách mạng dân tộc dân chủ
nhân dân tiến hành dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân. Sau khi
làm cách mạng thành công, toàn dân ta phấn khởi bắt tay vào xây dựng
đất nước, mở mang kinh tế. Song, trước cách mạng, đế quốc và phong
kiến bóc lột nhân dân ta , nền kinh tế nước ta hết sức nghèo nàn, kiệt
quệ.
Tuy vậy, khi cách mạng Tháng Tám thành công chưa được bao
lâu thì với sự giúp đỡ của đế quốc Anh ngày /09/1945 thực dân Pháp
quay trở lại xâm lược nước ta một lần nữa . Nhân dân tiếp tục phải bắt
tay vào thực hiện cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và can thiệp
Mỹ. Do bối cảnh trong lịch sử như vậy nền kinh tế thời kì này là nền
kinh tế kháng chiến với những đặc điểm nổi bật: kinh tế diến ra ở hai
khu vực, khu vực tự do và vùng chiếm đóng.
Trong vùng do Đảng và chính phủ tiếp quản, tức vùng tự do, có
thể thấy hầu hết là những nơi hẻo lánh, kinh tế nhèo nàn hơn, giao
thông đi lại khó khăn. Kinh tế ở đây là nền kinh tế đóng, bị phong tỏa,
không có sự tiếp xúc với bên ngoài chứ không phải có chủ trương " bế
