Bài tập môn Các dân tộc Việt Nam
ĐÀM HOÀNG MINH TRÍ - 326220115 1
Họ và tên sinh viên: Đàm Hoàng Minh Trí
Mã số sinh viên (MSSV): 326220115
Lớp: CDHD22N01
CÂU 1: PHÂN TÍCH VĂN HÓA DÂN TỘC KHMER
1. Dân tộc là gì?
- Dân tộc theo nghĩa thông thường: chỉ một cộng đồng tộc người có chung
ngôn ngữ, lịch sử, nguồn gốc, đời sống, văn hóa và ý thức tự giác dân tộc.
- Dân tộc có 4 điểm chung lớn nhất:
+ Chung một ngôn ngữ
+ Chung một lịch sử nguồn gốc
+ Chung một đời sống văn hóa
+ Cùng tự nhận mình là một dân tộc đó
- Dân tộc theo nghĩa rộng: chỉ cộng đống người cùng sinh sống trong một
quốc gia, một đất nước.
2. Phân tích chi tiết 3 giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Khmer
- Dân tộc Khmer thuộc nhóm ngôn ngữ Mon-Khmer, là một trong hai dân
tộc đại diện tiêu biểu thuộc ngữ hệ Nam Á tại Việt Nam. Cộng đồng người
Khmer đã sáng tạo và gìn giữ một kho tàng văn hóa độc đáo với một vài
giá trị đặc sắc nổi bật sau:
❖
GIÁ TRỊ 1: Kiến trúc chùa tháp gắn liền với tín ngưỡng phật giáo Nam
tông.
- Vị trí trung tâm trong đời sống phum sóc: Phật giáo Nam tông giữ vai
trò chủ đạo trong đời sống tâm linh của người Khmer. Ngôi chùa không
đơn thuần là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là trung tâm văn hóa, giáo
dục và sinh hoạt xã hội của toàn thể cộng đồng phum, sóc (làng xóm).
Bài tập môn Các dân tộc Việt Nam
ĐÀM HOÀNG MINH TRÍ - 326220115 2
- Đặc trưng kiến trúc & Biểu tượng điêu khắc:
+ Cấu trúc không gian: Bố cục tổng thể luôn hướng về phía Đông
(hướng mặt trời mọc, tượng trưng cho sự khai sáng của Đức Phật). Chánh
điện nằm ở vị trí trung tâm cao nhất, xung quanh là nhà Sala (nhà hội
họp), tăng xá và tháp để hài cốt (
Tơ-múp
).
+ Hệ thống mái xếp tầng: Mái chùa có cấu trúc vút cong nhiều tầng
chồng lên nhau, tạo sự mềm mại, sinh động.
+ Họa tiết trang trí thần thoại:
Thần đại bàng Krud: Đặt ở các góc cột đỡ mái chùa, tượng trưng
cho sức mạnh chống lại cái ác.
Rồng Neak: Tượng rồng nhiều đầu uốn lượn dọc theo lan can
bậc thang, đóng vai trò canh giữ chánh điện.
Vị Phật 4 mặt Brahma: có 4 mặt quay về 4 hướng và thường
được trang trí trên đỉnh các tháp chùa.
Rahu: miệng há rộng cầm và chuẩn bị nuốt hình ảnh mặt trăng
hoặc mặt trời.
Đỉnh tháp nhọn: Vút thẳng lên không trung, đại diện cho ngọn
núi thiêng Meru trong vũ trụ quan Phật giáo.
-VD:
oChùa Dơi (Mahatup - Sóc Trăng): Đỉnh cao của sự kết hợp
giữa kiến trúc tâm linh và không gian bảo tồn sinh thái tự
nhiên.
oChùa Chén Kiểu (Sà Lôn - Sóc Trăng): Độc đáo với nghệ thuật
trang trí bằng cách ốp hàng triệu mảnh gốm, chén, dĩa sứ
nhiều màu sắc lên tường và ngọn tháp.
- Ý nghĩa văn hóa - xã hội: Chùa Khmer là "bảo tàng sống" lưu giữ di sản
mỹ thuật, chạm khắc dân gian và là nơi bảo tồn chữ viết, tri thức của dân
tộc qua nhiều thế hệ.
❖
GIÁ TRỊ 2: Nghệ thuật diễn xướng dân gian và âm nhạc truyền thống
- Dàn nhạc Ngũ âm:
Bài tập môn Các dân tộc Việt Nam
ĐÀM HOÀNG MINH TRÍ - 326220115 3
+ Cấu tạo từ 5 chất liệu âm thanh: Kết hợp hài hòa giữa 5 bộ
đồng,
sắt
,
gỗ
,
da
và
hơi
.
Bộ đồng: cồng lớn Pét–Kuông–Thôn, cồng nhỏ Ro–Niết–Đek
Bộ sắt: đàn Tà–Khê, đàn Khưm
Bộ mộc: đàn Rô–Niết–ek (đàn thuyền), Rô–Niết–thung, đàn cò
Bộ hơi: kèn Srô–Lây (Srô–Lây–Tôck – kèn nhỏ, Srô–Lây–Thung
– kèn lớn)
Bộ da: trống Sakhô–somphô, trống Sakhô–thôm, trống Sa–dăm
=> Trong đó Rô–Niết–ek là nhạc cụ chủ đạo, đóng vai trò dồn bè
và dẫn dắt dàn nhạc.
+ Sự biến chuyển âm hưởng: Khi vang lên trong chánh điện chùa, âm
nhạc mang sắc thái trầm hùng, trang nghiêm; khi hòa nhịp tại ngày hội
phum sóc, âm điệu trở nên rộn rã, kích thích tinh thần vui tươi của người
dân.
- Sân khấu kịch múa & Vũ điệu cộng đồng:
oNghệ thuật kịch múa Rô-băm: Loại hình kịch múa cổ điển
mang tính ước lệ cao, diễn viên đeo mặt nạ và mặc trang
phục lộng lẫy để tái hiện các tích truyện thần thoại (như sử
thi Reamker), tải truyền triết lý nhân quả "thiện thắng ác".
oSân khấu Du-ke: Loại hình kịch hát dân gian kết hợp ca vũ và
diễn xuất tự sự, phản ánh chân thực đời sống thường nhật và
tâm tư của người lao động.
oĐiệu múa Lâm-thôn (Múa tròn): Vũ điệu dân gian mang tính
cộng đồng cao nhất. Trong nhịp trống rộn rã, người già, trẻ
em, nam nữ cùng xếp thành vòng tròn, đôi tay di chuyển
mềm mại uyển chuyển.
=> Nghệ thuật này không chỉ là hình thức giải trí mà còn là phương tiện
truyền tải đời sống tinh thần, tín ngưỡng, triết lý nhân sinh của cộng
đồng Khmer. Nó gắn liền với các lễ hội, chùa chiền, là cầu nối giữa thế
giới hiện đại và truyền thống, đồng thời là niềm tự hào văn hóa của
người Khmer.
Bài tập môn Các dân tộc Việt Nam
ĐÀM HOÀNG MINH TRÍ - 326220115 4
❖
GIÁ TRỊ 3: Phong tục xuất gia tu học (tu hiếu báo ân) của nam giới
Khmer
- Nguồn gốc và bản chất phong tục:
oTheo truyền thống lâu đời, nam giới Khmer khi đến tuổi
trưởng thành (thường từ 12 tuổi trở lên) đều trải qua khoảng
thời gian vào chùa xuất gia tu học . Khoảng thời gian tu có thể
kéo dài vài tháng, vài năm hoặc lâu hơn tùy nguyện vọng. Và
thường được bắt đầu bằng câu nói: “
Thưa ba thưa má thưa
gia đình con đi tu
”.
oĐây được xem là nghi thức trưởng thành của người Khmer.
Trong quan niệm xã hội Khmer, người nam chưa từng qua tu
học thì chưa được coi là người hoàn thiện nhân cách hay đủ
độ chín chắn để lập gia đình.
- Đạo lý "
Tu hiếu báo ân
": Việc xuất gia tu học là hành động báo hiếu cao
quý nhất mà người con dâng lên cha mẹ. Công đức tu tập của người con
được tin là sẽ mang lại may mắn, bình an và tích tụ phước báu cho đấng
sinh thành.
Vai trò trường học cộng đồng & Rèn luyện nhân cách: Chùa Khmer
đóng vai trò như một ngôi trường giáo dục toàn diện:
oĐạo đức & Tôn giáo: Học giáo lý Phật giáo Nam tông để rèn
luyện lối sống từ bi, khiêm nhường, nhẫn nại.
oTri thức & Kỹ năng: Học chữ viết Khmer, lịch sử, văn hóa dân
tộc và các kỹ năng sống, quy tắc ứng xử trong xã hội.
- Ý nghĩa văn hóa - xã hội: Phong tục này chính là chiếc cầu nối bền vững
nhất giúp tiếng nói, chữ viết và giá trị đạo đức truyền thống của người
Khmer được trao truyền liên tục qua các thế hệ.
CÂU 2: CHƯƠNG TRÌNH TOUR DU LỊCH VĂN HÓA KHMER
1. GIỚI THIỆU TOUR
Tên chương trình: “
Hành trình Di sản Khmer Nam Bộ
”.
Bài tập môn Các dân tộc Việt Nam
ĐÀM HOÀNG MINH TRÍ - 326220115 5
Hành trình: TP.HCM – Sóc Trăng – Trà Vinh – TP.HCM.
Thời lượng: 3 Ngày 2 Đêm.
Phương tiện di chuyển: Xe du lịch ghế ngồi chất lượng cao.
Đối tượng du khách: Du khách yêu thích khám phá văn hóa bản
địa, nghiên cứu sinh, học sinh - sinh viên.
Mục đích chương trình: Trải nghiệm thực tế toàn diện kiến trúc
chùa tháp, nghệ thuật âm nhạc diễn xướng và phong tục tu hiếu
báo ân tại hai trung tâm văn hóa Khmer lớn nhất Nam Bộ.
2. ĐIỂM NỔI BẬT CỦA CHƯƠNG TRÌNH
Hành trình kết nối 2 thủ phủ di sản Khmer: Chiêm ngưỡng kiến
trúc Phật giáo Nam tông tại Sóc Trăng (Chùa Dơi, Chùa Chén Kiểu,
Chùa Som Rong) và Trà Vinh (Chùa Âng, Chùa Hang, Danh thắng
Ao Bà Om).
Đêm nghệ thuật giao lưu sống động: Thưởng thức tiếng nhạc Dàn
nhạc Ngũ âm, trích đoạn kịch múa Rô-băm và hòa mình vào điệu
múa Lâm-thôn cộng đồng.
Trải nghiệm chiều sâu Tục xuất gia tu học: Ghé thăm Chùa Hang và
Bảo tàng Khmer Trà Vinh để tìm hiểu môi trường tu học, không
gian lớp học chữ Khmer của các vị sư trẻ.
Ẩm thực Khmer phong phú: Thưởng thức trọn vẹn Bún nước lèo
Sóc Trăng, Bún nước lèo Trà Vinh, Bánh cống, Bánh Pía và Bánh tét
Trà Cuôn.
3. CHƯƠNG TRÌNH TOUR CHI TIẾT (3 NGÀY 2 ĐÊM)
NGÀY 1: TP.HCM – SÓC TRĂNG:
KIẾN TRÚC ĐẶC SẮC & ĐÊM GIAO LƯU NGHỆ THUẬT
06:00 – Xe đón đoàn tại TP.HCM, khởi hành đi Sóc Trăng. Trên xe,