BỆNH NHI TAY CHÂN MIỆNG TỬ VONG
TÓM TẮT
Bệnh tay chân miệng (TCM) do enterovirus gây nên, là một bệnh lý nhiễm
trùng thường gặp ở trẻ em. Đa số bệnh nhi (BN) diễn tiến tự khỏi trong vòng
7 ngày. Một số trường hợp có biến chứng và có thễ dẫn đến tử vong nhanh
chóng do tổn thương thần kinh, hô hấp, tuần hoàn.
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm các trường hợp TCM tử vong tại BV Nhi Đồng I
TP Hồ Chí Minh.
Phương pháp: Đây là nghiên cứu mô tả loạt ca dựa vào tham khảo hồ sơ
bệnh án.
Kết quả: Từ 1.1.05 đến 30.9.07 có 17 bệnh nhi được chẩn đoán bệnh tay
chân miệng tử vong tại Khoa Hồi sức và Khoa Nhiễm Thần Kinh Bệnh Viện
Nhi Đồng I. Chẩn đoán bệnh tay chân miệng khi BN có sốt trong vòng 7
ngày, loét miệng, hồng ban bóng nuớc ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và
mông, được xác định lâm sàng bởi ít nhất 2 bác sĩ tham gia điều trị. Loại trừ
những trường hợp có nguyên nhân khác hoặc bệnh đi kèm. Trẻ tử vong
thuộc lứa tuổi từ 8 đến 33 tháng (trung bình 22 tháng), có 15 trẻ nam, 2 trẻ
nữ, 8 trẻ sống nông thôn, 9 trẻ sống ở thành thị. Có 15/17 trẻ nhập viện vào
ngày thứ ba và ngày thứ tư sau khởi bệnh. Lúc nhập viện đã có 16 BN có
biến chứng thần kinh, trong đó có 2 BN có biến chứng hô hấp và 1 BN có
biến chứng suy tuần hòan. Diễn tiến kịch phát với sốt cao liên tục, mạch
nhanh. Biến chứng thần kinh thuờng xảy ra vào ngày thứ 2 – 3 của bệnh.
Khoảng 10 giờ sau nhập viện thì có biến chứng hô hấp và khoảng 1 giờ sau
khi xảy ra suy hô hấp thì có biến chứng suy tuần hoàn. Thời gian trung bình
từ lúc nhập viện đến lúc tử vong là 25 giờ . X quang phổi được chụp ở 11
BN lúc suy hô hấp, 6 BN có hình ảnh phù phổi cấp lan tỏa hình cánh bướm
và 5 BN có hình ảnh phù mô kẽ. Có 3 BN phân lập được EV71 trong mẫu
phết họng và phân, trong đó có 1 BN test nhanh EV71 dương tính trong
máu. Có 1 BN test nhanh EV71 dương tính nhưng không làm xét nghiệm
phân lập virut.
Kết luận: Bệnh nhi TCM tử vong trong bệnh cảnh kịch phát với sốt cao,
mạch nhanh, tổn thương thần kinh, suy hô hấp và suy tuần hoàn.
ABSTRACT
Background: The hand foot mouth disease (HFMD) is caused by the
enterovirus. The evolution is favorable in the most of cases but some
patients die of the fulminant complication with the neurological and
cardiorespiratory manifestations.
Objectives: To describe the caracteristics of the deaths from HFMD at the
Pediatric Hospital NoI – Ho Chi Minh City.
Methods: This is a case series study carried out by reviewing medical
records.
Results:There were 17 children, who died of HFMD at Intensive Care Unit
and Infectious Disease Ward of Pediatric Hospital No I, Ho Chi Minh City
from 1/1/2005 to 10/30/2007. HFMD were clinically diagnosed by fever less
than 7 days with mouth ulcer, vesicular rashes at the hands, feet and bottom.
The diagnosis was confirmed by at least two doctors. Cases with other
associated diseases were excluded. Average age of patients was 22 months (8 -
33 months) There were 15 boys and 2 girls, inclduing 8 from the countryside,
and 9 from the urban area. Most of the patients (15/17) were hospitalized on the
3rd and 4th day of the illness. Sixteen patients had neurological manifestation at
admission, two of them had respiratory distress and one with shock. The
patients had a fulminant evoluation with continuous high fever and tachycardia.
The neurological complication came on the second or third day of the illness.
The respiratory complication occurred about 10 hours after the admission and
the cardiovascular complication happened about one hour thereafter. The mean
of duration from the admission to death was 25 hours. Chest X ray was
performed in 11 patients with respiratory distress. Six of them showed acute
pulmonary oedema, and other 5 revealed interstitial oedema. Enterovirus 71
(EV71) was isolated from patients’ throat and stool samples in 3 patients. One
of them had an EV71 positive serum rapid test. There was one patient with
EV71 positive serum rapid test without isolated virus in cultured samples.
Conclusion: Patients with HFMD died in a fulminant development with
high fever, which was associated with neurological, respiratory and
cardiovascular complications.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh tay chân miệng (Hand foot mouth disease – TCM) là một bệnh lý
nhiễm trùng do enterovirus (EV) gây ra, biểu hiện lâm sàng với bóng nước,
sẩn hồng ban nổi ở bàn tay, bàn chân, mông và các vết lóet ở lưỡi và niêm
mạc miệng. Bệnh diễn tiến tự khỏi trong vòng 1 tuần trong đa số các trường
hợp. Một số bệnh nhi có biến chứng và diễn tiến nhanh chóng đến tử vong
trong vòng 24 giờ sau nhập viện. Tìm hiểu đặc điểm lâm sàng và cận lâm
sàng của các trường hợp tử vong để có thể hiểu được cơ chế bệnh sinh và có
biện pháp theo dõi điều trị kịp thời là cần thiết
ĐỐI TƯƠNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Mô tả loạt ca những bệnh nhi (BN) có bệnh TCM và tử vong tại Bệnh viện
Nhi Đồng I từ 1.1.05 đến 30.10.07 bằng cách tham khảo hồ sơ bệnh án.
Chẩn đóan bệnh TCM khi BN có sốt trong vòng 7 ngày, có hồng ban bóng
nước ở bàn tay, bàn chân và lóet miệng và được ít nhất 2 bác sĩ xác định các
dấu hiệu này. Loại trừ các BN có bệnh nền hoặc tìm thấy nguyên nhân khác.
KẾT QUẢ
Có 20 BN tử vong với chẩn đóan bệnh TCM trong thời gian này. Có 3 hồ sơ
loại trừ ra khỏi nghiên cứu gồm 1 BN tử vong do viêm phổi bội nhiễm, 1 BN
có dịch não tủy đục và X quang phổi có viêm phổi lan tỏa 2 bên, 1 BN có
