BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HIẾN
------------
TẬP BÀI GIẢNG
LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
(Lưu hành nội bộ)
Dùng cho đào tạo: Bậc đại học (hệ không chuyên)
Ngành: Tất cả các ngành
Chủ biên: ThS.GVC. Ngô Quang Ty
Tp. Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2021
1
MỤC LỤC
Lời mở đầu……………………………………………………………………………..4
Chương 1: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ, nội dung và phương pháp nghiên cứu,
học tập Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam....................................................................5
1.1. Đối tượng nghiên cứu Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam..........................................6
1.2. Chức năng, nhiệm vụ của môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam............................7
1.3. Phương pháp nghiên cứu môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.............................7
Chương 2: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo đấu tranh giành chính
quyền (1930- 1945)………………………………………………………………………9
2.1. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng ……..9
2.1.1. Bối cảnh lịch sử và vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong cuộc vận động thành lập
Đảng………………………………………………………………………………………9
2.1.2. Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị điều kiện để thành lập Đảng.......................................12
2.1.3. Hội nghị thành lập Đảng và Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng...................15
2.1.4.Ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng………………………………………...18
2.2. Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền (1930- 1945)......................................18
2.2.1. Phong trào cách mạng 1930- 1931 và Luận cương chính trị tháng 10- 1930.......18
2.2.2. Phong trào dân sinh, dân chủ 1936- 1939.............................................................22
2.2.3. Phong trào giải phóng dân tộc 1939- 1945……………………………………... 25
2.2.4. Tính chất, ý nghĩa và những bài học kinh nghiệm................................................29
Chương 3: Đảng lãnh đạo hai cuộc kháng chiến, hoàn thành thống nhất đất nước
(1945- 1975)…………………………………………………………………..………..31
3.1. Xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, kháng chiến chống thực dân Pháp xâm
lược và can thiệp Mỹ (1945- 1974)……………………………………………………..31
3.1.1. Xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ
(1945- 1946)………………………………………………………………..……………32
3.1.2. Đường lối kháng chiến toàn quốc của Đảng và quá trình thực hiện từ 1946-
1950……………………………………………………………………………………..37
3.1.3. Lãnh đạo đẩy mạnh cuộc kháng chiến đến thắng lợi (1951- 1954)……………...43
3.1.4. Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm cuộc kháng chiến chống Pháp…………………...47
2
3.2. Đảng lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và kháng chiến chống đế
quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1954- 1975)
………………… ……………………………………………………………….48
3.2.1. Thực hiện hai chiến lược cách mạng trong điều kiện đất nước có hòa bình…...48
3.2.2. Thực hiện đồng thời hai chiến lược cách mạng trong bối cảnh cả nước có chiến
tranh 1965- 1975………………………………………………………………..54
3.2.3.Ý nghĩa lịch sử và kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng……………………………..59
Chương 4: Đảng lãnh đạo cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tiến hành công
cuộc đổi mới (1975- 2018)…………………………………………………………..…62
4.1. Đảng lãnh đạo cả nước xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc (1975- 1986)
…………………………………………………………………………………….62
4.1.1. Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc 1975- 1981, Đại hội IV của
Đảng……………………………………………………………………………………..62
4.1.2. Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ V của Đảng và các bước đột phá tiếp tục đổi
mới kinh tế………………………………………………………………………………65
4.2. Đảng lãnh đạo công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội
nhập quốc tế (1986- 2018)……………………………………………………….……...67
4.2.1. Đổi mới toàn diện đất nước, đưa nước ta ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội
1986- 1996……………………………………………………………………….67
4.2.2. Tiếp tục công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiên đại hóa và hội nhập
quốc tế 1996- 2018……………………………………………………………....75
4.2.3. Thành tựu, kinh nghiệm của công cuộc đổi mới………………………………..98
Chương 5: Những kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng………………………...103
5.1. Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội……………………….103
5.2. Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do dân và vì dân……………………....104
5.3. Không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết toàn Đảng, toàn dân tộc, đoàn kết
quốc tế…………………………………………………………………………..106
5.4. Kết hợp sức mạnh dân tộc, sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh
quốc tế…………………………………………………………………………..107
5.5. Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng
Việt Nam………………………………………………………………………..108
Tài liệu tham khảo……………………………………………………………………110
3
LỜI MỞ ĐẦU
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3 tháng 2 năm 1930, đã đáp ứng kịp thời
yêu cầu của giai cấp công nhân và của dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh cách mạng
để giành lại Độc lập , tự do cho dân tộc, xây dựng đất nước thống nhất theo con đường đi
lên chủ nghĩa xã hội. Dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân ta đã vượt qua bao gian nan,
thử thách đưa cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, viết tiếp những trang sử
vẻ vang của dân tộc.
Môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam có nhiệm vụ nghiên cứu các điều kiện, các
biến cố lịch sử đã diễn ra thuộc về quá trình ra đời, lãnh đạo đấu tranh của Đảng. Những
nội dung cơ bản mà Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam tập trung chủ yếu vào:
- Điều kiện lịch sử, quá trình ra đời và trưởng thành của Đảng, quá trình Đảng vận
dụng sáng tạo học thuyết Mác - Lênin vào thực tiễn sinh động của xã hội Việt Nam để
định ra chiến lược, sách lược và phương pháp đấu tranh cách mạng qua từng thời kỳ,
từng giai đoạn cách mạng khác nhau. Quá trình đó cũng là quá trình đấu tranh để bảo vệ
đường lối cách mạng của Đảng, bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin. Quá
trình đó gắn liền với quá trình vận động, tổ chức và lãnh đạo thực tiễn của Đảng nhằm
giành thắng lợi từng bước, tạo tiền đề điều kiện để giành thắng lợi ngày càng to lớn hơn,
tiến lên thực hiện một cách triệt để các mục tiêu cơ bản của từng giai đoạn cách mạng do
Đảng vạch ra.
- Những kinh nghiệm lịch sử đúc kết từ quá trình lãnh đạo đấu tranh để rút ra những
quy luật vận động của cách mạng Việt Nam trong từng giai đoạn cách mạng - giai đoạn
cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trước đây và giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa,
đặc biệt là công cuộc đổi mới do Đảng lãnh đạo đang giành được những thắng lợi lớn.
Đây là nội dung lý luận cực kỳ quan trọng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng
và góp phần làm phong phú kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin.
Với những nội dung nghiên cứu trên, môn Lịch sử Đảng cung cấp những tri thức
đáng tin cậy về các sự kiện thuộc về quá trình đấu tranh phong phú và đa dạng của Đảng
Cộng sản Việt Nam được khái quát thành những quy luật phổ biến và quy luật đặc thù.
Đây chính là điều làm cho Lịch sử Đảng trở thành môn khoa học chân chính.
Việc học tập, nghiên cứu môn Lịch sử Đảng giúp cho sinh viên có dịp tự bồi
dưỡng cho mình truyền thống yêu nước và cách mạng, tự trang bị những kiến thức chính
trị - xã hội cần thiết về cách mạng Việt Nam làm cơ sở khoa học để củng cố niềm tin đối
với tiền đồ cách mạng Việt Nam và đối với sự lãnh đạo của Đảng, trên cơ sở đó mà tự
xác định cho mình trách nhiệm là những người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghịêp
cách mạng của Đảng.
4
MÔ TẢ MÔN HỌC
Môn học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam nhằm trang bị cho người học những kiến
thức cơ bản, có hệ thống về lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, vừa cung cấp những tri
thức, sự kiện lịch sử, vừa nâng cao nhận thức chính trị, trình độ phương pháp luận và
năng lực tư duy của người học, đồng thời coi trọng giáo dục truyền thống cách mạng,
giáo dục lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Nội dung của môn học:
Chương 1: Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu, học tập môn
lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Chương 2: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc
(1930- 1945)
Chương 3: Đảng lãnh đạo hai cuộc kháng chiến, hoàn thành giải phóng dân tộc, thống
nhất đất nước (1945- 1975)
Chương 4: Đảng lãnh đạo cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội và tiến hành công cuộc
đổi mới (1975- đến nay)
Chương 5: Những bài học lớn về sự lãnh đạo của Đảng
Yêu cầu môn học
- Người học phải tham dự đầy đủ các buổi lên lớp
- Đối với mỗi bài học, người học cần đọc trước và tóm tắt nội dung
- Người học cần ôn tập các bài đã học, trả lời các câu hỏi và làm đầy đủ các yêu cầu của
giảng viên đề ra
Chương 1
ĐỐI TƯỢNG, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU, HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
MỤC TIÊU
Về kiến thức:
Gíup sinh viên nắm được được đối tượng nghiên cứu của khoa học Lịch sử Đảng
là sự ra đời, phát triển và hoạt động lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời
kỳ lịch sử, nắm được nhiệm vụ, chức năng, phương pháp nghiên cứu của môn học Lịch
sử Đảng.
Về tư tưởng:
5