TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG
BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TÀI LIỆU HỌC TẬP
HỌC PHẦN
LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
HẢI PHÒNG - 9/2020
MỤC LỤC
Chƣơng mở đầu: ĐỐI TƢỢNG, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ PHƢƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT
NAM ........................................................................................................................................................... 3
Chƣơng 1: ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI VÀ LÃNH ĐẠO ĐẤU
TRANH GIÀNH CHÍNH QUYỀN (1930 - 1945) ...................................................................... 6
Chƣơng 2: ĐẢNG LÃNH ĐẠO HAI CUỘC KHÁNG CHIẾN, HOÀN THÀNH
GIẢI PHÓNG DÂN TỘC, THỐNG NHẤT ĐẤT NƢỚC (1945 - 1975) ........................ 28
Chƣơng 3: ĐẢNG LÃNH ĐẠO CẢ NƢỚC QU ĐỘ LN CHỦ NGHĨA XÃ
HỘI VÀ TIẾN HÀNH CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI (1975 - 2018) .......................................... 72
3
Chƣơng 1
ĐỐI TƢỢNG, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ PHƢƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
I. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU
Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam nghiên cứu sự ra đời, phát triển và hoạt động
lãnh đạo của Đảng qua các thời kỳ lịch sử với tƣ cách một Đảng chính trị lãnh đạo
và cầm quyền ở Việt Nam. Cụ thể:
- Nghiên cứu sự ra đời, quá trình lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc, các cuộc
kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc, lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa và công
cuộc đổi mới ở Việt Nam. Quá trình lãnh đạo của Đảng thể hiện qua Cƣơng lĩnh,
đƣờng lối và tổ chức thực hiện trong thực tiễn.
- Nghiên cứu những thành tựu và cả những hạn chế, khuyết điểm trong lãnh đạo,
làm rõ những kinh nghiệm, bài học, quy luật và giá trị lý luận Đảng đã tổng kết
trong lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
- Nghiên cứu xây dựng Đảng về chính trị, tƣ tƣởng, tổ chức và đạo đức qua các
thời kỳ cách mạng. Những kinh nghiệm, bài học về xây dựng Đảng.
II. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ
1. Chức năng của khoa học Lịch sử Đảng
Chức năng nhận thức, nhận thức cơ bản và có hệ thống sự lãnh đạo đúng đắn của
Đảng Cộng sản Việt Nam - nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng.
Nhận thức về tổ chức và bản chất cách mạng và khoa học, bản lĩnh chính trị của
một Đảng chân chính cách mạng. Những điều kiện bảo đảm cho Đảng hoàn thành
sứ mệnh lịch sử lãnh đạo cách mạng.
Chức năng giáo dục. Giáo dục tri thức về Lịch sử Đảng, giáo dục quan điểm, đƣờng lối
của Đảng, giáo dục chính trị tƣ tƣởng và truyền thống vẻ vang của Đảng. Nâng cao ý
thức, giác ngộ và bản lĩnh chính trị. Củng cố, giữ vững niềm tin vào sự nghiệp cách
mạng của Đảng và dân tộc.
Chức năng dự báo và phê phán: Từ tổng kết Lịch sử Đảng để hiểu rõ quá khứ, hành
động đúng trong hiện tại, dự báo sự phát triển trong tƣơng lai. Sự phê phán nhằm
ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tƣ tƣởng chính trị, đạo đức, lối sống và những
biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.
2. Nhiệm vụ
4
Trình bày có hệ thống Cƣơng lĩnh, đƣờng lối của Đảng. Khoa học lịch sử Đảng có
nhiệm vụ hàng đầu là khẳng định, chứng minh giá trị khoa học và hiện thực của
những mục tiêu chiến lƣợc và sách lƣợc cách mạng mà Đảng đề ra trong Cƣơng
lĩnh, đƣờng lối từ khi Đảng ra đời và suốt quá trình lãnh đạo cách mạng.
Tái hiện một cách khách quan, trung thực, cơ bản và toàn diện lịch sử lãnh đạo đấu
tranh của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ đó, làm rõ những thắng lợi, thành tựu nổi
bật của từng thời kỳ lịch sử và những hạn chế, khuyết điểm, nguyên nhân.
Tổng kết kinh nghiệm lãnh đạo đấu tranh của Đảng gắn với các sự kiện lịch sử tiêu
biểu, những giai đoạn, thời kỳ lịch sử; làm rõ những bài học lịch sử xuyên suốt lịch sử
của Đảng; tổng kết, làm sáng tỏ những quy luật riêng và những vấn đề lý luận của
cách mạng Việt Nam.
Làm rõ những truyền thống nổi bật của Đảng Cộng sản Việt Nam, phát triển trên
nền tảng của lịch sử dân tộc Việt Nam.
III. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG
SẢN VIỆT NAM
1. Cơ sở lý luận, phƣơng pháp luận
Nắm vững và vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
trong học thuyết Mác-Lênin vào nghiên cứu Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam; coi
đó là nền tảng lý luận và phƣơng pháp luận khoa học để nhận thức đúng đắn Lịch
sử Đảng. Chú trọng quan điểm lịch sử toàn diện và phát triển, mối quan hệ giữa
nguyên nhân và kết quả, hình thức và nội dung, hiện tƣợng và bản chất.
Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về nhận thức lịch sử và phƣơng pháp nghiên cứu lý luận,
tổng kết thực tiễn, tổng kết lịch sử.
Chú trọng các nguyên tắc tính Đảng và tính khoa học, phân kỳ lịch sử, tƣ liệu lịch
sử và nhân vật lịch sử.
2. Phƣơng pháp nghiên cứu, học tập
Sử dụng có hiệu quả các phƣơng pháp nghiên cứu của khoa học lịch sử và Lịch sử
Đảng, nhất là phƣơng pháp lịch sử và phƣơng pháp lôgích.
Chú trọng phƣơng pháp tổng kết thực tiễn lịch sử, rèn luyện tƣ duy khoa học trong
nhận thức Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
Nhận thức, học tập Lịch sử Đảng từ nhiều nguồn tƣ liệu, tài liệu. Chú trọng thảo
luận, trao đổi theo chuyên đề.
5
Đổi mới phƣơng pháp giảng dạy Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, phát huy năng
lực tự học, tƣ duy độc lập của sinh viên. Đổi mới phƣơng pháp giảng dạy gắn liền
với đổi mới phƣơng pháp học tập chủ động, tích cực của sinh viên.
Đối với hệ chuyên sâu lý luận chính trị, phƣơng pháp cần coi trọng nâng cao năng
lực tự nghiên cứu, tự tổng kết. Gắn liền mật thiết với các môn học lý luận chính trị
khác trong chƣơng trình đào tạo.