464
CHUYỂNĐỔISỐTRONGBOTNDISNĐÁPỨNG
MCTIÊUPHÁTTRIỂNKTNISÁNGTO
MỸTHUẬTỨNGDỤNG
TrầnThịBiển
Email:tranthibienr@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.899
Tómtắt:Chuyểnđổisốlàquátrìnhthuhẹpkhoảngcáchkếtnicácngànhmỹthuậtứng
dụng,thutsựthamgiacủanhiềulĩnhvựcnhư:thiếtkếđồhọa,thiếtkếthờitrang,thiếtkế
nộithất,kiếntrúcvớidisảnnhóa.Ứngdụngchuyểnđổisốhỗtrợđắclựcchocácnhàthiết
kếdễdàngtiếpcận,tươngtác,tiếpthutinhhoadisảnmangđếnnhữngtácđộngtíchcựctrong
sángtácthiếtkếđươngđại.Đócũngthểđượchiểulàsángtạotừcôngnghệlàmchodisản
nhanhchóngđivàothiếtkếđẩynhanhquátrìnhcậpnhật,ứngdụngvàtruyềntảiđápngnhu
cầucủathịhiếuthẩmmỹ.Chuyểnđổisốđãmởchoviệcsángtácthiếtkếmthuậtứngdụng
mộtthếgiớicónhiềutiềmnăng.Nộidungnghiêncứuybướcđầuchỉraưuđiểmcủaviệc
khaitháctínhứngdụngcủasángtạokỹthuậtsốtrongbốicảnhcôngnghiệpđangpháttriểnở
ViệtNam.Đólàcơhộicungcpchoconngườinóichung,cácnhàsángtácthiếtkếlĩnhvực
mỹthutứngdụngnóiriêngnhữngtiềmnăngđểsángtạo,thiếtkếcácsảnphẩmcôngnghiệp
thíchứngvớixãhội.Bêncạnhđólýgiảinhữngvấnđềthựctrạngliênquanđếnđàotạo,quản
lývàcơchếhoạtđộngcủaquátrìnhchuyểnđổisốvớimỹthuậtứngdụnghiệnnay.
Từkhóa:Bảotồndisản,chuyểnđổisố,kếtnốisángtạomỹthuậtứngdụng
1
TrườngĐạihọcKiếntrúcHàNội
2
Nghịquyếtsố162/2024/QH15vềPhêduyệtchủtrươngđầutưChươngtrìnhmụctiêuquốcgiavềphát
trinvănhóagiaiđoạn2025-2035,NQQuốchộiKhóaXV,kỳhọpthứ8/2024
I.Đặtvấnđề
Nghị quyết số 162/2024/QH15 về
PhêduyệtchủtrươngđầutưChươngtrình
mục tiêuquốc giavề pháttriển vănhóa
giaiđoạn2025-2035:“Phấnđấu100%
học sinh, học viên, sinh viên, trong hệ
thốnggiáodụcquốcdânđượctiếpnhận,
tham gia các hoạt động giáo dục nghệ
thuật, giáo dụcdi sản vănhóa”
2
.Di sản
n hoá là tài sản quý báu của dân tộc,
đượccácthếhệngườiViệtNamgiữgìn,
pháthuygiátrịtừđờinàysangđờikhác.
Trongđó,disảncáchiệnvậtmỹthuậthiện
cònlưugiữtạicácđìnhchùamangnétđẹp
hiệnthâncủabảnsắcvănhóadântộc,ghi
465
nhậnquátrìnhpháttriểnbềnvữngcủađất
nước.Nhữngnămgầnđâydisảnvănhoá
vật thể nói chung luôn được quan tâm,
tạođượchiệuứngtíchcựctrongđờisống
hội.Nhữnghoavăntrangtrítrongmỹ
thuậttruyềnthốngmangnhữnggiátrịvăn
hoáđặcsắc,rấtcầnđượckếtnốivớingôn
ngữthiếtkếhiệnđạithôngquanhữngthế
mạnhcủacôngnghệsố.Nhữngnămgần
đâynhiềuhoạtđộngtừnghiêncứukhoa
học,đàotạolĩnhvựcmỹthuậtngdụng
đã quantâm, tổchứccác hội thảotrong
nướcvàquốctếnhư:HộithảoĐàotạomỹ
thuậtứngdụngtrongbốicảnhpháttriển
côngnghiệpvănhóa;Sángtạokhônggiới
hạn nghệ thuật công nghệ vàđổi mới…
đượctổchứchàngnămdoHiệphộicác
trườngĐạihọcCaođẳngViệtNam,Câu
lạcbộkhốitrườngmỹthuậtứngdụngtổ
chứchàngnăm.Việckếthừavàsángtạo
từdisảnsẽtăngcườngyếutốthẩmmỹvà
côngnăng,bởicácsảnphẩmthiếtkếứng
dụng luôn lànhu cầugắn liền vớicuộc
sốngconngười.
II.Cơsởlýthuyết
Bàiviếtvậndụngthuyếtchuyển
đổisốđểkhaithácdisảnvănhoávậtthể
lànhữnghiệnvậtmỹthuậttồntạitrong
không gian tôn giáo của người Việt.
Đóchínhlànhngbiểutượngghinhận
cáchoạt động trong cuộc sống của con
người.Đónhữngtrithứcdângiancòn
đượclưugiữnhưlànhữngdisảnvănhóa
bảnđịa,trithứcđịaphươngmangtrong
mìnhgiátrịlịchs,na.Thôngqua
luận điểm kếtnối c nhà thiết kếkhai
tháccáchoantruyềnthốngdântộcđể
thiếtkếsảnphẩmđồhọa,thờitrang,nội
thấtvàctácphẩmtạohình.Vậynên,
chuyểnđổisốsẽgiúpchoviệcbảotồn,
3
Luậtdisảnvănhóa(Năm2001),LuậtDisảnđượcQuốchộinướccộnghòaxãhộichủnghĩaViệtNam,
số28/2021/QHápdụng2024
phổcập,lantỏaớinhiềuchiềucạnh,
gócnhìncủacáchọasĩvànhàthiếtkế.
Tăngcườngsựtươngtácliênngànhgiữa
cácsảnphẩmthiếtkếvới triết,quan
điểmlýthuyếttrongthiếtkếcôngnghệ,
cùnggìngiữbảnsắcvănanhưnglan
tỏađượctínhhiệnđại.
III.Phươngphápnghiêncứu
Phương pháp nghiên cứu khoa
học, côngnghệ vàliênngành phântích,
tổnghợp,đốichiếutrongquátrìnhthực
hiện,nghiêncứunàyớngtớiứngdụng
chuyểnđổisốvàobảotồnvàkếtnốithiết
kếsángtạolĩnhvựcmỹthuậtứngdụng.
Sửdụngtínhứngdụngcủachuyểnđổisố
đểbảotồncácdisảnnhưnhữngbáuvật
đểtạohànhtrangkếtnốisángtạoracác
sảnphẩmmỹthuậtứngdụng(thiếtkếthời
trang,thiếtkếnộithất,thiếtkếđồhọa...
Sửdụngphươngphápkhảosát,đánhgiá
hiệuquảcủachuyểnđổisốđểgiảiquyết
cácvấnđềvềthiếtkếmỹthuậtứngdụng
từ di sản phù hợp với nhu cầu đổi mới
trongđờisốngxãhộihiệnnay.
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảolun
4.1.Ứngdụngchuyểnđổisốhỗtrợ
đắclựcchocácnhàthiếtkếdễdàngtiếp
cận,tươngtác,tiếpthutinhhoadisản
mangđếnnhữngtácđộngtíchcựctrong
sángtácthiếtkếđươngđại
Năm2001,trongLuậtDisảnđược
Quốchộinướccộnghòaxãhộichủnghĩa
Việt Nam thông qua, lần đầu tiên có
chươngvề“Bảovệvàpháthuydisảnvăn
hóa phi vật thể”
3
. Những m gần đây,
ViệtNamđãcónhữngchínhsáchvàhành
động trong việc bảo vệ di sản văn hóa,
khôngchỉcốgắnggiữgìndisảnvănhóa
466
đóởdạngbanđầu,màcònphảinỗlựcgắn
disảnđóvớiđờisốngxãhội.Trongthời
đạicôngnghệpháttriểnmạnhmẽ,chuyển
đổi số đã chỉ ra xu hướng phát triển, là
chìakhóamởrakhônggiansángtạomới
chonghệthuật,đặcbiệtlànhvựcthiết
kếmỹthuậtứngdụng.BêncạnhđóNghị
quyếtĐạihộiXIIIcủaĐảngkhẳngđịnh
quanđiểmchỉđạo“pháttriểnvănhóalà
nềntảngtinhthần”,“khơidậymạnhmẽ
tinhthần yêu nước, ý chí tự ng dân
tộc,sứcmạnhđạiđoànkếttoàndântộcvà
khátvọngpháttriểnđấtnướcphồnvinh,
hạnhphúc;pháthuydânchủxãhộichủ
nghĩa,sứcmạnhtổnghợpcủacảhệthống
chính trịvà của nềnvănhóa,con người
Việt Nam, bồiỡng sứcdân, nângcao
chấtlượngnguồnnhânlực”
4
.
Thôngquaviệcsốhóahiệnvật,họa
tiếttruyềnthốngcònđượclưugiữtạicác
côngtrìnhkiếntrúcvàbảotàngđểcácnhà
thiết kế có thể nghiên cứu và ứng dụng
nhữngtinhhoavănhóađóvàotrongcác
sảnphẩmđươngđại.Phươngphápnàyđã
chỉralợiíchcủaviệcbảotồngiátrịtruyền
thốngtheocáchhiệnđại,đồngthờikhơi
nguồn cảm hứng sáng tạo độc đáo giúp
cácnhàthiếtkếtạonêncácsảnphẩmvừa
mangdấuấnbảnsắcdântộc,vừađápứng
thịhiếuhiệnđại.Trênthựctếhiệnnaycó
4
Tạpchícộngsảnhttp//wwwtapchicongsan.org.vn
nhiềucôngnghệhiệnđạinhưAI,thựctế
ảo(VR),thựctếngcường(AR),in3D,
phầnmềmthiếtkếđồhọa,dữliệusốhóa
di sản… đã và đang tạo ra một “hướng
tiếpcậnmới”vớivô vàn tiềmnăngcho
cácnhàthiếtkế.Mộttrongnhữnglợiích
rõrệtnhấtmàchuyểnđổisốmanglạilà
khảnăngtiếpcậnvàkhaitháckhotàngdi
sảnvănhóamộtcáchnhanhchóng,trực
quanvàlinhhoạt.Khônggiansángtạo
trong thiết kế mỹ thuật ứng dụng cũng
đãđượcmởrộngvượtkhỏigiớihạnvật
lýnhờvàocáccôngcụkỹthuậtsố.Nhà
thiếtkếcóthểlàmviệctrênnềntảngsốvà
tínhứngdụngởbấtcứđâu,trảinghiệmý
tưởngtừnhiềuchiềucạnhkhácnhaunhư:
Đin dã từ di tích, saochép, in rập,trải
nghiệmtạicácnơitrưngbàyhiệnvậthay
thôngquahệthốngInternettruycậphình
ảnh, họa tiết, hình khối, chất liệu…của
cáchiệnvật,kiếntrúc,trangphụctruyền
thốngmà không cần đến tậnnơi.Từ đó
cácsángtácthiếtkếtrởnêndễdàngthay
đổibốcục,màusắc,chấtliệuchỉvớivài
thaotác.Chuyểnđổisốcũngchophépmô
phỏngsảnphẩmởnhiềuđịnhdạngkhác
nhau,giúpquátrìnhsángtạotrởnênlinh
hoạt,tiếtkiệmchiphívàthờigian,đồng
thờigiatăngtínhtươngtácvàtrảinghiệm
vớingườidùng.
467
Pháttriểnýtưởngthiếtkếtừhìnhtượngchimphượngtrênkiếntrúcđìnhlàng-Bàihọctừ
họcviêncaohọctrườngĐHKiếntrúcHàNội
Nguồn:Tácgiảbàiviết
Từ ý tưởng khởi nguồn lấy cảm
hứng chi tiết chạm khắc chim phượng
trên cấu kiệngỗ củađình lànglà disản
nhóamanggiátrịthẩmmỹvềýnghĩa
biểutượng.Hìnhảnhchimphượngđược
chọn làm chủ đề nhằm truyền tải thông
điệpthịnhợng,thanhcaovàmaymắn,
phùhợpvớinhữnggiátrị,tinhthầnphục
vụ cho thiết kế sản phẩm bao bì lễTết.
Từnguyênmẫuđiêukhắcgỗ,hìnhtượng
chimphượngđượcnghiêncứu,cáchđiệu
tái cấu trúc bằng ngôn ngữ đồ họa
hiện đại.Vậndụng chuyểnđổsố đểkết
hợpthiếtkếsảnphẩmvừagiữđượctinh
thần vănhóatruyềnthống,vừaphùhợp
vớiphongcáchthươnghiệuCocoon,một
thươnghiệumỹphẩmthuầnchay,đềcao
sự tinh tếvà thân thiệnvới môi trường.
Chuyểnđổisốđãlàcơhộiđểcácthiếtkế
mang yếu tố văn hóa bản địa Việt Nam
đượclantỏarộngrãihơntrongbốicảnh
toàncầuhóa.
TrongchươngtrìnhHỗtrợnềnKinh
tếSángtạo,mộtkhoáhọcdànhchocác
nhàhoạchđịnhchínhsách,diễngiảIndy
Joharđãlậpluậnrằng:donhữngáplực
như biến đổikhí hậu,thế giới quancủa
5
ChươngtrìnhHỗtrợnềnKinhtếSángtạo,mộtkhoáhọcdànhchocácnhàhoạchđịnhchínhsách,tổ
chứctạiViệnVănhóa,Nghệthuật,ThểthaovàDulịchViệtNam,năm2025.
chúng takhông thể như cũđược vàcác
thànhphốcầnphảisuynghĩlạivềcách
họhỗtrợsựsángtạo,trítưởngtượngvà
cáchlàmviệcngnhaucủamọingười.
Cácthànhphốnênhiểuvàkhaithácđược
trítuệtậpthểcủaconngười.cngành
công nghiệp văn hóa sáng tạo có thể
đóngvaitròquantrọngtrongviệchỗtrợ
cácloạihìnhpháttriểnđịaphươngmới.
Trongnềnkinhtếmới,mốiquanhệgiữa
thếgiớivậtchấtvàkỹthuậtsốsẽbiếnđổi.
Những cuộc gặp gỡ trên nền tảng số sẽ
làmặcđịnhvàtiếpxúctrựctiếpsẽngày
càngcógiátrị.Tuynhiên,đểtậndụngtốt
nhữngtiềmnăngmàchuyểnđổisốmang
lại,đòihỏicácnhàthiếtkếkhôngchỉgiỏi
chuyênnmàcòncầnthíchnghinhanh
vớicôngnghệsố,đồngthờicóýthứcgiữ
gìn và phát huycgiá trị văn hóa dân
tộc
5
. Sự kết hợp giữa i mới của công
nghệvàcáiđẹpcủatruyềnthốngsẽlàcon
đườngđểthiếtkếmỹthuậtứngdụngViệt
Nam phát triển bền vững và tạo dấu ấn
riêngtrênbảnđồsángtạothếgiới.Như
vậy,chuyểnđổisốtrởthànhcầunốigiữa
cácnhà thiếtkếvà vốn kho tàng phong
phúcủadântộc.
468
4.2.Chuyểnđổisốđãmởchoviệc
sángtácthiếtkếmỹthuậtứngdụngmột
thếgiớicónhiềutiềmnăng
Trong bối cảnh công nghệ ngày
càng phát triển mạnh mẽ, mỹ thuật ứng
dụngđượcthiếtkếsángtạobằngphương
thứclàmviệc,chuyểnđổisốmởramột
thếgiớisángtạonhiềutiềmnăngchocác
nhàthiếtkếtừviệctiếpcậnchấtliệu,thể
hiệnýtưởngvàkếtnốivớicôngchúng.
Thông qua các công nghệ như số hóa
3D,thựctếảo(VR),thựctếtăngcường
(AR), haythưviệnsố, thậmchícòn tạo
ramascothỗtrợchocôngviệcgiảngdạy,
sinhhoạt.AR/VRcho phép họa sỹthiết
kếdễdàngtiếpcậnvàokhônggiandisản:
xemmộtcôngtrìnhkiếntrúc,làngnghề
tranhdângian,lựachọnhoavăn,chủđề
đểtrảinghiệmvàothiếtkếsảnphẩm.AI
hỗtrợphânchphongcách,motif,màu
sắcđưaragợiýthiếtkếứngdụngtừmẫu
đượctiếpcận.Bằnghìnhảnh,môhìnhvà
thôngtinvềcáchọatiết,kiếntrúc,trang
phục,chấtliệutruyềnthống…đềucóthể
được lưu trữ,truy cập vàsử dụngtrong
thiếtkếđươngđại.Từđó,nhữngyếutố
nhóabảnđịacóthểđượclàmmới,cách
điệu vàtáihiệnsinh động trongcácsản
phẩm thiết kế hiện đại như đồhọa, thời
trang,nộithất,baobì…
c phần mềm thiết kế đồ họa,
côngcụvẽkỹthuậtsố,côngnghệdựng
môhình3D,inấnkỹthuậtsố…giúpnhà
thiếtkếlinhhoạtthửnghiệm,chỉnhsửa,
môphỏngsảnphẩmtrongmôitrườngảo
trướckhiđưavàosảnxuấtthựctế.Điều
y không chỉ tiết kiệm thời gian, chi
phímà còntạo điều kiệnđể người sáng
cthỏasứcsángtạo,thửnghiệmvàđổi
mớitưduythiếtkế.Ngoàira,chuyểnđổi
sốcũngtạo nênmột môitrường kếtnối
mạnh mẽ giữa người thiết kế tới người
thụ hưởng và thị trường. Các nền tảng
trựctuyến,mạngxãhội,triểnlãmsốhay
thươngmạiđiệntửgiúpcácsảnphẩmmỹ
thuậtngdụngtiếpcậncôngchúngrộng
rãihơn,vượtquagiớihạnkhônggianvà
thờigian.Từđó,cáctácphẩmmangbản
sắcvănhóađịaphươngcócơhộilantỏa
rathịtrườngtoàncầu,đónggópvàophát
trincôngnghiệpsángtạovàkinhtếvăn
hóanhiềutiệníchvàtíchcực.
Chuyển đổisốkhôngchỉgiúpbảo
tồndisảnhiệuquảhơn,màcònlàcông
cụmạnhmẽmởrộngkhônggiansángtạo
cho các nhàthiếtkế trongmỹthuậtứng
dụng.Tácđộngtíchcựcnhậnthấytừdi
sản quachuyển đổi số làđa chiềucùng
khảnănglantỏanhanh,nângcaogiátrị
nghệthuậtvàthươngmạicủasảnphẩm.
Di sản mỹ thuật truyền thống cung cấp
hìnhảnh,chấtliệu,ýnghĩabiểuợngqua
câuchuyệngiàubảnsắctạonềntảngcho
cácýtưởngthiếtkếđộcđáo.