Bảo tàng số và nền tảng trực tuyến: Ứng dụng thiết kế đồ họa trong tái hiện và truyền thông di sản

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đã chuyển dịch đáng kể sang các nền tảng trực tuyến và mô hình bảo tàng số. Xu hướng này không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận di sản vượt qua giới hạn không gian và thời gian mà còn tạo ra cơ hội mới cho việc gắn kết cộng đồng và truyền thông di sản một cách hiệu quả. Trong đó, thiết kế đồ họa đóng vai trò then chốt, không chỉ đảm nhiệm chức năng thẩm mỹ mà còn là cầu nối quan trọng giữa di sản và công chúng. Nghiên cứu này nhằm phân tích sâu sắc ứng dụng của thiết kế đồ họa trong bảo tàng số và nền tảng trực tuyến, qua đó làm rõ vai trò của nó trong việc tái hiện và truyền thông di sản, góp phần nâng cao trải nghiệm và bảo tồn bền vững trong kỷ nguyên số.

Nghiên cứu này hướng đến các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực di sản văn hóa, bảo tàng học, thiết kế đồ họa và công nghệ số; các chuyên gia, quản lý tại bảo tàng và các tổ chức di sản; cùng các nhà hoạch định chính sách về văn hóa và du lịch.

Bài viết này đi sâu phân tích vai trò thiết yếu của thiết kế đồ họa trong bối cảnh chuyển đổi số nhằm tái hiện và truyền thông di sản trên các nền tảng trực tuyến và bảo tàng số. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, khảo sát tài liệu và phân tích các trường hợp điển hình nổi bật như Google Arts & Culture, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, dự án “Hoa văn Đại Việt” và “Số hóa tranh dân gian Hàng Trống”. Thông qua đó, bài viết làm rõ cách thiết kế đồ họa gia tăng khả năng tiếp cận và tính tương tác của di sản văn hóa. Các công cụ như trực quan hóa 2D/3D, đồ họa thông tin, số hóa dữ liệu, kể chuyện số và thiết kế giao diện người dùng được nhấn mạnh là yếu tố then chốt giúp nâng cao trải nghiệm di sản và kết nối công chúng. Cụ thể, thiết kế đồ họa không chỉ hỗ trợ quá trình số hóa di sản, phục dựng các hiện vật và không gian thông qua mô hình hóa 2D/3D, mà còn tạo ra các trải nghiệm nhập vai với công nghệ AR/VR. Trong truyền thông di sản, nó đóng vai trò thiết yếu trong việc xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, tạo ấn phẩm truyền thông hiệu quả và phát triển kể chuyện số trên các nền tảng trực tuyến và mạng xã hội. Bài viết cũng đề cập đến các thách thức về công nghệ, nhân lực và bản quyền, đồng thời đề xuất các chiến lược hợp tác liên ngành và phát triển nguồn nhân lực để bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách bền vững, hướng tới kết nối toàn cầu và đổi mới. Những đóng góp này cho thấy tiềm năng to lớn của thiết kế đồ họa trong việc duy trì và làm mới di sản trong kỷ nguyên số.