Bài giảng Lịch sử Việt Nam - Bài 3: Thực dân Pháp xâm lược Việt Nam

Bối cảnh lịch sử Việt Nam thế kỷ XIX chứng kiến những biến động sâu sắc, đặt nền móng cho quá trình mất độc lập dân tộc. Việc thực dân Pháp xâm lược Việt Nam không chỉ là một sự kiện quân sự đơn thuần mà còn là hệ quả của sự suy yếu nội tại của triều đình nhà Nguyễn cùng với âm mưu bành trướng của chủ nghĩa tư bản phương Tây. Nghiên cứu giai đoạn này có tầm quan trọng đặc biệt trong việc hiểu rõ những yếu tố dẫn đến sự đô hộ và tinh thần quật cường của dân tộc Việt Nam trước thử thách lớn. Bài viết này sẽ phác thảo bức tranh toàn cảnh về tình hình Việt Nam trước và trong những năm đầu của cuộc xâm lược, đồng thời đi sâu vào các phong trào yêu nước nổi bật.

Sinh viên, học sinh phổ thông, giáo viên, và những ai quan tâm đến lịch sử cận đại Việt Nam và quá trình thuộc địa hóa.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về bối cảnh Việt Nam thế kỷ XIX và quá trình thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, cùng với sự phản kháng mạnh mẽ từ nhân dân. Phần đầu tiên trình bày chi tiết về tình hình Việt Nam thế kỷ XIX, bao gồm các khía cạnh kinh tế, xã hội, chính trị, văn hóa – tư tưởng và đặc biệt là sự yếu kém trong quốc phòng. Triều đình nhà Nguyễn với chính sách "bế quan tỏa cảng", ruộng đất tập trung, thiên tai liên miên đã đẩy nông dân vào cảnh khốn khó, làm suy yếu nội lực đất nước. Quân đội lạc hậu, chỉ mạnh trong việc đàn áp phong trào nông dân, không đủ sức đối phó với kẻ thù ngoại bang. Chính trong bối cảnh đó, quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp đã diễn ra thuận lợi hơn do sự chênh lệch về tiềm lực. Tuy nhiên, sự đô hộ không thể dập tắt tinh thần yêu nước. Phần thứ hai tập trung phân tích các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, tiêu biểu như Phong trào Cần Vương (1884-1896) với mục tiêu phò vua cứu nước, cùng một số cuộc khởi nghĩa khác, và đặc biệt là Phong trào nông dân Yên Thế (1884-1913) với tính chất tự phát và bền bỉ của nó. Những phong trào này, dù cuối cùng đều thất bại do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, đã khẳng định ý chí độc lập, là những nốt trầm hùng trong trang sử kháng chiến chống Pháp, để lại bài học sâu sắc về sự đoàn kết và con đường cứu nước. Tài liệu giúp người đọc hiểu rõ hơn về nguồn gốc, diễn biến và ý nghĩa của các sự kiện lịch sử quan trọng này.