Bộ não người làm việc như thế nào?
Có lẽ câu trả lời của bạn là đúng, tôi luôn hy vọng vậy. Trong thực tế số người trả
lời đúng câu hỏi này chưa nhiều. Bằng chứng là trong cuộc sống số người khi hỏi
đường đi có thái độ chưa đẹp (ví dụ: dừng xe đạp nhưng vẫn ngồi trên xe, câu hỏi
cộc lốc, quên cảm ơn...) vẫn còn rất nhiều vị chưa hiểu được nhờ câu trả lời về
đường đi mà họ đã nhận được những gì!
Câu trả lời đúng sẽ là: giá của câu trả lời về đường đi là vô cùng! (nói chúng là giá
rất cao, nhiều khi phải đánh đổi cả một đời người!)
Vì sao vậy? Bạn hãy tự tưởng tượng: bạn vừa mệt vừa đói, khát và muốn đi ngoài,
trời oi nóng và tay đang xách nặng hành lý và bạn đang muốn đến nhà của người
cậu ở 16 phố Lý Chính Thắng. Giả sử trong tay không có bản đồ chi tiết của thành
phố và bạn không được hỏi đường hoặc nhờ ai đó đi dẫn đường, bạn chỉ trông nhờ
vào đôi chân và đôi mắt của mình để tìm đến địa chỉ nọ. Đây là câu hỏi khó trả lời
chính xác vì có thể sau 15 phút, 150 phut, 150 giờ và cũng có thể là 150 năm sau
bạn mới có thể đặt chân vào căn nhà thân yêu của người cậu nếu bạn chằng nhờ
một ai, một cái gì mà chỉ dựa vào đôi chân và đôi mắt của chính mình.
Nếu bạn đi đến một địa chỉ của người quen ở một thành phố lạ mà dựa vào bản đồ
chi tiết hay bạn hỏi đường (hay nhờ người dẫn đường) thì bài toán trên đã được
giải quyết theo quy tắc còn nếu bạn tự đi tìm nhờ đôi chân và đôi mắt của mình thì
bài toán trên được giải quyết theo phương pháp thử & sai (đó chính là phương
pháp mò mẫm!). Ở đây bạn có thể thấy ngay nếu bạn được giải quyết theo quy tắc
thì nó trở thành dễ đến nhường nào còn cũng bài toán này nếu bạn giải theo
phương pháp thử & sai thì bài toán trở thành khó đến mức nào, thật đúng như
A.Mandoni đã nói: “Hành động không có quy tắc là công việc khó khăn và nặng
nhọc nhất trên đời!”
Đến đây chắc bạn đã nhận ra? Câu trả lời đường đi là vô giá và khi nào bạn cần
hỏi đường đi thì bạn hãy chỉnh sửa áo mũ và lựa lời hỏi han cho thật hay, đặc biệt
là câu cảm ơn thật chân tình sau khi nhận được câu trả lời.
Ví dụ : "Cây kim và đống cỏ" một thời giúp Edison
Phương pháp tự mò mẫm này trong khoa học được gọi là “phương pháp thử &
sai.” Khi gặp vấn đề cần giải quyết chúng ta cứ việc “thử” đi, nếu thấy sai thì tai
lại “thử” cách khác, nếu thấy sai tiếp thì ta lại “thử cách khác nữa,...” Ta sẽ thử
mãi như thế cho đến một ngày kia (mèo mù vớ cá rán?!) và ngày đó trở thành ngày
hạnh phúc của ta khi ta thử một cách và thấy đúng. Giống như nhà buôn sắt vụn
Goodyear sau 10 năm thử nghiệm làm khánh kiệt cả gia tài, buổi thí nghiệm cuối
cùng ông lại chẳng may đánh rơi miếng cao su sống được phủ một lớp bột lưu
huỳnh chống dính cuối cùng vào lò lửa. Quá tiếc ông vội vàng lấy miếng cao su ra
và ông đã reo lên “Ơ-rê-ka - tìm ra rồi!” vì ông thấy miếng cao su sau khi được
lưu hoá nhờ bột lưu huỳnh vào lò lửa đã có những tính chất mà ông mong muốn
tìm ra. Đó là một kế cục tốt đẹp của phương pháp thử & sai (thường dành cho
những người cực kiên trì) còn đa phần (tới 98%) thì sau khi thử đi thử lại vài chục
lần đều thấy sai liền bỏ cuộc với ý nghĩ “bài toán này khó quá hay thậm chí bài
toán không có lời giải!” Có thể vì vậy mà hầu như trong kho tàng châm ngôn, tục
ngữ của mọi dân tộc trên thế giới này đều có câu: ” Kiên trì là mẹ thành công.”
Thomas Edison, vua sáng chế thế giới, người có 1096 sáng chế thật ra cũng sáng
chế theo phương pháp thử & sai. Ông đã làm 5000 thí nghiệm để tìm ra vật liệu
làm sợi đốt cho bóng đèn điện, làm 40.000 thí nghiệm đểsáng chế ra ắc qui kiềm.
Cách sáng chế của ông đã trở thành câu chuyện châm ngôn khoa học. Người ta nói
rằng, nếu chẳng may Edison có đánh rơi chiếc kim và đống cỏ khô thì ông không
mất thì giờ để tìm chiếc kim có thể nằm trên bề mặt hoặc cạnh chân đống cỏ mà
ông lập tức nhặt từng sợi cỏ khô bỏ đi nơi khác (ra bên cạnh) cho đến khi thấy
chiếc kim nằm dưới đất. Chính vì vậy khi được các nhà báo hỏi “Thế nào là thiên
tài?” Edison đã có câu trả lời nổi tiếng sau:
Thiên tài = 1% (trí tuệ) + 99% (mồ hôi)
Có thể phương pháp thử & sai chính là phương pháp làm việc không có quy tắc và
như vậy nếu bạn chỉ sử dụng phương pháp thử & sai để giải quyết vấn đề trong
cuộc sống thì đó chính là bạn đang làm cái việc “nặng nhọc và khó khăn nhất trên
đời” với cơ may thành công rất nhỏ.