
19
VĂNHÓA‑CULTURE
BẢOTỒNVÀPHÁTHUYGIÁTRỊCỦALỄHỘIĐỀNDẺĐOÓNG,
TỈNHCAOBẰNGTRONGGIAIĐOẠNHIỆNNAY
NguyễnĐứcHoàng
TrườngĐạihọcSưphạmNghệthuậtTrungương
Email꞉hoangdhspnttw@gmail.com
LễhộiđềnDẻĐoónglàmộttrongnhữngsinhhoạtvănhóatiêubiểucủangườidânxãHồngViệt,huyệnHòaAn,
tỉnhCaoBằng.CùngvớikhuditíchđềnDẻĐoóng,hoạtđộnglễhộiđãlưugiữnhiềugiátrị,truyềnthốngvănhóa
tốtđẹpcủađịaphươngvàcácthếhệchaôngđitrước.Tronggiaiđoạnhiệnnay,dướinhữngtácđộngcủasựphát
triểnkinhtế,khoahọc,côngnghệ...việcbảotồn,pháthuygiátrịtruyềnthốngtốtđẹpcủalễhộiđềnDẻĐoóng
cũngcầncóphươngthứcphùhợpvớithựctiễnđờisốngxãhộiđươngđại.Trongphạmvibàiviết,chúngtôiđưa
ramộtsốphươngthứctậptrungvàoviệcxâydựng,pháttriểnđộingũnhânlựcchocôngtácbảotồn,pháthuygiá
trịcủalễhội,khuditích;xâydựngmôitrườngvănhóa;nghiêncứu,phụcdựng,duytrìthựchànhcáchoạtđộng
vănhóa,nghệthuậttruyềnthống;đẩymạnhviệcpháttriểndulịch;triểnkhai,thựchiệncácnhiệmvụ,giảipháp
quảnlý,tổchứclễhộivàkhuditíchđềnDẻĐoóng.
Từkhóa꞉Bảotồn,giátrịcủalễhội,LễhộiđềnDẻĐoóng,pháthuy
TÓMTẮT
1.ĐẶTVẤNĐỀ
Cóthểnói,lễhộitruyềnthốngcủaViệtNamnói
chunglàmộtphongtụcsinhhoạtdângianmangtính
tổnghợp,phongphúvềthểloại,hìnhthứcbiểuhiện
vănhóa.Cũngcóthểnhìnnhậnlễhộitruyềnthốnglà
hìnhảnhthunhỏnềnvănhóadângiancủamộtvùng,
miền,dântộc...Lễhộinhưmộtthànhphầnkhôngthể
thiếutrongđờisốngvănhóacộngđồngcủamộtđịa
phương,tộcngười...Nhiềugiátrị,hìnhthứcbiểu
hiệnvănhóađượclễhộibảolưuvàtraotruyềntừđời
nàysangđờikhác,trởthànhdisảnvôgiácủadântộc.
Lễhộilànơichứađựng,phảnánhcuộcsốngkinhtế,
vănhóa,xãhội;làchỗdựatinhthầnđểmỗingười
hướngvềtổtông,dòngtộc...
TạitỉnhCaoBằng,dịpđầuxuânthườngdiễnranhiều
lễhội,trongđólễhộiđềnDẻĐoónglàmộttrong
nhữngsinhhoạtvănhóatruyềnthốngtiêubiểucủa
ngườidânxãHồngViệt,huyệnHòaAn.Khuditích
đềnDẻĐoóngvàcáchoạtđộnglễhộichínhlànơi
lưugiữnhiềugiátrị,truyềnthốngvănhóatốtđẹpcủa
con người nơi đây. Thời gian qua, các cấp chính
quyềnđịaphươngđãluônquantâmđếnviệctổchức
lễhội,gìngiữ,pháthuycácgiátrịvănhóavậtthể,phi
vậtthểcủakhuditích.LễhộiđềnDẻĐoóngđượctổ
chứchàngnămvàvềcơbảnđãđápứngđượccácyêu
cầucủacôngtácquảnlý,tổchức.
Tronggiaiđoạnhiệnnay,đấtnướctađangtrênbước
đườngtiếnvào“Kỷnguyênmới‑Kỷnguyênvươn
mìnhcủadântộc”,sựhộinhậpquốctế,giaolưuvăn
hóa,ứngdụngkhoahọc,côngnghệtrongcáchoạt
PRESERVINGANDPROMOTINGTHEVALUESOFTHEDẺĐOÓNGTEMPLEFESTIVAL
INCAOBANGPROVINCEINTHECONTEMPORARYCONTEXT
TheDeDoongTempleFestivalisoneofthetypicalculturalactivitiesofthepeopleofHongVietcommune,Hoa
Andistrict,CaoBangprovince.AlongwiththeDeDoongTemplerelicsite,thefestivalactivitieshavepreserved
manygoodvaluesandculturaltraditionsofthelocalityandpreviousgenerations.Inthecurrentperiod,underthe
impactsofeconomic,scientificandtechnologicaldevelopment,thepreservationandpromotionofthegood
traditional values of the De Doong Temple Festival also needs to have methods suitable to the reality of
contemporarysociallife.Withinthescopeofthearticle,weproposeanumberofmethodsfocusingonbuilding
anddevelopinghumanresourcesfortheworkofpreservingandpromotingthevaluesoffestivalsandrelicsites;
buildingaculturalenvironment;researching,restoringandmaintainingthepracticeoftraditionalculturaland
artistic activities; promoting tourism development; deploying and implementing tasks and solutions for
managingandorganizingfestivalsandtheDeDoongTemplerelicsite.
Keywords꞉TacXinh,SanChay,dance,preservationandpromotion
ABSTRACT
Ngàynhậnbài꞉05/04/2025 Ngàychấpnhậnđăng꞉20/04/2025
Ngàynhậnbàisửasauphảnbiện꞉05/04/2025
SỐ53/2025
TẠPCHÍ

độngcủađờisốngxãhộiđangdiễnramộtcáchmạnh
mẽ,sâurộng...Từđó,cũngsẽđặtranhiềutháchthức
chocôngtácbảotồn,pháthuygiátrịvănhóatruyền
thốngcủaViệtNam,tỉnhCaoBằngnóichung,lễhội
đềnDẻĐoóngnóiriêng.Đốivớikhuditíchvàlễhội
đềnDẻĐoóng,mộttrongnhữngyếutốmangtính
thenchốtđólàđộingũnhânlựcthamgiacáchoạt
độngbảotồn,pháthuydisảnvănhóa.Thựctếcho
thấy,bêncạnhcáccánbộchuyêntráchđượchưởng
lươngtừngânsáchnhànước,cầnphảicónhiềulực
lượngphốihợp,hỗtrợthìmớiđảmbảođượcchất
lượng,hiệuquảcủacôngtác.Mặtkhác,cácnộidung
vềmôitrườngvănhóa,thựchànhhoạtđộngvănhóa,
nghệthuậttruyềnthống,truyềnthông,giáodục,phát
triểndulịchcũnglànhữngvấnđềcầnnghiêncứuđể
cóphươngthứctiếnhànhphùhợpvớithựctiễnxã
hộiViệtNamtronggiaiđoạnhiệnnaycũngnhưthời
giantới.
2.PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU
Đểthựchiệnđượcbàiviếttácgiảđãsửdụngmộtsố
phươngphápnghiêncứuchính.
Phươngphápnghiêncứutàiliệu꞉Thuthậpcáctài
liệuthứcấpvềbảotồn,pháthuycácgiátrịcủalễhội
truyềnthốngởViệtNamnóichung,khuditíchvàlễ
hộiđềnDẻĐoóngnóiriêng;cáctàiliệuliênquanđến
lýluậntrongquảnlýditíchlịchsửvănhóavàlễhội
truyền thống ở Việt Nam. Tiến hành nghiên cứu,
phântích,tổnghợpcácnộidungvềlýluận,thựctiễn;
nhữngvấnđềđãđượcđềcậpvàcònlàkhoảngtrống
trongcácnghiêncứuđitrước;nhìnnhậnnhữngvấn
đềcầnkếthừavàtiếptụcnghiêncứutrongbàiviết
củamình...
Phươngphápđiềndã,khảosát꞉Thựchiệnđiềndã,
khảosáttạikhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng,xã
HồngViệt,huyệnHòaAn,tỉnhCaoBằng;tìmhiểu,
thuthậptàiliệu,thôngtinliênquanđếnđềtàinghiên
cứu;gặpgỡ,traođổi,thunhậnthôngtintừngườidân
vànhữngngườicóliênquan;nhìnnhậnthựctrạng
việcquảnlý,bảotồn,pháthuycácgiátrịcủalễhộivà
khuditíchđềnDẻĐoóng.Trêncơsởđóxácđịnh
nhữngnộidungcầnnghiêncứuvàcácphươngthức
cầnthiếtđểbảotồn,pháthuygiátrịcủalễhộiđềnDẻ
Đoóngtronggiaiđoạnhiệnnayvàthờigiantới.
Cáchtiếpcận꞉Nộidungbàiviếtđượcthựchiệntrên
cơsởcáccáchtiếpcậnliênngànhVănhóahọc,Quản
lývănhóa,Lịchsửhọc.
3.NỘIDUNGNGHIÊNCỨU
3.1.Kháilượcditíchlịchsửvănhóavàlễhộiđền
DẻĐoóng
3.1.1.DitíchlịchsửvănhóađềnDẻĐoóng
ĐềnDẻĐoóng,ngàyxưacòngọilàđềnGiangĐộng,
được xây dựng từ khoảng thế kỷ XV, tại bản Dẻ
Đoóng,xãYênNinh,châuThạchLâm(naylàxã
HồngViệthuyệnHòaAn).Ngày04tháng11năm
2008đềnDẻĐoóngđượccôngnhậnlàditíchlịchsử
vănhóacấptỉnhtheoQuyếtđịnhsố2486/QĐ/UBND
của UBND tỉnh Cao Bằng. HuyệnHòaAn là địa
phươngcóđịagiớihànhchínhnằmtrongCôngviên
địa chất non nước Cao Bằng. Ngày 12/04/2018
UNESCOđãcôngnhậnCôngviênđịachấtnonnước
CaoBằnglàCôngviênđịachấttoàncầu.
ĐềnDẻĐoóngcólịchsửhơnbẩytrămnăm,được
xâydựngtừtrướcthờikỳnhàMạclênđóngđôởCao
Bằng.Tươngtruyền,xưacómộtchàngtrainghèo
làmnghềđánhcá,chànglàngườirấthiếuthảovớicha
mẹ.Đếnngàygiỗcha,chàngđiquăngchàivớihy
vọngđượcmộtmẻcáđểvềlàmgiỗ,nhưngquăngmãi
màkhôngđượcconcánào.Lúcnàykéochàilêncũng
chỉđượcmộthònđáhìnhhaingười,chàngchắptay
cầukhấn“Nếulàthầnthánh,xinchomộtmẻcávềgiỗ
cha”.Saulờikhấn,chàngđãđượcmộtmẻcáđầy.
Thấylờikhấncủamìnhcólinhnghiệm,chàngtrai
đemhònđávềlậpmiếuthờởVòBan.Vàomộtđêm
mưato,giólớn,miếuthờbịtốcmái,mộtgắpgianh
baysangđồiRiệtRì,từđónhândânđãdựngmiếuthờ
tạiđấy.Nhưngnơiđấyxadâncư,đườngđilạikhó
khăn,diệntíchchậthẹpkhôngđápứngđượcnhucầu
tếlễnênnhândântrongvùngđãdựngngôiđềntại
bảnDẻĐoóngvàđưahònđáthầnởmiếuvàođềnđể
thờ.ĐếnthếkỷXV,tùtrưởngBếKhắcThiệuhôhào
dânchúngquyêngópxâydựngđềnkhangtranghơn.
ThờikỳnhàMạcđóngđôởCaoBằng(1592‑1677)
đãchoquânsảnxuấtgạchngóiđểxâydựngthành
quách,cungđiện,đềnchùa,đềnDẻĐoóngcũngđược
tusửalại.Năm1677,saukhidẹpxongnhàMạc,đểcó
nơitụngkinh,niệmPhật,cầuchoquốcthái,dânan,
mưathuậngióhòa,mùamàngtươitốt,vuaLêđãcho
sửasanglạiđềnDẻĐoóngđểlàmnơithờPhậtvà
thánhMẫu(LêChíThanh,2023&Tưliệukhảosát).
Nhưvậy,ngàyxưađềnDẻĐoónglànơiđểthờthần
Sông,thầnNúi,thầnNông,vềsauthờthêmPhậtvà
thánhMẫu.Đềnnổitiếnglinhthiêng,hàngthángcứ
vàongàymùngmộtvà15âmlịchngườidânthường
đếnđâythắphươngxinlộc,cầumay.
NgôiđềnnằmgiữatrungtâmcủaxómDẻĐoóng,
trướcmặtlàcánhđồnglúavàhoamàu.Đâylàmột
miềnquêgiàulòngmếnkhách,khôngkhímátmẻ,
tronglành,vùngđấtkháthuậnlợichokháchthập
phươngvãncảnhkhiđếnthămvàlễbái.ĐềnDẻ
Doóngcókiếntrúctheohìnhchữđinh,tòađiệnthờlà
mộtngôinhàcấp4đượcxâydựngbằnggạch,tổng
diệntíchđềnkhoảng700m2,sânđềnkhoảng80m2.
Vàmộtkhuđấttrốngutịchthâmnghiêmđếnnaycòn
toànvẹn.Cáchoavăn,họatiếttrangtríbêntrongđền
chủyếulàhìnhrồng.
Hệthốngthờphụng꞉Theosựtíchngàyxưa,banđầu
20
VĂNHÓA‑CULTURE
SỐ53/2025
TẠPCHÍ

ĐềnDẻĐoónglànơithờthầnSông,thầnNúi,thần
Nông.Saunhiềubiếncốlịchsử,nhândânđãđưa
tượngPhậtvàtượngThánhMẫuvàothờ.Bệthờthứ
nhấtgồmcótượngBáoLuông,Slaocảitổtiêncủa
người Tày Cao Bằng và hình tượng đá hình mặt
người.BệthờthứhaiđặttượngQuanThếÂmBồTát
và6phokiểuPhậtTamThế.Bệthờthứbađặt5pho
tượnglàmbằngđấtnungđểthờcácvịnhưNgọc
HoàngĐạiĐếvàTứĐạiThiênVương.Haibênvách
códãybệkéodàiđểmộtsốtượngnhỏkhôngcótên
và“MẹBióoc”(MẹHoa)ẵmconrấtthiêng,những
ngườihiếmcon,khónuôicon,hoặcchỉcóconmộtbề
thườngđếnthắphương“cầuhoa”,cầuan.
3.1.2.LễhộiđềnDẻĐoóng
LễhộiĐềnDẻĐoónglàmộtlễhộitruyềnthốngđược
tổchứchàngnămtạixãHồngViệt,huyệnHoàAn,
tỉnhCaoBằng.Đâylàmộtlễhộiđặcbiệt,cóýnghĩa
rấtlớnđốivớingườidânnơiđây,nhằmmụcđíchtôn
vinhnhữngcônglaocủacácvịthầnnơiđâyđãban
choconngười,ngườidânmộtvụmùabộithu,mưa
thuậngióhoà.Lễhộidiễnratrongkhoảngthờigian
từngày14đếnngày15thángGiêngâmlịchhàng
năm.Trongsuốtthờigiannày,ngườidânvàdukhách
tấpnậpđổvềkhuvựcđềnDẻĐoóngđểthamgiavào
cáchoạtđộngnghilễ,vănhóavàgiảitrí.
Lễhộithườngđượcbắtđầubằngcácnghilễtônkính
vàcúngdườngtạiđềnDẻĐoóng.Sauđólàhồitrống
khaimạclễhộicủaBantổchức,tiếpđếnlàphầnvăn
nghệ,vớicácthểloạica,múa,nhạc,ngâmthơ,sli
lượn…Phầnvănnghệđượcđộivănnghệcủacộng
đồngdâncư,thầycôgiáo,họcsinhcáctrườnghọc
trênđịabànxãHồngViệtbiểudiễn;kếthợpvớitiết
mụcgiaolưucủacácxãlâncậnnhưBìnhLong,Bế
Triều;cácphầntrìnhdiễnthườngmangchủđềca
ngợiĐảng,BácHồvĩđại,tìnhyêuquêhươngđất
nước,conngười…Trongđócónhiềutiếtmụcdânca
tựbiên,tựdiễnđãtạonênmộtchươngtrìnhđậmđà
bảnsắcdântộc,thuhútđượcđôngđảongườidânđến
xemvàcổvũ.Saucáchoạtđộngvănnghệ,vuichơi,
giảitrí,phầncuốicủalễhộitiếptụcdiễnranghilễ
cầuan,cầumaycủaBantổchứcvàtoànthểnhân
dân.Nghilễkếtthúclễhộithườngđượcdiễnravào
khoảng0giờngày15thángGiêng,tạigianthờchính
giữavàkhoảngsânphíatrướcđềnDẻĐoóng.
TrênđịabànxãHồngViệtcũngcónhiềudântộc
cùngsinhsống,nhưTày,Nùng,Mông,LôLô…Vì
vậycácloạihìnhvănhóanơiđâymangđậmgiátrị,
sắcmàutruyềnthốngcủamỗidântộc.Mỗikhuvực
sinhsốngđềucónhữngbảnsắcriênggắnliềnvớilịch
sửhìnhthànhcủatừngđịaphương,từđólễhộitrở
thành một bức tranh đa sắc màu văn hóa truyền
thống,gắnvớiphongtụctậpquáncủacáccộngđồng
dâncư.Lễhộicũngtrởthànhsinhhoạtvănhoácộng
đồngkhôngthểthiếucủangườidânnơiđây.Hàng
nămsaudịptếtcổtruyềncủađấtnước,huyệnHòaAn
nóichung,xãHồngViệtnóiriênglạinônứcdiễnra
cáchoạtđộnglễhội,hoàcùngvớikhôngkhívuitươi
củanămmới.Mọingườicùngnhauđổvềlễhộiđền
DẻĐoóng,đượccoilàrấtlinhthiêngvàlàmộttrong
nhữnglễhộitiêubiểucủahuyệnHòaAn.
3.2.GiátrịcủalễhộiđềnDẻĐoóng
Giátrịvănhóa,tínngưỡng꞉LễhộiđềnDẻĐoónglà
mộtsựkiệnvănhóaquantrọngđốivớingườidân
tronghuyện,xã…Quađó,gópphầnđápứngnhucầu
thựchànhcáchoạtđộngvănhóa,tínngưỡngcủa
nhân dân trên địa bàn và du khách thập phương.
Thôngquahoạtđộngthựchànhnghilễngườidân
đượcbàytỏướcnguyện,mongmuốnvềsựbìnhan,
cuộcsốngấmno,hạnhphúc,mưathuận,gióhòa…
Từđó,cũnggópphầntăngthêmniềmtin,sứcmạnh
chongườidântrongviệcmưusinhvàhoànthành
nhữngtrọngtráchcủamìnhđốivớigiađình,cộng
đồng,xãhội…
Hiệnnay,đềnDẻĐoóngcònlưugiữnhữngdivậtcổ
nhưtượngBáoLuông,SlaoCải,theotươngtruyền
trongdângian,hainhânvậtnàychínhlàtổtiêncủa
ngườiTàyởCaoBằng.Trongcácdịplễhội,tếtcổ
truyền,ngàymùngmộtvà15âmlịchhàngtháng
ngườiTàyởđịaphươngthườngthựchiệndânglễ,
hươngđểtưởngnhớtổtiêncủamình.
Tronglễhội,nhiềuhìnhthức,thểloạivănhóa,nghệ
thuậtcổtruyền,dângiancủacácdântộctrênđịabàn
đượctổchức,trìnhdiễn.Quađó,đãgópphầngìn
giữ,bảotồn,pháthuygiátrịvănhóatruyềnthống,
đặcsắccủacácdântộc.Đồngthời,lưugiữtrongtiềm
thứccácthếhệngườidânvàdukháchthậpphương
disảnvănhóaquýbáucủacộngđồngcácdântộctại
địaphương.
Mặtkhác,lễhộicũngchínhlàviệctạoramôitrường
đểcácloạihìnhnghệthuật,diễnxướng,vănhóadân
gianđượctrìnhdiễn,mangđếnchonhândânnhững
giátrịthẩmmỹ,làmphongphúđờisốngtinhthầncủa
cánhân,cộngđồng.
Giátrịlịchsử꞉Ngôiđềnchínhlàdisảnvănhóađi
cùngvớilịchsửhìnhthành,pháttriểncủabảnDẻ
ĐoóngvàxãHồngViệttừthuởxưa.Nơiđâyđãin
đậmdấuấncủatriềuđạinhàMạc(1592‑1677)từ
thờikỳmớiđóngđôtạiCaoBằng,đếnkhihưngthịnh
vàkếtthúc.Ngày15/6/1945,tạiđềnDẻĐoóngđã
diễnramíttinhchàomừngthànhlậpỦybannhân
dântỉnhCaoBằng.Đâylàmộtmốcson,sựkiệnlịch
sửquantrọngtrongcuộcđấutranhcáchmạnggiành
chínhquyềncủaĐảngbộvànhândântoàntỉnh.
Giátrịgiáodục,gắnkếtcộngđồng꞉LễhộiđềnDẻ
Đoónglànơigiáodụctruyềnthống,hướngcộinguồn
21
VĂNHÓA‑CULTURE
SỐ53/2025
TẠPCHÍ

22
VĂNHÓA‑CULTURE
củacộngđồngnhândâncácdântộctrênđịabàn;
nhắcnhởcácthếhệmaisauluônnhớđếncôngơncủa
tổtiên,cácthếhệchaôngđãcốnghiến,xâydựng,
bảovệquêhương.Từđó,cũngnhắcnhởmọingười
luônnângcaotinhthần,ýthức,tráchnhiệmtrong
việcgìngiữ,pháthuygiátrịcácdisảnvănhóaquý
báudochaôngđểlại.
Hoạtđộngchuẩnbị,tậpluyện,trìnhdiễncáctiếtmục
đãgópmộtphầnkhôngnhỏtrongviệctruyềndạyvăn
hóa,nghệthuậtdângianchothếhệtrẻ,nhữngngười
sẽtiếpnốithếhệchaanhlưugiữ,pháthuytruyền
thốngtốtđẹpcủadântộc.
TrongcôngtácchuẩnbịvàtổchứclễhộiđềnDẻ
Đoóng,ngườidânđịaphươngcùngnhauthamgia
hoạtđộng,chungtayđểxâydựng,thựchiệncáccông
việc,phấnđấuvìsựthànhcôngcủasựkiện…Qua
đó,đãgópphầngiáodụctinhthầnđoànkết,đồng
lòng,gắnbó,phốihợpgiữacáctậpthể,cánhâncùng
hướngđếnmụctiêuchung.
Mọingườicùngnhauthamgiacáchoạtđộngnghilễ,
giaolưuvănhóa,nghệthuật,tròchơi…quađócũng
gópphầntăngcườngsựgắnkếtcộngđồng,xâydựng
môitrườngvănhóabềnvữngtạiđịaphương.
Giátrịkinhtế꞉LễhộiđềnDẻĐoóngđãthuhútlượng
lớndukháchđếnthamquan,trảinghiệm,thưởng
thứccácsảnphẩmvănhóa.Quađó,gópphầntạo
điềukiệnđểpháttriểndulịch,kinhtếđịaphương
thôngquaviệccungcấpcácdịchvụ,nhànghỉ,nhà
hàngvàcáchoạtđộngliênquankhác;gópphầntăng
nguồnthunhập,nângcaokinhtế,đờisốngcủangười
dâncủađịaphương.
3.3.Phươngthứcbảotồnvàpháthuygiátrịcủalễ
hộiđềnDẻĐoóng
Thứnhất,cầnchútrọngviệcxâydựng,pháttriểnđội
ngũnhânsựthamgiacôngtácbảotồn,pháthuygiá
trịcủadisảnvănhóa.Trongđó,cầncóchínhsáchthu
hút,độngviênthếhệtrẻthamgiacáchoạtđộngvăn
hóatruyềnthống;thamgiavàocôngtáctruyềndạy,
tiếpthu,thựchànhcáchoạtđộngnghilễ,diễnxướng,
tròchơidângiancủalễhội,cộngđồng,địaphương;
thamgiacáccôngtácquảnlý,tổchứclễhội,bảovệ,
gìn giữ khu di tích, không gian văn hóa đền Dẻ
Đoóng…Đốitượngthếhệtrẻcầnhướngđếnlàcác
tổchứcĐoànthanhniên,Độithiếuniênởthôn,bản,
xã,trườnghọc,doanhnghiệptrênđịabàn.Đưanội
dungbảotồn,pháthuygiátrịcủalễhộivàkhuditích
đền Dẻ Đoóng trở thành chương trình hoạt động
thườngxuyêncủanhữngtổchứcnày.Đồngthời,coi
cáctổchứcĐoànthanhniên,Độithiếuniênlàmột
thànhphầnquantrọng,khôngthểthiếutrongđộingũ
thựchiệncôngtácbảotồn,pháthuygiátrịcủadisản
vănhóa.
Mặtkhác,cầnchútrọngkiệntoàn,tăngcườngnhân
sựchođộingũchuyêntrách;cóchínhsáchkhuyến
khíchviệchọctậpnângcaotrìnhđộchuyênmôn,
hiểubiết củađội ngũnày.Song songvớiđó,cần
thườngxuyêntổchứctậphuấn,bồidưỡngbổsung,
cậpnhậtkiếnthức,kỹnăngvềbảotồn,pháthuygiá
trịcủadisảnvănhóachotoànthểđộingũnhânsự
chuyêntrách,khôngchuyêntráchvàcácthànhphần
cóliênquan.Cầnpháthuytínhchủđộng,tíchcực,
nhiệthuyết,khẳngđịnhvàđềcaovaitròcủacộng
đồngdâncưtrongthànhphầnđộingũnhânsựtham
giacôngtácbảotồn,pháthuycácgiátrịcủakhudi
tíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng.
Thứhai,xâydựngmôitrườngvănhóatạikhuditích
vàlễhộiđóngvaitròrấtquantrọngtrongviệcbảo
tồn,pháthuygiátrịcủadisảnvănhóa.Trướctiên,
cầncóchiếnlược,kếhoạchphụcdựngkhônggian
vănhóatruyềnthốnggắnvớilịchsửhìnhthành,tồn
tạicủakhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng;quyhoạch
đồngbộvềcơsởhạtầng,tạodựngcảnhquan,không
gianphùhợpvớicáchoạtđộngvănhóađượctổchức
tạilễhộivàkhuditích.Đểthựchiệntốtcôngtácnày
cầncósựchungtay,phốihợpchặtchẽgiữacácchủ
thểquảnlý,sángtạovănhóa,nhàkhoahọc,đơnvị
chứcnăng,cộngđồngvàcáctổchứcliênquan.Đặc
biệt,cầncósựnghiêncứukỹlưỡngvềlịchsử,văn
hóatrongmốiliênhệvớiđiềukiệntựnhiên,xãhội,
conngườitạiđịaphươngvàđấtnước…Trêncơsởđó
thựchiệntốtcôngtáctubổ,tôntạoditích,không
gianthựchànhvănhóatâmlinh,cáchoạtđộngcủalễ
hội;tăngcườngđầutư,nângcaohiệuquả,chấtlượng
củacáchạngmụcphụtrợtạikhuditíchvàlễhội.
Cùngvớiđó,cầnxâydựngvănhóagiaotiếp,ứngxử
vănminh,lịchsựtạikhuditích,tronglễhội;các
phươngthứcbảovệanninh,antoàn,vệsinhmôi
trường,phòngchốngcháynổ;bàitrừcáchoạtđộng
thươngmạihóatâmlinh,mêtíndịđoan,hủtụclạc
hậu;tuânthủphápluật,cácquyđịnhhiệnhànhcủa
ViệtNam,quốctế.
Thứba,cầncóchiếnlượctrongviệcduytrìcácsinh
hoạtvănhóatruyềnthống,loạihìnhnghệthuật,trò
chơidângian,hoạtđộngliênquanđếnkhuditíchvà
lễhộiđềnDẻĐoóng;hỗtrợcôngtácnghiêncứu,
phụcdựng,sángtạo,thựchànhcácnghilễtruyền
thốngcủacácchủthểthamgiaquảnlý,tổchứclễhội.
Đặcbiệt,cầnchútrọngcôngtáctruyềndạycáchthức
thựchành,tổchức,trìnhdiễnhoạtđộngvănhóa,
nghệthuậttruyềnthốngcủacácnghệnhân,người
caotuổicholớpngườikếcậnvàthếhệtrẻởđịa
phương. Song song với đó là công tác quan tâm,
chămsóc,côngnhậnnghệnhân,ghinhậnđónggóp
củanhữngngườithamgiabảotồn,pháthuycáchoạt
độngvănhóa,nghệthuậttruyềnthốngcủakhuditích
vàlễhội.
SỐ53/2025
TẠPCHÍ

23
VĂNHÓA‑CULTURE
Mặtkhác,cầncóchiếnlượcđầutưcơsởvậtchất,
trangthiếtbịchocáchoạtđộngcủalễhộiđảmbảo
tínhkhoahọc,bảotồn,pháthuygiátrịvănhóatruyền
thống,ứngdụngcôngnghệtiêntiến,phùhợpvới
thuầnphongmỹtụccủađịaphươngvàquốcgia,phù
hợpvớinhucầucủanhândântrongđờisốngxãhội
đươngđại.
Thứtư,cầncóchiếnlượctruyềnthông,giáodụcvề
cácgiátrịcủakhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng.Để
côngtáctruyềnthông,giáodụcđạthiệuquả,chất
lượngcaocầnđầutư,nghiêncứuthiếtkếsảnphẩm,
côngcụmộtcáchđồngbộ,mangtínhbảnsắc,thể
hiệnđượctổngthểcácgiátrịvănhóavậtthể,phivật
thểcủakhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng;thểhiện
đượcnhữngnétđẹpvềconngười,vănhóa, thiên
nhiêncủađịaphương…Căncứđiềukiệnthựctế,các
nguồnlực,cấpđộdisảnvănhóađểxâydựngtrang
thôngtinđiệntửcủakhuditích,lễhội;tiếnhành
truyềnthôngbằngnhiềucáchthức,phươngtiệnkhác
nhau.Trongđó,côngtáctruyềnthôngcầnđạtđược
cácyêucầuvềchiềurộng,chiềusâuởcảđịaphương
sởtại,quốcgia,quốctế;giớithiệu,quảngbá;tuyên
truyền,giáodụcýthức,tráchnhiệmcủangườidân,
cộngđồngtrongviệcgiữgìn,bảovệ,bảotồnvàphát
huycácgiátrịcủadisảnvănhóa.Đặcbiệt,côngtác
giáodụccầnxuấtphátvàhướngtớiđốitượngđầu
tiênlàngườidânởđịaphươngsởtại.Bởi,họchínhlà
chủthểquantrọngtrongviệcgìngiữ,trântrọng,phát
huycácgiátrịvănhóatruyềnthốngcủaquêhương
mìnhvàlantỏatinhthầnấyđếnmọingười.
Thứnăm,tiếptụcđẩymạnhviệcpháttriểndulịch
gắnvớicôngtácbảotồn,pháthuygiátrịcủakhudi
tích,lễhộiđềnDẻĐoóngvànângcaotiềmlựckinh
tếđịaphương.Pháttriểndulịchvănhóa,tâmlinhlà
mộthướngđiđangđượcnhiềuđịaphươngthựchiện
vàđãmanglạinhiềugiátrịkinhtế,đónggóptíchcực
trongviệcnângcaođờisốngcủanhândân,tạora
nguồnlựctàichínhhỗtrợhiệuquảcôngtácquảnlý
disảnvănhóa.Đểcóthểthựchiệntốtđượccôngtác
này,địaphươngcầnxâydựngcácsảnphẩmdulịch
gắnkếtvớichươngtrìnhlễhộivàhoạtđộngnghilễ,
tínngưỡngcủakhuditích.Đồngthời,cầnxâydựng
cácsảnphẩmdulịchvănhóaởthôn,bảncủađịa
phươngsởtại,kếtnốivớikhuditích,lễhộitạonên
mộtchươngtrìnhmangtínhtổngthể.Tiếnhànhcác
côngtáccầnthiếtđểkhuditíchđềnDẻĐoóngtrở
thànhmộtđiểmđếntronghànhtrìnhdulịchvănhóa
tạihuyệnHòaAnvàmạnglướidulịchcủatỉnhCao
Bằng. Qua đó, tạo đà cho công tác truyền thông,
quảngbáđểđiểmdulịchkhuditích,lễhộiđềnDẻ
Đoóngđượcđôngđảongườidântrongtỉnhvàdu
kháchthập phương đến tham quan, thực hành tín
ngưỡng…Mặtkhác,cầntriểnkhaiviệccungcấp,bồi
dưỡngkiếnthức,kỹnăngvề“làmdulịch”chođội
ngũnhânlựcthamgiaquảnlý,tổchứclễhội,khudi
tíchvànhândânởđịaphương;xâydựng,pháttriển
độingũnhânlựcchuyên,khôngchuyênthamgia
quảnlý,tổchức,hướngdẫn,phụcvụ,kinhdoanh
trongcáchoạtđộngdulịchtạiđịaphương;cókế
hoạchtạodựnghệthốngcơsởhạtầng,vậtchất,trang
thiếtbị,cáchạngmụcphụcvụchohoạtđộngdulịch
tạikhuditíchvàđịaphương.
Thứsáu,triểnkhai,thựchiệntốtcácnhiệmvụ,giải
phápquảnlýdisảnvănhóa,lễhộiđềnDẻĐoóng.
Trướchết,quảnlýkhuditích,lễhộikhôngchỉlà
tráchnhiệmcủacáccấpchínhquyền,đơnvịchức
năngvềvănhóamàlàcôngviệccủacảhệthống
chínhtrịvàtoànxãhội.Trongđó,chủthểnhànước
đóngvaitròchínhtrongchỉđạo,địnhhướng,tổchức,
thựchiệncáchoạtđộngquảnlýdisảnvănhóa.Chủ
thểcộngđồng,cáctổchứcđoànthểchínhtrị,xãhội
vàtoànthểnhândânthamgiaquảnlýdisảnvănhóa,
thựchiệntốtcácđườnglối,chủtrương,chínhsách,
pháp luật, quy định của Đảng, Nhà nước, chính
quyềnđịaphương.Côngtácquảnlýkhuditíchvàlễ
hộiđềnDẻĐoóngcầncósựphốihợpchặtchẽ,hợplí
giữacácchủthểnhànướcvàcộngđồng,tổchức,
đoànthểchínhtrị,xãhộitạiđịaphương;pháthuy
tinhthầnnhiệthuyết,chủđộngcủacộngđồngdân
cư;đềcaovaitròcủacáccơsởgiáodục,tổchức
ĐoànThanhniên,ĐộiThiếuniên,doanhnghiệptrên
địabàntronghoạtđộngquảnlýkhuditíchvàtổchức
lễhội.Đặcbiệt,cầnchútrọngđầutưkinhphí,cơsở
vậtchất,trangthiếtbị,ứngdụngnhữngtiếnbộcủa
khoahọc,côngnghệtrongcôngtácquảnlý;tiếpthu,
xâydựngmôhình,phươngthứcquảnlýtiêntiếnphù
hợp với điều kiện thực tế, đặc trưng văn hóa địa
phương,sựpháttriểncủaxãhội,đấtnước.
4.KẾTLUẬN
LễhộivàkhuditíchđềnDẻĐoónglàmộtdisảnvăn
hóaquýbáucủanhândâncácdântộcởxãHồngViệt,
huyệnHòaAn,tỉnhCaoBằngnóiriêng,đấtnước
ViệtNamnóichung.ĐềnDẻĐoónglàditíchchứa
đựngnhiềuyếutốvềcộinguồncủangườidâncác
dântộcởđịaphươngsởtại;biểuhiệnmốiliênhệ
giữatựnhiên,conngười,sựsángtạovănhóacủacác
thếhệđitrước;khuditíchcũnglànơichứngkiến
nhữngsựkiệnquantrọngtronglịchsửhìnhthành,
đấutranh,pháttriểncủachínhquyềnvàcộngđồng
dâncưnơiđây.LễhộiđềnDẻĐoónglàmộthoạt
độngvănhóatruyềnthốngtiêubiểu,đãmanglại
nhiềugiátrịchonhândâncủatỉnhCaoBằngnói
chung,địaphươngsởtạinóiriêngvàdukháchthập
phương.
Tronggiaiđoạnhiệnnay,cùngvớisựpháttriểncủa
đấtnướcvàtoànxãhội,côngtácbảotồn,pháthuy
cácgiátrịcủalễhộicầnđượcthựchiệntheochiến
lượccótínhđồngbộ,khoahọc.Trongđó,cầnchú
trọng đến công tác xây dựng, phát triển nguồn
SỐ53/2025
TẠPCHÍ

