19
VĂNHÓA‑CULTURE
BẢOTỒNVÀPHÁTHUYGIÁTRỊCỦALỄHỘIĐỀNDẺĐOÓNG,
TỈNHCAOBẰNGTRONGGIAIĐOẠNHIỆNNAY
NguyễnĐứcHoàng
TrườngĐạihọcSưphạmNghệthuậtTrungương
Email꞉hoangdhspnttw@gmail.com
LễhộiđềnDẻĐoónglàmộttrongnhữngsinhhoạtvănhóatiêubiểucủangườidânxãHồngViệt,huyệnHòaAn,
tỉnhCaoBằng.CùngvớikhuditíchđềnDẻĐoóng,hoạtđộnglễhộiđãlưugiữnhiềugiátrị,truyềnthốngvănhóa
tốtđẹpcủađịaphươngvàcácthếhệchaôngđitrước.Tronggiaiđoạnhiệnnay,dướinhữngtácđộngcủasựphát
triểnkinhtế,khoahọc,côngnghệ...việcbảotồn,pháthuygiátrịtruyềnthốngtốtđẹpcủalễhộiđềnDẻĐoóng
cũngcầncóphươngthứcphùhợpvớithựctiễnđờisốngxãhộiđươngđại.Trongphạmvibàiviết,chúngtôiđưa
ramộtsốphươngthứctậptrungvàoviệcxâydựng,pháttriểnđộingũnhânlựcchocôngtácbảotồn,pháthuygiá
trịcủalễhội,khuditích;xâydựngmôitrườngvănhóa;nghiêncứu,phụcdựng,duytrìthựchànhcáchoạtđộng
vănhóa,nghệthuậttruyềnthống;đẩymạnhviệcpháttriểndulịch;triểnkhai,thựchiệncácnhiệmvụ,giảipháp
quảnlý,tổchứclễhộivàkhuditíchđềnDẻĐoóng.
Từkhóa꞉Bảotồn,giátrịcủalễhội,LễhộiđềnDẻĐoóng,pháthuy
TÓMTẮT
1.ĐẶTVẤNĐỀ
Cóthểnói,lễhộitruyềnthốngcủaViệtNamnói
chunglàmộtphongtụcsinhhoạtdângianmangtính
tổnghợp,phongphúvềthểloại,hìnhthứcbiểuhiện
vănhóa.Cũngcóthểnhìnnhậnlễhộitruyềnthốnglà
hìnhảnhthunhỏnềnvănhóadângiancủamộtvùng,
miền,dântộc...Lễhộinhưmộtthànhphầnkhôngthể
thiếutrongđờisốngvănhóacộngđồngcủamộtđịa
phương,tộcngười...Nhiềugiátrị,hìnhthứcbiểu
hiệnvănhóađượclễhộibảolưuvàtraotruyềntừđời
nàysangđờikhác,trởthànhdisảnvôgiácủadântộc.
Lễhộilànơichứađựng,phảnánhcuộcsốngkinhtế,
vănhóa,xãhội;làchỗdựatinhthầnđểmỗingười
hướngvềtổtông,dòngtộc...
TạitỉnhCaoBằng,dịpđầuxuânthườngdiễnranhiều
lễhội,trongđólễhộiđềnDẻĐoónglàmộttrong
nhữngsinhhoạtvănhóatruyềnthốngtiêubiểucủa
ngườidânxãHồngViệt,huyệnHòaAn.Khuditích
đềnDẻĐoóngvàcáchoạtđộnglễhộichínhlànơi
lưugiữnhiềugiátrị,truyềnthốngvănhóatốtđẹpcủa
con người nơi đây. Thời gian qua, các cấp chính
quyềnđịaphươngđãluônquantâmđếnviệctổchức
lễhội,gìngiữ,pháthuycácgiátrịvănhóavậtthể,phi
vậtthểcủakhuditích.LễhộiđềnDẻĐoóngđượctổ
chứchàngnămvàvềcơbảnđãđápứngđượccácyêu
cầucủacôngtácquảnlý,tổchức.
Tronggiaiđoạnhiệnnay,đấtnướctađangtrênbước
đườngtiếnvào“Kỷnguyênmới‑Kỷnguyênvươn
mìnhcủadântộc”,sựhộinhậpquốctế,giaolưuvăn
hóa,ứngdụngkhoahọc,côngnghệtrongcáchoạt
PRESERVINGANDPROMOTINGTHEVALUESOFTHEDẺĐOÓNGTEMPLEFESTIVAL
INCAOBANGPROVINCEINTHECONTEMPORARYCONTEXT
TheDeDoongTempleFestivalisoneofthetypicalculturalactivitiesofthepeopleofHongVietcommune,Hoa
Andistrict,CaoBangprovince.AlongwiththeDeDoongTemplerelicsite,thefestivalactivitieshavepreserved
manygoodvaluesandculturaltraditionsofthelocalityandpreviousgenerations.Inthecurrentperiod,underthe
impactsofeconomic,scientificandtechnologicaldevelopment,thepreservationandpromotionofthegood
traditional values of the De Doong Temple Festival also needs to have methods suitable to the reality of
contemporarysociallife.Withinthescopeofthearticle,weproposeanumberofmethodsfocusingonbuilding
anddevelopinghumanresourcesfortheworkofpreservingandpromotingthevaluesoffestivalsandrelicsites;
buildingaculturalenvironment;researching,restoringandmaintainingthepracticeoftraditionalculturaland
artistic activities; promoting tourism development; deploying and implementing tasks and solutions for
managingandorganizingfestivalsandtheDeDoongTemplerelicsite.
Keywords꞉TacXinh,SanChay,dance,preservationandpromotion
ABSTRACT
Ngàynhậnbài꞉05/04/2025 Ngàychấpnhậnđăng꞉20/04/2025
Ngàynhậnbàisửasauphảnbiện꞉05/04/2025
SỐ53/2025
TẠPCHÍ
độngcủađờisốngxãhộiđangdiễnramộtcáchmạnh
mẽ,sâurộng...Từđó,cũngsẽđặtranhiềutháchthức
chocôngtácbảotồn,pháthuygiátrịvănhóatruyền
thốngcủaViệtNam,tỉnhCaoBằngnóichung,lễhội
đềnDẻĐoóngnóiriêng.Đốivớikhuditíchvàlễhội
đềnDẻĐoóng,mộttrongnhữngyếutốmangtính
thenchốtđólàđộingũnhânlựcthamgiacáchoạt
độngbảotồn,pháthuydisảnvănhóa.Thựctếcho
thấy,bêncạnhcáccánbộchuyêntráchđượchưởng
lươngtừngânsáchnhànước,cầnphảicónhiềulực
lượngphốihợp,hỗtrợthìmớiđảmbảođượcchất
lượng,hiệuquảcủacôngtác.Mặtkhác,cácnộidung
vềmôitrườngvănhóa,thựchànhhoạtđộngvănhóa,
nghệthuậttruyềnthống,truyềnthông,giáodục,phát
triểndulịchcũnglànhữngvấnđềcầnnghiêncứuđể
cóphươngthứctiếnhànhphùhợpvớithựctiễnxã
hộiViệtNamtronggiaiđoạnhiệnnaycũngnhưthời
giantới.
2.PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU
Đểthựchiệnđượcbàiviếttácgiảđãsửdụngmộtsố
phươngphápnghiêncứuchính.
Phươngphápnghiêncứutàiliệu꞉Thuthậpcáctài
liệuthứcấpvềbảotồn,pháthuycácgiátrịcủalễhội
truyềnthốngởViệtNamnóichung,khuditíchvàlễ
hộiđềnDẻĐoóngnóiriêng;cáctàiliệuliênquanđến
lýluậntrongquảnlýditíchlịchsửvănhóavàlễhội
truyền thống ở Việt Nam. Tiến hành nghiên cứu,
phântích,tổnghợpcácnộidungvềlýluận,thựctiễn;
nhữngvấnđềđãđượcđềcậpvàcònlàkhoảngtrống
trongcácnghiêncứuđitrước;nhìnnhậnnhữngvấn
đềcầnkếthừavàtiếptụcnghiêncứutrongbàiviết
củamình...
Phươngphápđiềndã,khảosát꞉Thựchiệnđiềndã,
khảosáttạikhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng,xã
HồngViệt,huyệnHòaAn,tỉnhCaoBằng;tìmhiểu,
thuthậptàiliệu,thôngtinliênquanđếnđềtàinghiên
cứu;gặpgỡ,traođổi,thunhậnthôngtintừngườidân
vànhữngngườicóliênquan;nhìnnhậnthựctrạng
việcquảnlý,bảotồn,pháthuycácgiátrịcủalễhộivà
khuditíchđềnDẻĐoóng.Trêncơsởđóxácđịnh
nhữngnộidungcầnnghiêncứuvàcácphươngthức
cầnthiếtđểbảotồn,pháthuygiátrịcủalễhộiđềnDẻ
Đoóngtronggiaiđoạnhiệnnayvàthờigiantới.
Cáchtiếpcận꞉Nộidungbàiviếtđượcthựchiệntrên
cơsởcáccáchtiếpcậnliênngànhVănhóahọc,Quản
lývănhóa,Lịchsửhọc.
3.NỘIDUNGNGHIÊNCỨU
3.1.Kháilượcditíchlịchsửvănhóavàlễhộiđền
DẻĐoóng
3.1.1.DitíchlịchsửvănhóađềnDẻĐoóng
ĐềnDẻĐoóng,ngàyxưacòngọilàđềnGiangĐộng,
được xây dựng từ khoảng thế kỷ XV, tại bản Dẻ
Đoóng,xãYênNinh,châuThạchLâm(naylàxã
HồngViệthuyệnHòaAn).Ngày04tháng11năm
2008đềnDẻĐoóngđượccôngnhậnlàditíchlịchsử
vănhóacấptỉnhtheoQuyếtđịnhsố2486/QĐ/UBND
của UBND tỉnh Cao Bằng. HuyệnHòaAn là địa
phươngcóđịagiớihànhchínhnằmtrongCôngviên
địa chất non nước Cao Bằng. Ngày 12/04/2018
UNESCOđãcôngnhậnCôngviênđịachấtnonnước
CaoBằnglàCôngviênđịachấttoàncầu.
ĐềnDẻĐoóngcólịchsửhơnbẩytrămnăm,được
xâydựngtừtrướcthờikỳnhàMạcnđóngđôởCao
Bằng.Tươngtruyền,xưacómộtchàngtrainghèo
làmnghềđánhcá,chànglàngườirấthiếuthảovớicha
mẹ.Đếnngàygiỗcha,chàngđiquăngchàivớihy
vọngđượcmộtmẻcáđểvềlàmgiỗ,nhưngquăngmãi
màkhôngđượcconcáo.Lúcnàykéochàilêncũng
chỉđượcmộthònđáhìnhhaingười,chàngchắptay
cầukhấn“Nếulàthầnthánh,xinchomộtmẻcávềgiỗ
cha”.Saulờikhấn,chàngđãđượcmộtmẻcáđầy.
Thấylờikhấncủamìnhcólinhnghiệm,chàngtrai
đemhònđávềlậpmiếuthờởVòBan.Vàomộtđêm
mưato,giólớn,miếuthờbịtốcmái,mộtgắpgianh
baysangđồiRiệtRì,từđónhândânđãdựngmiếuthờ
tạiđấy.Nhưngnơiđấyxadâncư,đườngđilạikhó
khăn,diệntíchchậthẹpkhôngđápứngđượcnhucầu
tếlễnênnhândântrongvùngđãdựngngôiđềntại
bảnDẻĐoóngvàđưahònđáthầnởmiếuvàođềnđể
thờ.ĐếnthếkỷXV,tùtrưởngBếKhắcThiệuhôhào
dânchúngquyêngópxâydựngđềnkhangtranghơn.
ThờikỳnhàMạcđóngđôởCaoBằng(1592‑1677)
đãchoquânsảnxuấtgạchngóiđểxâydựngthành
quách,cungđiện,đềnchùa,đềnDẻĐoóngcũngđược
tusửalại.Năm1677,saukhidẹpxongnhàMạc,đểcó
nơitụngkinh,niệmPhật,cầuchoquốcthái,dânan,
mưathuậngióa,mùangtươitốt,vuaLêđãcho
sửasanglạiđềnDẻĐoóngđểlàmnơithờPhậtvà
thánhMẫu(LêChíThanh,2023&Tưliệukhảosát).
Nhưvậy,ngàyxưađềnDẻĐoónglànơiđểthờthần
Sông,thầnNúi,thầnNông,vềsauthờthêmPhậtvà
thánhMẫu.Đềnnổitiếnglinhthiêng,hàngthángcứ
vàongàymùngmộtvà15âmlịchngườidânthường
đếnđâythắphươngxinlộc,cầumay.
NgôiđềnnằmgiữatrungtâmcủaxómDẻĐoóng,
trướcmặtlàcánhđồnglúavàhoamàu.Đâylàmột
miềnquêgiàulòngmếnkhách,khôngkhímátmẻ,
tronglành,vùngđấtkháthuậnlợichokháchthập
phươngvãncảnhkhiđếnthămvàlễbái.ĐềnDẻ
Doóngcókiếntrúctheohìnhchữđinh,tòađiệnthờlà
mộtngôinhàcấp4đượcxâydựngbằnggạch,tổng
diệntíchđềnkhoảng700m2,sânđềnkhoảng80m2.
Vàmộtkhuđấttrốngutịchthâmnghiêmđếnnaycòn
toànvẹn.Cáchoavăn,họatiếttrangtríbêntrongđền
chủyếulàhìnhrồng.
Hệthốngthờphụng꞉Theosựtíchngàyxưa,banđầu
20
VĂNHÓA‑CULTURE
SỐ53/2025
TẠPCHÍ
ĐềnDẻĐoónglànơithờthầnSông,thầnNúi,thần
Nông.Saunhiềubiếncốlịchsử,nhândânđãđưa
tượngPhậtvàtượngThánhMẫuvàothờ.Bệthờthứ
nhấtgồmcótượngBáoLuông,Slaocảitổtiêncủa
người Tày Cao Bằng và hình tượng đá hình mặt
người.BệthờthứhaiđặttượngQuanThếÂmBồTát
và6phokiểuPhậtTamThế.Bệthờthứbađặt5pho
tượnglàmbằngđấtnungđểthờcácvịnhưNgọc
HoàngĐạiĐếvàTứĐạiThiênVương.Haibênvách
códãybệkéodàiđểmộtsốtượngnhỏkhôngcótên
và“MẹBióoc”(MẹHoa)ẵmconrấtthiêng,những
ngườihiếmcon,khónuôicon,hoặcchỉcóconmộtbề
thườngđếnthắphương“cầuhoa”,cầuan.
3.1.2.LễhộiđềnDẻĐoóng
LễhộiĐềnDẻĐoónglàmộtlễhộitruyềnthốngđược
tổchứchàngnămtạixãHồngViệt,huyệnHoàAn,
tỉnhCaoBằng.Đâylàmộtlễhộiđặcbiệt,cóýnghĩa
rấtlớnđốivớingườidânnơiđây,nhằmmụcđíchtôn
vinhnhữngcônglaocủacácvịthầnnơiđâyđãban
choconngười,ngườidânmộtvụmùabộithu,mưa
thuậngióhoà.Lễhộidiễnratrongkhoảngthờigian
từngày14đếnngày15thángGiêngâmlịchhàng
năm.Trongsuốtthờigiannày,ngườidânvàdukhách
tấpnậpđổvềkhuvựcđềnDẻĐoóngđểthamgiavào
cáchoạtđộngnghilễ,vănhóavàgiảitrí.
Lễhộithườngđượcbắtđầubằngcácnghilễtônkính
vàcúngdườngtạiđềnDẻĐoóng.Sauđólàhồitrống
khaimạclễhộicủaBantổchức,tiếpđếnlàphầnvăn
nghệ,vớicácthểloạica,múa,nhạc,ngâmthơ,sli
lượn…Phầnvănnghệđượcđộivănnghệcủacộng
đồngdâncư,thầycôgiáo,họcsinhcáctrườnghọc
trênđịabànxãHồngViệtbiểudiễn;kếthợpvớitiết
mụcgiaolưucủacácxãlâncậnnhưBìnhLong,Bế
Triều;cácphầntrìnhdiễnthườngmangchủđềca
ngợiĐảng,BácHồvĩđại,tìnhyêuquêhươngđất
nước,conngười…Trongđócónhiềutiếtmụcdânca
tựbiên,tựdiễnđãtạonênmộtchươngtrìnhđậmđà
bảnsắcdântộc,thuhútđượcđôngđảongườidânđến
xemvàcổvũ.Saucáchoạtđộngvănnghệ,vuichơi,
giảitrí,phầncuốicủalễhộitiếptụcdiễnranghilễ
cầuan,cầumaycủaBantổchứcvàtoànthểnhân
dân.Nghilễkếtthúclễhộithườngđượcdiễnravào
khoảng0giờngày15thángGiêng,tạigianthờchính
giữavàkhoảngsânphíatrướcđềnDẻĐoóng.
TrênđịabànxãHồngViệtcũngcónhiềudântộc
cùngsinhsống,nhưTày,Nùng,Mông,LôLô…Vì
vậycácloạihìnhvănhóanơiđâymangđậmgiátrị,
sắcmàutruyềnthốngcủamỗidântộc.Mỗikhuvực
sinhsốngđềucónhữngbảnsắcriênggắnliềnvớilịch
sửhìnhthànhcủatừngđịaphương,từđólễhộitrở
thành một bức tranh đa sắc màu văn hóa truyền
thống,gắnvớiphongtụctậpquáncủacáccộngđồng
dâncư.Lễhộicũngtrởthànhsinhhoạtvănhoácộng
đồngkhôngthểthiếucủangườidânnơiđây.Hàng
nămsaudịptếtcổtruyềncủađấtnước,huyệnHòaAn
nóichung,xãHồngViệtnóiriênglạinônứcdiễnra
cáchoạtđộnglễhội,hoàcùngvớikhôngkhívuitươi
củanămmới.Mọingườicùngnhauđổvềlễhộiđền
DẻĐoóng,đượccoilàrấtlinhthiêngvàlàmộttrong
nhữnglễhộitiêubiểucủahuyệnHòaAn.
3.2.GiátrịcủalễhộiđềnDẻĐoóng
Giátrịvănhóa,tínngưỡng꞉LễhộiđềnDẻĐoónglà
mộtsựkiệnvănhóaquantrọngđốivớingườidân
tronghuyện,xã…Quađó,gópphầnđápứngnhucầu
thựchànhcáchoạtđộngvănhóa,tínngưỡngcủa
nhân dân trên địa bàn và du khách thập phương.
Thôngquahoạtđộngthựchànhnghilễngườidân
đượcbàytỏướcnguyện,mongmuốnvềsựbìnhan,
cuộcsốngấmno,hạnhphúc,mưathuận,gióhòa…
Từđó,cũnggópphầntăngthêmniềmtin,sứcmạnh
chongườidântrongviệcmưusinhvàhoànthành
nhữngtrọngtráchcủamìnhđốivớigiađình,cộng
đồng,xãhội…
Hiệnnay,đềnDẻĐoóngcònlưugiữnhữngdivậtcổ
nhưtượngBáoLuông,SlaoCải,theotươngtruyền
trongdângian,hainhânvậtnàychínhlàtổtiêncủa
ngườiTàyởCaoBằng.Trongcácdịplễhội,tếtcổ
truyền,ngàymùngmộtvà15âmlịchhàngtháng
ngườiTàyởđịaphươngthườngthựchiệndânglễ,
hươngđểtưởngnhớtổtiêncủamình.
Tronglễhội,nhiềuhìnhthức,thểloạivănhóa,nghệ
thuậtcổtruyền,dângiancủacácdântộctrênđịabàn
đượctổchức,trìnhdiễn.Quađó,đãgópphầngìn
giữ,bảotồn,pháthuygiátrịvănhóatruyềnthống,
đặcsắccủacácdântộc.Đồngthời,lưugiữtrongtiềm
thứccácthếhệngườidânvàdukháchthậpphương
disảnvănhóaquýbáucủacộngđồngcácdântộctại
địaphương.
Mặtkhác,lễhộicũngchínhlàviệctạoramôitrường
đểcácloạihìnhnghệthuật,diễnxướng,vănhóadân
gianđượctrìnhdiễn,mangđếnchonhândânnhững
giátrịthẩmmỹ,làmphongphúđờisốngtinhthầncủa
cánhân,cộngđồng.
Giátrịlịchsử꞉Ngôiđềnchínhlàdisảnvănhóađi
cùngvớilịchsửhìnhthành,pháttriểncủabảnDẻ
ĐoóngvàxãHồngViệttừthuởxưa.Nơiđâyđãin
đậmdấuấncủatriềuđạinhàMạc(1592‑1677)từ
thờikỳmớiđóngđôtạiCaoBằng,đếnkhihưngthịnh
vàkếtthúc.Ngày15/6/1945,tạiđềnDẻĐoóngđã
diễnramíttinhchàomừngthànhlậpỦybannhân
dântỉnhCaoBằng.Đâylàmộtmốcson,sựkiệnlịch
sửquantrọngtrongcuộcđấutranhcáchmạnggiành
chínhquyềncủaĐảngbộvànhândântoàntỉnh.
Giátrịgiáodục,gắnkếtcộngđồng꞉LễhộiđềnDẻ
Đoónglànơigiáodụctruyềnthống,hướngcộinguồn
21
VĂNHÓA‑CULTURE
SỐ53/2025
TẠPCHÍ
22
VĂNHÓA‑CULTURE
củacộngđồngnhândâncácdântộctrênđịabàn;
nhắcnhởcácthếhệmaisauluônnhớđếncôngơncủa
tổtiên,cácthếhệchaôngđãcốnghiến,xâydựng,
bảovệquêhương.Từđó,cũngnhắcnhởmọingười
luônnângcaotinhthần,ýthức,tráchnhiệmtrong
việcgìngiữ,pháthuygiátrịcácdisảnvănhóaquý
báudochaôngđểlại.
Hoạtđộngchuẩnbị,tậpluyện,trìnhdiễncáctiếtmục
đãgópmộtphầnkhôngnhỏtrongviệctruyềndạyvăn
hóa,nghệthuậtdângianchothếhệtrẻ,nhữngngười
sẽtiếpnốithếhệchaanhlưugiữ,pháthuytruyền
thốngtốtđẹpcủadântộc.
TrongcôngtácchuẩnbịvàtổchứclễhộiđềnDẻ
Đoóng,ngườidânđịaphươngcùngnhauthamgia
hoạtđộng,chungtayđểxâydựng,thựchiệncáccông
việc,phấnđấuvìsựthànhcôngcủasựkiện…Qua
đó,đãgópphầngiáodụctinhthầnđoànkết,đồng
lòng,gắnbó,phốihợpgiữacáctậpthể,cánhâncùng
hướngđếnmụctiêuchung.
Mọingườicùngnhauthamgiacáchoạtđộngnghilễ,
giaouvănhóa,nghệthuật,tròchơi…quađócũng
gópphầntăngcườngsựgắnkếtcộngđồng,xâydựng
môitrườngnhóabềnvữngtạiđịaphương.
Giátrịkinhtế꞉LễhộiđềnDẻĐoóngđãthuhútlượng
lớndukháchđếnthamquan,trảinghiệm,thưởng
thứccácsảnphẩmvănhóa.Quađó,gópphầntạo
điềukiệnđểpháttriểndulịch,kinhtếđịaphương
thôngquaviệccungcấpcácdịchvụ,nhànghỉ,nhà
hàngvàcáchoạtđộngliênquankhác;gópphầntăng
nguồnthunhập,nângcaokinhtế,đờisốngcủangười
dâncủađịaphương.
3.3.Phươngthứcbảotồnvàpháthuygiátrịcủalễ
hộiđềnDẻĐoóng
Thứnhất,cầnchútrọngviệcxâydựng,pháttriểnđội
ngũnhânsựthamgiacôngtácbảotồn,pháthuygiá
trịcủadisảnvănhóa.Trongđó,cầncóchínhsáchthu
hút,độngviênthếhệtrẻthamgiacáchoạtđộngvăn
hóatruyềnthống;thamgiavàocôngtáctruyềndạy,
tiếpthu,thựchànhcáchoạtđộngnghilễ,diễnxướng,
tròchơidângiancủalễhội,cộngđồng,địaphương;
thamgiacáccôngtácquảnlý,tổchứclễhội,bảovệ,
gìn giữ khu di tích, không gian văn hóa đền Dẻ
Đoóng…Đốitượngthếhệtrẻcầnhướngđếnlàcác
tổchứcĐoànthanhniên,Độithiếuniênởthôn,bản,
xã,trườnghọc,doanhnghiệptrênđịabàn.Đưanội
dungbảotồn,pháthuygiátrịcủalễhộivàkhuditích
đền Dẻ Đoóng trở thành chương trình hoạt động
thườngxuyêncủanhữngtổchứcnày.Đồngthời,coi
cáctổchứcĐoànthanhniên,Độithiếuniênlàmột
thànhphầnquantrọng,khôngthểthiếutrongđộingũ
thựchiệncôngtácbảotồn,pháthuygiátrịcủadisản
vănhóa.
Mặtkhác,cầnchútrọngkiệntoàn,tăngcườngnhân
sựchođộingũchuyêntrách;cóchínhsáchkhuyến
khíchviệchọctậpnângcaotrìnhđộchuyênmôn,
hiểubiết củađội ngũnày.Song songvớiđó,cần
thườngxuyêntổchứctậphuấn,bồidưỡngbổsung,
cậpnhậtkiếnthức,kỹnăngvềbảotồn,pháthuygiá
trịcủadisảnvănhóachotoànthểđộingũnhânsự
chuyêntrách,khôngchuyêntráchvàcácthànhphần
cóliênquan.Cầnpháthuytínhchủđộng,tíchcực,
nhiệthuyết,khẳngđịnhvàđềcaovaitròcủacộng
đồngdâncưtrongthànhphầnđộingũnhânsựtham
giacôngtácbảotồn,pháthuycácgiátrịcủakhudi
tíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng.
Thứhai,xâydựngmôitrườngvănhóatạikhuditích
vàlễhộiđóngvaitròrấtquantrọngtrongviệcbảo
tồn,pháthuygiátrịcủadisảnvănhóa.Trướctiên,
cầncóchiếnlược,kếhoạchphụcdựngkhônggian
vănhóatruyềnthốnggắnvớilịchsửhìnhthành,tồn
tạicủakhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng;quyhoạch
đồngbộvềcơsởhạtầng,tạodựngcảnhquan,không
gianphùhợpvớicáchoạtđộngvănhóađượctổchức
tạilễhộivàkhuditích.Đểthựchiệntốtcôngtácnày
cầncósựchungtay,phốihợpchặtchẽgiữacácchủ
thểquảnlý,sángtạovănhóa,nhàkhoahọc,đơnvị
chứcnăng,cộngđồngvàcáctổchứcliênquan.Đặc
biệt,cầncósựnghiêncứukỹlưỡngvềlịchsử,văn
hóatrongmốiliênhệvớiđiềukiệntựnhiên,xãhội,
conngườitạiđịaphươngvàđấtnước…Trêncơsởđó
thựchiệntốtcôngtáctubổ,tôntạoditích,không
gianthựchànhvănhóatâmlinh,cáchoạtđộngcủalễ
hội;tăngcườngđầutư,nângcaohiệuquả,chấtlượng
củacáchạngmụcphụtrợtạikhuditíchvàlễhội.
Cùngvớiđó,cầnxâydựngvănhóagiaotiếp,ứngxử
vănminh,lịchsựtạikhuditích,tronglễhội;các
phươngthứcbảovệanninh,antoàn,vệsinhmôi
trường,phòngchốngcháynổ;bàitrừcáchoạtđộng
thươngmạihóatâmlinh,mêtíndịđoan,hủtụclạc
hậu;tuânthủphápluật,cácquyđịnhhiệnhànhcủa
ViệtNam,quốctế.
Thứba,cầncóchiếnlượctrongviệcduytrìcácsinh
hoạtvănhóatruyềnthống,loạihìnhnghệthuật,trò
chơidângian,hoạtđộngliênquanđếnkhuditíchvà
lễhộiđềnDẻĐoóng;hỗtrợcôngtácnghiêncứu,
phụcdựng,sángtạo,thựchànhcácnghilễtruyền
thốngcủacácchủthểthamgiaquảnlý,tổchứclễhội.
Đặcbiệt,cầnchútrọngcôngtáctruyềndạycáchthức
thựchành,tổchức,trìnhdiễnhoạtđộngvănhóa,
nghệthuậttruyềnthốngcủacácnghệnhân,người
caotuổicholớpngườikếcậnvàthếhệtrẻởđịa
phương. Song song với đó là công tác quan tâm,
chămsóc,côngnhậnnghệnhân,ghinhậnđónggóp
củanhữngngườithamgiabảotồn,pháthuycáchoạt
độngvănhóa,nghệthuậttruyềnthốngcủakhuditích
vàlễhội.
SỐ53/2025
TẠPCHÍ
23
VĂNHÓA‑CULTURE
Mặtkhác,cầncóchiếnlượcđầutưcơsởvậtchất,
trangthiếtbịchocáchoạtđộngcủalễhộiđảmbảo
tínhkhoahọc,bảotồn,pháthuygiátrịvănhóatruyền
thống,ứngdụngcôngnghệtiêntiến,phùhợpvới
thuầnphongmỹtụccủađịaphươngvàquốcgia,phù
hợpvớinhucầucủanhândântrongđờisốngxãhội
đươngđại.
Thứtư,cầncóchiếnlượctruyềnthông,giáodụcvề
cácgiátrịcủakhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng.Để
côngtáctruyềnthông,giáodụcđạthiệuquả,chất
lượngcaocầnđầutư,nghiêncứuthiếtkếsảnphẩm,
côngcụmộtcáchđồngbộ,mangtínhbảnsắc,thể
hiệnđượctổngthểcácgiátrịvănhóavậtthể,phivật
thểcủakhuditíchvàlễhộiđềnDẻĐoóng;thểhiện
đượcnhữngnétđẹpvềconngười,vănhóa, thiên
nhiêncủađịaphương…Căncứđiềukiệnthựctế,các
nguồnlực,cấpđộdisảnvănhóađểxâydựngtrang
thôngtinđiệntửcủakhuditích,lễhội;tiếnhành
truyềnthôngbằngnhiềucáchthức,phươngtiệnkhác
nhau.Trongđó,côngtáctruyềnthôngcầnđạtđược
cácyêucầuvềchiềurộng,chiềusâuởcảđịaphương
sởtại,quốcgia,quốctế;giớithiệu,quảngbá;tuyên
truyền,giáodụcýthức,tráchnhiệmcủangườidân,
cộngđồngtrongviệcgiữgìn,bảovệ,bảotồnvàphát
huycácgiátrịcủadisảnvănhóa.Đặcbiệt,côngtác
giáodụccầnxuấtphátvàhướngtớiđốitượngđầu
tiênlàngườidânởđịaphươngsởtại.Bởi,họchínhlà
chủthểquantrọngtrongviệcgìngiữ,trântrọng,phát
huycácgiátrịvănhóatruyềnthốngcủaquêhương
mìnhvàlantỏatinhthầnấyđếnmọingười.
Thứnăm,tiếptụcđẩymạnhviệcpháttriểndulịch
gắnvớicôngtácbảotồn,pháthuygiátrịcủakhudi
tích,lễhộiđềnDẻĐoóngvànângcaotiềmlựckinh
tếđịaphương.Pháttriểndulịchvănhóa,tâmlinhlà
mộthướngđiđangđượcnhiềuđịaphươngthựchiện
vàđãmanglạinhiềugiátrịkinhtế,đónggóptíchcực
trongviệcnângcaođờisốngcủanhândân,tạora
nguồnlựctàichínhhỗtrợhiệuquảcôngtácquảnlý
disảnvănhóa.Đểcóthểthựchiệntốtđượccôngtác
này,địaphươngcầnxâydựngcácsảnphẩmdulịch
gắnkếtvớichươngtrìnhlễhộivàhoạtđộngnghilễ,
tínngưỡngcủakhuditích.Đồngthời,cầnxâydựng
cácsảnphẩmdulịchvănhóaởthôn,bảncủađịa
phươngsởtại,kếtnốivớikhuditích,lễhộitạonên
mộtchươngtrìnhmangtínhtổngthể.Tiếnhànhcác
côngtáccầnthiếtđểkhuditíchđềnDẻĐoóngtrở
thànhmộtđiểmđếntronghànhtrìnhdulịchvănhóa
tạihuyệnHòaAnvàmạnglướidulịchcủatỉnhCao
Bằng. Qua đó, tạo đà cho công tác truyền thông,
quảngbáđểđiểmdulịchkhuditích,lễhộiđềnDẻ
Đoóngđượcđôngđảongườidântrongtỉnhvàdu
kháchthập phương đến tham quan, thực hành tín
ngưỡng…Mặtkhác,cầntriểnkhaiviệccungcấp,bồi
dưỡngkiếnthức,kỹnăngvề“làmdulịch”chođội
ngũnhânlựcthamgiaquảnlý,tổchứclễhội,khudi
tíchvànhândânởđịaphương;xâydựng,pháttriển
độingũnhânlựcchuyên,khôngchuyênthamgia
quảnlý,tổchức,hướngdẫn,phụcvụ,kinhdoanh
trongcáchoạtđộngdulịchtạiđịaphương;cókế
hoạchtạodựnghệthốngcơsởhạtầng,vậtchất,trang
thiếtbị,cáchạngmụcphụcvụchohoạtđộngdulịch
tạikhuditíchvàđịaphương.
Thứsáu,triểnkhai,thựchiệntốtcácnhiệmvụ,giải
phápquảnlýdisảnvănhóa,lễhộiđềnDẻĐoóng.
Trướchết,quảnlýkhuditích,lễhộikhôngchỉlà
tráchnhiệmcủacáccấpchínhquyền,đơnvịchức
năngvềvănhóamàlàcôngviệccủacảhệthống
chínhtrịvàtoànxãhội.Trongđó,chủthểnhànước
đóngvaitròchínhtrongchỉđạo,địnhhướng,tổchức,
thựchiệncáchoạtđộngquảnlýdisảnvănhóa.Chủ
thểcộngđồng,cáctổchứcđoànthểchínhtrị,xãhội
vàtoànthểnhândânthamgiaquảnlýdisảnvănhóa,
thựchiệntốtcácđườnglối,chủtrương,chínhsách,
pháp luật, quy định của Đảng, Nhà nước, chính
quyềnđịaphương.Côngtácquảnlýkhuditíchvàlễ
hộiđềnDẻĐoóngcầncósựphốihợpchặtchẽ,hợplí
giữacácchủthểnhànướcvàcộngđồng,tổchức,
đoànthểchínhtrị,xãhộitạiđịaphương;pháthuy
tinhthầnnhiệthuyết,chủđộngcủacộngđồngdân
cư;đềcaovaitròcủacáccơsởgiáodục,tổchức
ĐoànThanhniên,ĐộiThiếuniên,doanhnghiệptrên
địabàntronghoạtđộngquảnlýkhuditíchvàtổchức
lễhội.Đặcbiệt,cầnchútrọngđầutưkinhphí,cơsở
vậtchất,trangthiếtbị,ứngdụngnhữngtiếnbộcủa
khoahọc,côngnghệtrongcôngtácquảnlý;tiếpthu,
xâydựngmôhình,phươngthứcquảnlýtiêntiếnphù
hợp với điều kiện thực tế, đặc trưng văn hóa địa
phương,sựpháttriểncủaxãhội,đấtnước.
4.KẾTLUẬN
LễhộivàkhuditíchđềnDẻĐoónglàmộtdisảnvăn
hóaquýbáucủanhândâncácdântộcởxãHồngViệt,
huyệnHòaAn,tỉnhCaoBằngnóiriêng,đấtnước
ViệtNamnóichung.ĐềnDẻĐoónglàditíchchứa
đựngnhiềuyếutốvềcộinguồncủangườidâncác
dântộcởđịaphươngsởtại;biểuhiệnmốiliênhệ
giữatựnhiên,conngười,sựsángtạovănhóacủacác
thếhệđitrước;khuditíchcũnglànơichứngkiến
nhữngsựkiệnquantrọngtronglịchsửhìnhthành,
đấutranh,pháttriểncủachínhquyềnvàcộngđồng
dâncưnơiđây.LễhộiđềnDẻĐoónglàmộthoạt
độngvănhóatruyềnthốngtiêubiểu,đãmanglại
nhiềugiátrịchonhândâncủatỉnhCaoBằngnói
chung,địaphươngsởtạinóiriêngvàdukháchthập
phương.
Tronggiaiđoạnhiệnnay,cùngvớisựpháttriểncủa
đấtnướcvàtoànxãhội,côngtácbảotồn,pháthuy
cácgiátrịcủalễhộicầnđượcthựchiệntheochiến
lượccótínhđồngbộ,khoahọc.Trongđó,cầnchú
trọng đến công tác xây dựng, phát triển nguồn
SỐ53/2025
TẠPCHÍ