Các quốc gia cạnh tranh như thế nào?
R t khó đ rút ra m t k t lu n chung vì hoàn c nh c a m i n c là r t khác nhau nh ng tôi có th nêu ra 10ấ ể ộ ế ậ ả ủ ỗ ướ ấ ư ể
y u t nên đ c áp d ng trong chính sách. Nh ng chúng ta cũng nên nh r ng đ đ t đ c hi u qu thì nh ngế ố ượ ụ ư ớ ằ ể ạ ượ ệ ả ữ
chính sách c n ph i đ ng nh t v i nhau v m t chi n l c. ầ ả ồ ấ ớ ề ặ ế ượ
Đ có thêm góc nhìn v vai trò nhà n c, vai trò các chính ph trong th i đ i toàn c u hoá cũng là có thêm c s tể ề ướ ủ ờ ạ ầ ơ ở ư
duy v tri t lý phát tri n cho Vi t Nam, v i khát v ng đ a đ t n c ta, dân t c ta thoát kh i c nh m t n c ch m phátề ế ể ệ ớ ọ ư ấ ướ ộ ỏ ả ộ ướ ậ
tri n, sánh vai cùng bè b n năm châu. Tôi xin gi i thi u m t s ph n trong cu n sách đ b n đ c VietNamNet tham kh oể ạ ớ ệ ộ ố ầ ố ể ạ ọ ả
và tranh lu n.ậ
Các qu đ o toàn c u hoáỹ ạ ầ
Nh toàn c u hoá, các n c hi n nay c nh tranh đ phát tri n. Đi u này cóờ ầ ướ ệ ạ ể ể ề
th th y rõ t nghiên c u c a chúng tôi 10 qu c gia hi n n m gi ba ph n tể ấ ừ ứ ủ ở ố ệ ắ ữ ầ ư
giá tr kinh t th gi i. Nh ng n c này c nh tranh v i nhau đ giành th tr ngị ế ế ớ ữ ướ ạ ớ ể ị ườ
xu t kh u và đ u t n c ngoài. H c nh tranh trong lĩnh v c giáo d c, s n xu tấ ẩ ầ ư ướ ọ ạ ự ụ ả ấ
và qu c phòng. Thành công toàn di n là n n t ng cho phát tri n và th nh v ng.ố ệ ề ả ể ị ượ
Tr c Chi n tranh Th gi i th 2, phát tri n riêng t ng n c ph bi n và d dàngướ ế ế ớ ứ ể ừ ướ ổ ế ễ
h n. Nh ng hi n nay, trong th i kì h i nh p kinh t th gi i, c nh tranh gi a cácơ ư ệ ờ ộ ậ ế ế ớ ạ ữ
qu c gia đã tr thành m t xu h ng ph bi n. Và trong c nh tranh toàn c u,ố ở ộ ướ ổ ế ạ ầ
chính ph đóng vai trò quy t đ nh.ủ ế ị
Chính ph không ch th c thi chính sách tài chính và tài khoá mà còn thi t l p và c ng c các đ nh ch h tr choủ ỉ ự ế ậ ủ ố ị ế ỗ ợ
phát tri n. Chính sách th ng m i, khuy n khích ti t ki m, môi tr ng tài chính có l i cho đ u t , qu n lý doanh nghi p,ể ươ ạ ế ế ệ ườ ợ ầ ư ả ệ
phân ph i thu nh p công b ng, xoá s t i ph m và ch m d t tham nhũng ch là m t vài đ nh ch chính ph trung ngố ậ ằ ổ ộ ạ ấ ứ ỉ ộ ị ế ủ ươ
thi t l p và duy trì. K t h p các chính sách này l i v i nhau s t o ra chi n l c qu c gia và k t h p nh ng đ nh ch sế ậ ế ợ ạ ớ ẽ ạ ế ượ ố ế ợ ữ ị ế ẽ
t o ra c c u t ch c c n thi t. Theo đu i chi n l c qu c gia b ng t ch c nhà n c có th t o b c phát tri n đ tạ ơ ấ ổ ứ ầ ế ổ ế ượ ố ằ ổ ứ ướ ể ạ ướ ể ộ
bi n nh ng cũng có th dìm qu c gia đó trong nhóm kém phát tri n.ế ư ể ố ể
B n nhân t cho phát tri n kinh t thành công là: (1) chi n l c qu c gia, (2) c c u kinh t , (3) phát tri n ngu n l c,ố ố ể ế ế ượ ố ơ ấ ế ể ồ ự
và (4) s d ng hi u qu các ngu n l c. Chi n l c, dù công khai ho c không công khai, cũng đ u ch a các y u t kinhử ụ ệ ả ồ ự ế ượ ặ ề ứ ế ố
t vi vô và kinh t vĩ mô. C c u t ch c là t p h p các đ nh ch (c theo nghĩa r ng và nghĩa h p) mà m t chính sáchế ế ơ ấ ổ ứ ậ ợ ị ế ả ộ ẹ ộ
qu c gia đ c t o ra đ th c thi chi n l c c a qu c gia đó. C chi n lu c và c c u ph i phát tri n đ c các ngu n l cố ượ ạ ể ự ế ượ ủ ố ả ế ợ ơ ấ ả ể ượ ồ ự
(ngu n l c t nhiên, con ng i, công ngh và v n) và ch n ph ng th c đ m b o s d ng hi u qu các ngu n l c này.ồ ự ự ườ ệ ố ọ ươ ứ ả ả ử ụ ệ ả ồ ự
T 10 qu c gia chúng tôi nghiên c u, có th th y có r t nhi u s l a ch n ph ng th c khác nhau. M t s n c cóừ ố ứ ể ấ ấ ề ự ự ọ ươ ứ ộ ố ướ
s thành công di u kì nh Singapore, Nh t B n, Trung Qu c và Hoa Kỳ. M t s l i tr i qua nh ng thăng tr m trong phátự ệ ư ậ ả ố ộ ố ạ ả ữ ầ
tri n nh Mê-hi-cô, Nam Phi, n Đ và Italia. M t s khác l i g p ph i th t b i trong kho ng năm 2000 khi mà có trongể ư Ấ ộ ộ ố ạ ặ ả ấ ạ ả
tay c s th nh v ng cũng nh c i cách th ch , Nga và -r p Xê-út là minh ch ng. ả ự ị ượ ư ả ể ế Ả ậ ứ
Vai trò không th thi u c a Chính phể ế ủ ủ
R t khó đ rút ra m t k t lu n chung vì hoàn c nh c a m i n c là r t khác nhau nh ng tôi có th nêu ra 10 y u tấ ể ộ ế ậ ả ủ ỗ ướ ấ ư ể ế ố
nên đ c áp d ng trong chính sách. Nh ng chúng ta cũng nên nh r ng đ đ t đ c hi u qu thì nh ng chính sách c nượ ụ ư ớ ằ ể ạ ượ ệ ả ữ ầ
ph i đ ng nh t v i nhau v m t chi n l c.ả ồ ấ ớ ề ặ ế ượ
Th nh tứ ấ là các quy n s h u tài s n c b nề ở ữ ả ơ ả . Nh ng quy n này là r t quan tr ng. N u qu c gia nào không b o vữ ề ấ ọ ế ố ả ệ
đ c quy n s h u tài s n cá nhân và quy n trao đ i nh ng tài s n này thì s phát tri n c a n n kinh t th tr ng hi nượ ề ở ữ ả ề ổ ữ ả ự ể ủ ề ế ị ườ ệ
t i s b nh h ng. Đi n hình là Trung Qu c tr c năm 1983 và Nga trong nh ng năm 1990. Th tr ng không th phátạ ẽ ị ả ưở ể ố ướ ữ ị ườ ể
tri n đ c do nh ng n c này không đ m b o đ c quy n s h u tài s n, không có khung pháp lý h p hi n nh ng khể ượ ữ ướ ả ả ượ ề ở ữ ả ợ ế ữ ế
c kh thi. Th tr ng ch phát tri n và góp ph n thúc đ y tăng tr ng trong khuôn kh pháp lý đ c đ m b o do nhàướ ả ị ườ ỉ ể ầ ẩ ưở ổ ượ ả ả
n c đ ra.ướ ề
Th hai ứlà s c n thi t ph i có nh ng chính sách kinh t vĩ mô m m d oự ầ ế ả ữ ế ề ẻ . Trong đó, tr c tiên là ph i có nh ngướ ả ữ
chính sách tài khoá đáng tin c y. T 10 qu c gia mà chúng tôi nghiên c u và d a vào l ch s các n n kinh t khác choậ ừ ố ứ ự ị ử ề ế
th y thâm h t tài khoá s nh h ng r t nghiêm tr ng đ n s phát tri n qu c gia đó. Ch ng h n, thâm h t tài khoá d nấ ụ ẽ ả ưở ấ ọ ế ự ể ố ẳ ạ ụ ẫ
đ n kh ng ho ng n Mê-hi-cô, n Đ và Nga, hay s s p đ c a h th ng ngân hàng Trung Qu c. Còn Italia,ế ủ ả ợ ở Ấ ộ ự ụ ổ ủ ệ ố ở ố ở
Nh t B n và Hoa Kỳ chúng tôi th y n đ ng kéo theo nh ng nguy c đ i v i s phát tri n b n v ng.ậ ả ấ ợ ọ ữ ơ ố ớ ự ể ề ữ
GS. Richard H. K. Vietor Tr ng kinh doanh Harvard v a gi i thi u cu n sách: ”Các qu c gia c nh tranh nh thườ ừ ớ ệ ố ố ạ ư ế
nào?” - Chi n l c, C u trúc và Chính ph trong kinh t toàn c u.ế ượ ấ ủ ế ầ
GS. Richard H. K. Vietor cùng 2 h c viên Tr ngọ ườ
Kinh doanh Harvard.
Ch c ch n, nh ng k ch b n v đình tr ho c kh ng ho ng kinh t do thâm h t chi tiêu c a chính ph gây ra. Thâmắ ắ ữ ị ả ề ệ ặ ủ ả ế ụ ủ ủ
h t ngân sách v a ph i có th kích thích tiêu dùng và/ho c đ u t cho đ n khi n n kinh t có th t l c đ c. (Xem sụ ừ ả ể ặ ầ ư ế ề ế ể ự ự ượ ơ
đ tăng tr ng c a Hoa Kỳ k t năm 2002). Do v y, các n c v n cho phép thâm h t ngân sách và tăng d n v l ng,ồ ưở ủ ể ừ ậ ướ ẫ ụ ầ ề ượ
nh ng t t nhiên s thâm h t này ph i đ c bù đ p. N u phát hành thêm ti n s gây ra l m phát, còn n u không s ph iư ấ ự ụ ả ượ ắ ế ề ẽ ạ ế ẽ ả
tăng lãi su t, g t đ u t t nhân trong n c ra kh i n n kinh t và tăng n n c ngoài. V dài h n, chi tiêu v t m cấ ạ ầ ư ư ướ ỏ ề ế ợ ướ ề ạ ượ ứ
chính ph gi ng nh chi tiêu v t m c trong gia đình. ủ ố ư ượ ứ
Th ba ứlà t m quan tr ng c a ti t ki m và đ u t đ i v i tăng tr ng kinh tầ ọ ủ ế ệ ầ ư ố ớ ưở ế. Nh ng n c có nhi u ti t ki m vàữ ướ ề ế ệ
đ u t h n là nh ng n c phát tri n h n, nh Nh t B n, Singapore, Trung Qu c, Mê-hi-cô và Nam Phi. Nh ng n cầ ư ơ ữ ướ ể ơ ư ậ ả ố ữ ướ
không đ u t cho ngu n nhân l c và v n h u hình thì không th c nh tranh lâu dài đ c. Hi n Mê-hi-cô, n Đ , Nam Phiầ ư ồ ự ố ữ ể ạ ượ ệ Ấ ộ
và r p Xê-út v n duy trì m c đ u t t nhân m c th p - ch kho ng m t n a c a Singapore và Trung Qu c - s mẢ ậ ẫ ứ ầ ư ư ở ứ ấ ỉ ả ộ ử ủ ố ớ
mu n gì nh ng tính toán nh t th i này s làm m t năng l c c nh tranh c a h .ộ ữ ấ ờ ẽ ấ ự ạ ủ ọ
Có chính sách, th ch , nh ng đ ng c và xu h ng văn hoá khuy n khích ti t ki m là vô cùng quan tr ng. Qu Dể ế ữ ộ ơ ướ ế ế ệ ọ ỹ ự
phòng Trung ng Singapore là m t đi n hình mà Hoa Kỳ và Nam Phi nên áp d ng. Đ ng nhiên là có th thu hút ti tươ ộ ể ụ ươ ể ế
ki m n c ngoài đ gây qu đ u t nh Hoa Kỳ đã th c hi n trong su t hai th p niên qua. Nh ng v dài h n, ti t ki mệ ướ ể ỹ ầ ư ư ự ệ ố ậ ư ề ạ ế ệ
trong n c v n t t h n là ti t ki m n c ngoài b i nhi u lý do. Vi c thanh toán n nh h ng r t l n đ n n i t và ítướ ẫ ố ơ ế ệ ướ ở ề ệ ợ ả ưở ấ ớ ế ộ ệ
nhi u liên quan đ n t giá h i đoái. M t n c ph i bán tài s n c a mình cho n c ngoài đ l y ti n ti t ki m thì th hề ế ỷ ố ộ ướ ả ả ủ ướ ể ấ ề ế ệ ế ệ
sau c a đ t n c đó ph i gánh ch u s m t mát v tài s n. Đây cũng là v n đ nan gi i mà Hoa Kỳ đang ph i đ i m t.ủ ấ ướ ả ị ự ấ ề ả ấ ề ả ả ố ặ
Tiêu dùng tho mãn nhu c u hi n t i và ti t ki m đ m b o nhu c u t ng lai. S cân b ng gi a hai y u t này thi tả ầ ệ ạ ế ệ ả ả ầ ươ ự ằ ữ ế ố ế
y u v i b t kỳ xã h i nào. Năm 2006, Hoa Kỳ, Me-hi-cô và Nam Phi đã không đ m b o đ c s cân b ng này. Cái giáế ớ ấ ộ ả ả ượ ự ằ
c a tiêu dùng quá m c không th hi n ra ngay nh ng chúng s t l ra trong t ng lai. Tr c khi quá mu n, nh ng n củ ứ ể ệ ư ẽ ự ộ ươ ướ ộ ữ ướ
này c n ph i đi u ch nh l i nh m tăng ti t ki m n u nh h mu n c nh tranh đ c v i nh ng n c đã làm đ c đi uầ ả ề ỉ ạ ằ ế ệ ế ư ọ ố ạ ượ ớ ữ ướ ượ ề
này.
Th t ứ ư là vai trò c n thi t c a ngân hàng trung ng m nh ầ ế ủ ươ ạ (nh ng không nh t thi t là ph i đ c l p) đ i v i tăngư ấ ế ả ộ ậ ố ớ
tr ng không l m phát. Nh ng n c nh Singapore, Nh t B n, M và Châu Âu và g n đây là Mê-hi-cô, n Đ , và Namưở ạ ữ ướ ư ậ ả ỹ ầ Ấ ộ
Phi đã làm đ c đi u này. Các ngân hàng trung ng c n ph i đ m b o kh năng thanh kho n cho tăng tr ng nh ngượ ề ươ ầ ả ả ả ả ả ưở ư
n u không phù h p s làm giá c tăng v t. Ngày nay, đ c bi t là trong n n kinh t toàn c u, l m phát là th m ho . Nóế ợ ẽ ả ọ ặ ệ ề ế ầ ạ ả ạ
làm lãi su t tăng cao và làm y u đ ng ti n b n t . Đó là lý do t i sao các ngân hàng trung ng ngày càng h ng vàoấ ế ồ ề ả ệ ạ ươ ướ
các m c tiêu l m phát ho c t i thi u cũng quan tâm đ c bi t đ n l m phát.ụ ạ ặ ố ể ặ ệ ế ạ
Th năm ứlà t m quan tr ng c a chính sách kinh t vĩ mô linh ho t.ầ ọ ủ ế ạ Đ i v i t t c các qu c gia, chúng tôi th yố ớ ấ ả ố ấ
r ng t do hoá đôi khi r t c n thi t đ thúc đ y phát tri n. (T do hoá, theo tôi, có nghĩa là xoá b các rào c n đ i v iằ ự ấ ầ ế ể ẩ ể ự ỏ ả ố ớ
th ng m i và đ u t n c ngoài, m t chính sách t giá ngo i h i theo quy lu t th tr ng và t nhân hoá t t c nh ngươ ạ ầ ư ướ ộ ỷ ạ ố ậ ị ườ ư ấ ả ữ
tài s n có kh năng c nh tranh). Ch c ch n nh ng rào c n có th s (ho c đã) có ích t i m t th i đi m nào đó. Chúngả ả ạ ắ ắ ữ ả ể ẽ ặ ạ ộ ờ ể
tôi tìm ra nh ng đi u đó Nh t B n, Trung Qu c và th m chí Italia. Tuy nhiên, trong m i tr ng h p, khi kinh t qu c giaữ ề ở ậ ả ố ậ ọ ườ ợ ế ố
phát tri n và kinh t toàn c u phát tri n thì nh ng h n ch kinh t vi mô bóp méo s tăng tr ng và c n ph i đ c gi iể ế ầ ể ữ ạ ế ế ự ưở ầ ả ượ ả
quy t. Trung Qu c, Italia và Nga hi n đang gi i quy t v n đ này. -r p Xê-út và các n c ph ng Tây cũng nên nhanhế ố ệ ả ế ấ ề Ả ậ ướ ươ
chóng gi i quy t v n đ này.ả ế ấ ề
Th sáuứ là s linh đ ng c a th tr ng lao đ ngự ộ ủ ị ườ ộ . Hoa Kỳ có m t th tr ng lao đ ng khá linh đ ng - h u nhộ ị ườ ộ ộ ầ ư
không có m t quy đ nh nào h n ch tuy n d ng và sa th i, l ng t i thi u th p, m c b o hi m th t nghi p khá th pộ ị ạ ế ể ụ ả ươ ố ể ấ ứ ả ể ấ ệ ấ
(kho ng 6 tháng). Đây là m t trong nh ng th m nh l n nh t c a Hoa Kỳ. T ng t , Trung Qu c và Singapore cũng cóả ộ ữ ế ạ ớ ấ ủ ươ ự ố
th tr ng lao đ ng linh ho t - Trung Qu c ít có quy đ nh b o v lao đ ng còn Singapore có t ch c công đoàn khôngị ườ ộ ạ ố ị ả ệ ộ ổ ứ
m nh. Nh ng Mê-hi-cô, Nam Phi, n Đ và Châu Âu chúng tôi th y lu t lao đ ng r t ch t ch và nh ng quy đ nh c ngạ ư ở Ấ ộ ấ ậ ộ ấ ặ ẽ ữ ị ứ
nh c v th tr ng lao đ ng làm gi m năng su t, c n tr các doanh nghi p thay đ i c c u, và kéo đ n giá lao đ ng.ắ ề ị ườ ộ ả ấ ả ở ệ ổ ơ ấ ơ ộ
Đ c bi t Italia, n i nào mà năng su t lao đ ng cao thì th tr ng lao đ ng không hi u qu đòi h i nh ng kho n chi tiêuặ ệ ở ơ ấ ộ ị ườ ộ ệ ả ỏ ữ ả
l n c a chính ph và khi n s đi u ch nh c c u g p khó khăn. T ng t nh Nh t B n, chúng tôi th y nh ng quyớ ủ ủ ế ự ề ỉ ơ ấ ặ ươ ự ư ở ậ ả ấ ữ
đ nh v văn hoá và xã h i cũng có k t qu t ng t trong g n 2 th p k qua. ị ề ộ ế ả ươ ự ầ ậ ỉ
Th b y ứ ả là s s n có c a tài nguyênự ẵ ủ . Tài nguyên Mê-hi-cô, -r p Xê-út, Nga và Nam Phi r t khó đ c qu n lý. ở Ả ậ ấ ượ ả Ở
m i qu c gia, chúng tôi đã quan sát nh ng kho n thu t nh ng ngu n tài nguyên này “ti p tay” cho nh ng kho n chi tiêuỗ ố ữ ả ừ ữ ồ ế ữ ả
không thi t th c c a chính ph cũng nh t o đà cho tham nhũng. H n n a, s s n có c a tài nguyên giá tr nh v y cóế ự ủ ủ ư ạ ơ ữ ự ẵ ủ ị ư ậ
xu h ng đ y đ ng ti n b n t v t quá giá tr . S tăng chi tiêu c a chính ph khi n l m phát và giá c tăng cao, xu tướ ẩ ồ ề ả ệ ượ ị ự ủ ủ ế ạ ả ấ
kh u nh ng s n ph m không ph i là tài nguyên s ít c nh tranh h n - th ng v n đ c g i là hi n t ng “b nh Hà Lan”.ẩ ữ ả ẩ ả ẽ ạ ơ ườ ẫ ượ ọ ệ ượ ệ
Qu n lý có hi u qu ngu n tài nguyên đòi h i chính ph ph i có t p h p nh ng công c t ch c nh m tránh s bóp méoả ệ ả ồ ỏ ủ ả ậ ợ ữ ụ ổ ứ ằ ự
t t c nh ng nhân t khác c a n n kinh t . Nga, v i qu bình n d u m i, đang c g ng khuy n khích Na-uy gi i quy tấ ả ữ ố ủ ề ế ớ ỹ ổ ầ ớ ố ắ ế ả ế
v n đ này.ấ ề
Th tám ứlà hai v n đ xã h i - tham nhũng và b t n thu nh pấ ề ộ ấ ổ ậ . Đa s nh ng qu c gia có t tham nhũng cao - Mê-ố ữ ố ệ
hi-cô, n Đ và Nga - ch m phát tri n. Nh ng n c có m c tham nhũng t ng đ i th p - Singapore, Hoa Kỳ và Nh t B nẤ ộ ậ ể ữ ướ ứ ươ ố ấ ậ ả
- phát tri n nhanh h n nhi u. Ng i ta có th k t lu n r ng phát tri n s gây ra tham nhũng, nh ng tôi nghĩ đ n đi uể ơ ề ườ ể ế ậ ằ ể ẽ ư ế ề
ng c l i, l m phát th p h n làm phát tri n nhanh h n. Trung Qu c d ng nh là m t ngo i l . N c này có t n n thamượ ạ ạ ấ ơ ể ơ ố ườ ư ộ ạ ệ ướ ệ ạ
nhũng cao nh ng v n phát tri n nhanh. Nh ng, không th ph nh n Trung Qu c đang giàu lên -c v m t xã h i và kinhư ẫ ể ư ể ủ ậ ố ả ề ặ ộ
t - có t l làm phát ngày càng th p h n.ế ỉ ệ ấ ơ
Th chín ứlà s phân b thu nh p không công b ng đang kìm hãm s phát tri n,ự ố ậ ằ ự ể làm y u c c u xã h iế ơ ấ ộ . Mê-hi-
cô (đ i di n cho M Latin), Nam Phi (đ i di n cho Châu Phi) và Nga (đ i di n Đông Âu) có s m t cân b ng thu nh pạ ệ ỹ ạ ệ ạ ệ ự ấ ằ ậ
l n. Nh t B n, Italia, Singapore và g n đây là Hoa Kỳ có s phân b thu nh p cân b ng h n. Tôi th y nh ng m i quan hớ ậ ả ầ ự ố ậ ằ ơ ấ ữ ố ệ
này không ph i trùng h p ng u nhiên. S phân b thu nh p không ch gây ra s mâu thu n xã h i mà còn gây c n trả ợ ẫ ự ố ậ ỉ ự ẫ ộ ả ở
phát tri n, do đa s dân c không có ti n mua s m. Tàn d c a ch nghĩa th c dân, phân bi t ch ng t c và nh ng v nể ố ư ề ắ ư ủ ủ ự ệ ủ ộ ữ ấ
đ h t ng nông thôn và giáo d c là nguyên nhân c a nghèo đói, nh h ng m nh m đ i v i phân b thu nh p, ch ngề ạ ầ ụ ủ ả ưở ạ ẽ ố ớ ố ậ ố
tham nhũng cũng nh chính sách thu ti n b .ư ế ế ộ
Cu i cùng ốlà tính không đ i x ng trong n n kinh t toàn c uố ứ ề ế ầ . H u h t các vùng có th ng d tài kho n vãngầ ế ặ ư ả lai
(ho c có th có m c thâm h t ngân sách th p). M t s vùng thu c Nh t B n có m c th ng d l n nh ng s thâm h tặ ể ứ ụ ấ ộ ố ộ ậ ả ứ ặ ư ớ ư ự ụ
ngân sách c a Hoa Kỳ chi m t i 80%. S thâm h t này có th s l n h n trong năm 2006. Đây là v n đ v a mang tínhủ ế ớ ự ụ ể ẽ ớ ơ ấ ề ừ
ch t ng n h n v a mang tính ch t dài h n. Trong ng n h n, đi u này có nghĩa là Hoa Kỳ n m gi ph n l n tiêu dùngấ ắ ạ ừ ấ ạ ắ ạ ề ắ ữ ầ ớ
hàng hoá và d ch v c a th gi i. B t kỳ khi nào Hoa Kỳ g p suy thoái kinh t , các n c xu t kh u vào n c này s bị ụ ủ ế ớ ấ ặ ế ướ ấ ẩ ướ ẽ ị
nh h ng tiêu c c, đ c bi t là Trung Qu c, Đ c và Nh t B n. Ng c l i, đ duy trì phát tri n, Hoa Kỳ ph i vay r t nhi uả ưở ự ặ ệ ố ứ ậ ả ượ ạ ể ể ả ấ ề
t ngu n ti t ki m c a th gi i, b ng cách bán d n tài s n c a mình và ngày càng m c nhi u n trong dài h n.ừ ồ ế ệ ủ ế ớ ằ ầ ả ủ ắ ề ợ ạ
S m t đ i x ng này không th kéo dài mãi. Th c s , b n thân tôi cho r ng s kiên nh n c a th gi i s p g n h t.ự ấ ố ứ ể ự ự ả ằ ự ẫ ủ ế ớ ắ ầ ế
Dù s m hay mu n, ho c t giá h i đoái s đi u ch nh ho c m t s n c cho vay s m t bình tĩnh. Khi đi u đó x y ra,ớ ộ ặ ỷ ố ẽ ề ỉ ặ ộ ố ướ ẽ ấ ề ả
m t cu c đi u ch nh toàn c u m nh m s không tránh kh i - làm gi m m c s ng Hoa Kỳ, gây ra th t nghi p trên di nộ ộ ề ỉ ầ ạ ẽ ẽ ỏ ả ứ ố ở ấ ệ ệ
r ng cũng nh suy thoái sâu s c nh ng n i khác trên th gi i. ộ ư ắ ở ữ ơ ế ớ
Chúng tôi đ u th y vai trò thi t y u c a đ nh ch chính ph - c t t và x u - c 10 n c đ c nghiên c u. Đây làề ấ ế ế ủ ị ế ủ ả ố ấ ở ả ướ ượ ứ
tr ng tâm c a cu n sách này. Khi các đ ng phái chính tr cho phép thâm h t ngân sách quá m c, đ nh ch chính tr yọ ủ ố ả ị ụ ứ ị ế ị ấ
đang th t b i. Khi toà án cho phép t i ph m có t ch c ho c tham nhũng tràn lan, đ nh ch đó cũng đang th t b i. Nh ngấ ạ ộ ạ ổ ứ ặ ị ế ấ ạ ư
khi các c quan chính ph khuy n khích ti t ki m ho c ki m soát l m phát ho c tái đ u t ngu n l c đi vay, nh ng cơ ủ ế ế ệ ặ ể ạ ặ ầ ư ồ ự ữ ơ
quan đó đang ho t t t. Khi l ng h u đ c chi tr , y t có hi u qu , ng i nghèo đ c h c hành, thì chính ph đó đangạ ố ươ ư ượ ả ế ệ ả ườ ượ ọ ủ
t o ra nh ng đ nh ch c n thi t đ t o ra s phát tri n kinh t n đ nh. ạ ữ ị ế ầ ế ể ạ ự ể ế ổ ị
Ph n II: Con đ ng k ch b n.ầ ườ ị ả
B n đ c: ạ ọ Anh Minh
Hãy g i cho chúng tôiử nh ng phát hi n c a b n kèm theo l i bình lu n.ữ ệ ủ ạ ờ ậ
Phần II: Con đường và kịch bản
Đi u nên bàn đ n hi n nay có th là con đ ng phát tri n trong t ng lai g n. Đó là n u ai đó bi t m t v trí c a m tề ế ệ ể ườ ể ươ ầ ế ế ộ ị ủ ộ
đ t n c trong th i gian v a qua cũng nh hi n nay, h có th rút ra m t s k t lu n có logic v v th mà đ t n c nàyấ ướ ờ ừ ư ệ ọ ể ộ ố ế ậ ề ị ế ấ ướ
đang ti n t iế ớ
Trong ph n I gi i thi u v cu n sách ầ ớ ệ ề ố "Các qu c gia c nh tranh nh th nào?"ố ạ ư ế c a tác gi GS. Richard H. K. Vietor t iủ ả ạ
Tr ng kinh doanh Harvard b n đ c Anh Minh đã gi i thi u s l c Vai trò không th thi u c a Chính phườ ạ ọ ớ ệ ơ ượ ể ế ủ ủ đ i v i chi nố ớ ế
l c, C u trúc và Chính ph trong kinh t toàn c u. Ph n ti p theo c a cu n sách nàyượ ấ ủ ế ầ ầ ế ủ ố tác gi đã đ c p đ n v n đ :ả ề ậ ế ấ ề
Con đ ng và k ch b n. ườ ị ả
...Doanh nhân c n hi u th tr ng toàn c u và chính sách chính ph đ (1) bi t đ c s c nh tranh, (2) đánh giá c h iầ ể ị ườ ầ ủ ể ế ượ ự ạ ơ ộ
m r ng kinh doanh trên th tr ng qu c t , (3) cân nh c nguy c và ích l i c a đ u t tr c ti p n c ngoài, và (4) phánở ộ ị ườ ố ế ắ ơ ợ ủ ầ ư ự ế ướ
đoán h u qu c a bi n đ ng t giá h i đoái đ i v i th ng m i, đ u t và lãi su t. Tôi tin h c n hi u nh ng v n đ nàyậ ả ủ ế ộ ỷ ố ố ớ ươ ạ ầ ư ấ ọ ầ ể ữ ấ ề
trên con đ ng phát tri n trong n n kinh t toàn c u.ườ ế ề ế ầ
Nh ng cũng vì l i ích qu c gia, doanh nhân và nh ng ng i có hi u bi t khác ph i bu c nh ng nhà lãnh đ o chính trư ợ ố ữ ườ ể ế ả ộ ữ ạ ị
xây d ng nh ng đ nh ch m nh và áp d ng nh ng chính sách có hi u qu . ự ữ ị ế ạ ụ ữ ệ ả
GS. Richard H. K. Vietor t i Tr ng kinh doanh Harvard (đ ng gi a).ạ ườ ứ ữ
Đi u nên bàn đ n hi n nay có th là con đ ng phát tri n trong t ng lai g n. Đó là n u ai đó bi t m t v trí c a m tề ế ệ ể ườ ể ươ ầ ế ế ộ ị ủ ộ
đ t n c trong th i gian v a qua cũng nh hi n nay, h có th rút ra m t s k t lu n có logic v v th mà đ t n c nàyấ ướ ờ ừ ư ệ ọ ể ộ ố ế ậ ề ị ế ấ ướ
đang ti n t i. Ví d nh Hoa Kỳ, chúng tôi bi t thâm h t ngân sách chính ph s ti p di n nhi u năm n a, m c dù chínhế ớ ụ ư ế ụ ủ ẽ ế ễ ề ữ ặ
ph th c hi n bi n pháp gi m thâm h t ngay. Chúng tôi bi t v th th ng m i c a Hoa Kỳ - thâm h t g n 800 t USD -ủ ự ệ ệ ả ụ ế ị ế ươ ạ ủ ụ ầ ỷ
không th đ o ng c trong m t vài năm t i. Th m chí n u t giá h i đoái đ c đi u ch nh đ t ng t, ho c là ti t ki m c aể ả ượ ộ ớ ậ ế ỷ ố ượ ề ỉ ộ ộ ặ ế ệ ủ
Hoa Kỳ tăng lên thì cũng ph i m t nhi u năm - có th 5 đ n 10 năm đ thay đ i kh năng s n xu t c a mình cũng nhả ấ ề ể ế ể ổ ả ả ấ ủ ư
nâng v th xu t kh u. ị ế ấ ẩ
Trong khi đó, chúng ta bi t r ng không có ti t ki m có nghĩa chúng ta ph i bán tài s n cho n c khác trong nh ngế ằ ế ệ ả ả ướ ữ
năm t i nh m tăng v n đ u t trong n c. T t nhiên, n thu n c a Hoa Kỳ s tăng lên 2 nghìn t USD đ n 3 nghìn tớ ằ ố ầ ư ướ ấ ợ ầ ủ ẽ ỷ ế ỷ
USD trong vài năm t i. Đi u này có th cho chúng ta bi t m t đi u gì đó v giá tr c a đ ng USD và h ng lãi su t th c.ớ ề ể ế ộ ề ề ị ủ ồ ướ ấ ự
T ng t , đ tránh m t s lo i kh ng ho ng chính tr và môi tr ng, chúng ta có th phán đoán còn đ ng tăng tr ngươ ự ể ộ ố ạ ủ ả ị ườ ể ườ ưở
c a Trung Qu c và n Đ . Hai n c này s ti p t c tăng m c đ cao trong m t vài năm t i. Đi u này s cho chúng taủ ố Ấ ộ ướ ẽ ế ụ ở ứ ộ ộ ớ ề ẽ
bi t m t đi u gì đó v đ u t tr c ti p n c ngoài, v v th th ng m i hàng hoá và d ch v , v m c tăng l ng. Tuyế ộ ề ề ầ ư ự ế ướ ề ị ế ươ ạ ị ụ ề ứ ươ
nhiên, d đoán này có th s làm ng i dân Mê-hi-cô, Nam Phi và th m chí Châu Âu khá lo l ng b i vì th ph n c a Châuự ể ẽ ườ ậ ắ ở ị ầ ủ
Á ch c ch n tăng lên.ắ ắ
Chúng ta hãy nghĩ m t chút v t ng lai g n s d ng nh ng k ch b n b t ngu n t nh ng phán đoán mà chúng ta đãộ ề ươ ầ ử ụ ữ ị ả ắ ồ ừ ữ
dày công phát tri n. Chúng ta s b t đ u t Singapore, qu c gia phát tri n nh t Đông Nam Á. đây, chúng tôi th yể ẽ ắ ầ ừ ố ể ấ Ở ấ
nh ng đ nh ch ho t đ ng vô cùng hi u qu c ng v i s lãnh đ o sáng su t đã làm Singapore tr thành m t qu c giaữ ị ế ạ ộ ệ ả ộ ớ ự ạ ố ở ộ ố
giàu có. Nh ng hi n nay, trong t ng lai g n, Singapore đang ngày càng b áp l c b i Trung Qu c và n Đ phía sauư ệ ươ ầ ị ự ở ố Ấ ộ ở
cũng nh Hàn Qu c, Đài Loan, Hoa Kỳ và Châu Âu phía tr c dù chi n l c thu th p và h t ng hi n đ i, đ c bi t làư ố ở ướ ế ượ ế ấ ạ ầ ệ ạ ặ ệ
công ngh sinh h c, có thành công hay không. N u thành công, chúng ta có th hy v ng Singapore s là m t siêu c ngệ ọ ế ể ọ ẽ ộ ườ
d ch v t i Đông Nam Á, nhanh chóng đu i k p m c thu nh p c a Châu Âu. N u không thành công, đi u gì s x y ra đ iị ụ ạ ổ ị ứ ậ ủ ế ề ẽ ả ố
v i s tăng tr ng c a Singapore khi công vi c th p c p và đ u t r i vào tay Trung Qu c?ớ ự ưở ủ ệ ấ ấ ầ ư ơ ố
K ch b n phát tri n cho Trung Qu c là rõ ràng h n. Khi chúng ta nghĩ m t ph n v con đ ng tăng tr ng c a Trungị ả ể ố ơ ộ ầ ề ườ ưở ủ
Qu c, chúng ta có th phác ra 2 con đ ng phát tri n cho t ng lai g n. Trung Qu c đã và đang phát tri n v i m c tăngố ể ườ ể ươ ầ ố ể ớ ứ
trên 8%/năm và có th ng d trong tài kho n ngày càng l n. Con đ ng này s h a h n h n khi Trung Qu c d n đi uặ ư ả ớ ườ ẽ ứ ẹ ơ ố ầ ề
ch nh theo nh ng cam k t v i T ch c Th ng m i Th gi i (WTO). N u Ch t ch H C m Đào khuy n khích tiêu dùng,ỉ ữ ế ớ ổ ứ ươ ạ ế ớ ế ủ ị ồ ẩ ế
tăng giá đ ng nhân dân t , và d n t do hoá chính th , quan h th ng m i (và c đ i ngo i) ch c ch n s phát tri n.ồ ệ ầ ự ể ệ ươ ạ ả ố ạ ắ ắ ẽ ể
N u ông giúp các ngân hàng xoá n x u m nh m h n, t o ra m t h th ng qu n lý phù h p h n, ti p t c t nhân hoáế ợ ấ ạ ẽ ơ ạ ộ ệ ố ả ợ ơ ế ụ ư
nh ng ngành nhà n c đã chi m h u thì Trung Qu c có th ti p t c phát tri n m nh h n n a trong ít nh t m t th p kữ ướ ế ữ ố ể ế ụ ể ạ ơ ữ ấ ộ ậ ỷ
t i.ớ
Nh ng n u Trung Qu c ti p t c đi trên con đ ng hi n t i, tăng xu t kh u quá nhanh mà không t do hoá th ngư ế ố ế ụ ườ ệ ạ ấ ẩ ự ươ
m i, n c này ch c ch n s g p v n đ . Ngân hàng Trung ng Trung Qu c ph i chi 100 t USD mua trái phi u c aạ ướ ắ ắ ẽ ặ ấ ề ươ ố ả ỷ ế ủ
Hoa Kỳ m i năm, nh v y, kích thích và thúc đ y kinh t trong n c (giá c và tài s n) tăng quá nhanh. N u Ch t ch Hỗ ờ ậ ẩ ế ướ ả ả ế ủ ị ồ
C m Đào không th c i cách ngân hàng, khu v c nhà n c cũng nh c g ng duy trì quy n l c c a mình, áp l c s tẩ ể ả ự ướ ư ố ắ ề ự ủ ự ẽ ự
n y sinh trong n i b đ t n c này. Nhu c u năng l ng, nh p kh u l ng th c tăng nhanh nh vào đ ng nhân dân tả ộ ộ ấ ướ ầ ượ ậ ẩ ươ ự ờ ồ ệ
có m c giá th p và xu t kh u hàng s n xu t vào Hoa Kỳ s gây ra m t thăng b ng cũng nh bu c Hoa Kỳ ph i áp d ngứ ấ ấ ẩ ả ấ ẽ ấ ằ ư ộ ả ụ
các rào c n th ng m i. Lúc đó, công nhân Trung Qu c có th s n i lo n. ả ươ ạ ố ể ẽ ổ ạ
Nh ng v n đ này đã đ c th a nh n t i kỳ h p c a Qu c h i n c này trong tháng 3 năm 2006. Ch t ch H C mữ ấ ề ượ ừ ậ ạ ọ ủ ố ộ ướ ủ ị ồ ẩ
Đào xác đ nh r ng s phân b thu nh p trong n c, s d ng hi u qu các ngu n l c và môi tr ng là nh ng v n đị ằ ự ố ậ ướ ử ụ ệ ả ồ ự ườ ữ ấ ề
quan tâm hàng đ u trong vòng 5 năm t i. Ông kêu g i gia tăng tiêu dùng, tăng năng su t lao đ ng, h n là ti t ki m vàầ ớ ọ ấ ộ ơ ế ệ
đ u t quá m c. Tuy nhiên, ông ch a đ c p gì đ n v n đ c i cách chính tr . Khi đ n thăm Trung Qu c tr c khi kỳ h pầ ư ứ ư ề ậ ế ấ ề ả ị ế ố ướ ọ
qu c h i này b m c, phái đoàn th ng ngh s Hoa Kỳ thúc ép Trung Qu c nâng t giá h i đoái. Sau đó, h tr v Hoaố ộ ế ạ ượ ị ỹ ố ỷ ố ọ ở ề
Kỳ đ y l c quan, ti p t c đ i ch cho đ n tìm đ n bi n pháp áp thu đ i v i Trung Qu c.ầ ạ ế ụ ợ ờ ế ế ệ ế ố ớ ố
Tôi tin đây gi ng nh là trò tung h ng mà Trung Qu c s theo đu i. H v n ng h ti p t c tăng tr ng và c i cáchố ư ứ ố ẽ ổ ọ ẫ ủ ộ ế ụ ưở ả
t ng b c. Nh ng chính ph c n kh c ph c s m t cân đ i mà quá trình tăng tru ng gây ra - đ i v i trong n c là thuừ ướ ư ủ ầ ắ ụ ự ấ ố ở ố ớ ướ
nh p, ngân hàng, năng l ng và môi tr ng còn đ i v i bên ngoài là th ng d quá nhi u, đ c bi t là v i Hoa Kỳ. ậ ượ ườ ố ớ ặ ư ề ặ ệ ớ
Đ i v i các doanh nghi p, nh ng k ch b n này s t o ra s khác bi t rõ ràng. k ch b n tích c c, c h i đ u t số ớ ệ ữ ị ả ẽ ạ ự ệ Ở ị ả ự ơ ộ ầ ư ẽ
r t nhi u. M t doanh nghi p nh GE s d báo v s phát tri n v t b c trong kinh doanh c a mình t i Trung Qu c -ấ ề ộ ệ ư ẽ ự ề ự ể ượ ậ ủ ạ ố
đi n, h t ng, tu c-bin ph n l c, ch t d o và h th ng y t - t t c nh ng th này Trung Qu c s c n cho m c tiêu phátệ ạ ầ ố ả ự ấ ẻ ệ ố ế ấ ả ữ ứ ố ẽ ầ ụ
tri n c a mình. Ngân hàng và các doanh nghi p d ch v ph c t p có th nghĩ đ n s tham gia m nh m h n vào thể ủ ệ ị ụ ứ ạ ể ế ự ạ ẽ ơ ị
tr ng này khi cam k t v i WTO đ c th c hi n và khi mà lu t s h u trí tu đ c th c thi. ườ ế ớ ượ ự ệ ậ ở ữ ệ ượ ự
M t khác, b ng cánh gi m c l ng th p và đ ng nhân dân t y u, k ch b n tiêu c c s ti p t c đe do nh ng côngặ ằ ữ ứ ươ ấ ồ ệ ế ị ả ự ẽ ế ụ ạ ữ
ty s n xu t nh h n. Nh ng n c nh Mê-hi-cô, Malaysia, Th Nhĩ Kì và Nam Phi có th b nh h ng x u khi ph i c nhả ấ ỏ ơ ữ ướ ư ổ ể ị ả ưở ấ ả ạ
tranh v i nh ng th tr ng có m c l ng t ng t . ớ ữ ị ườ ứ ươ ươ ự
n Đ , t t h u so v i Trung Qu c t i 2 th p k , ph i đ i đ u v i thách th c khác. V i m t n n dân ch b chia r b iẤ ộ ụ ậ ớ ố ớ ậ ỷ ả ố ầ ớ ứ ớ ộ ề ủ ị ẽ ở
b t đ ng dân t c và tôn giáo, n Đ c n m r ng c a h n n a. V m t chính tr , nguy c l n nh t là xung đ t gi a ng iấ ồ ộ Ấ ộ ầ ở ộ ử ơ ữ ề ặ ị ơ ớ ấ ộ ữ ườ
Hindu và ng i H i giáo và v i Pakistan. V n đ kinh t c a nó t p trung vào thâm h t tài khoá, b t công trong thu nh p,ườ ồ ớ ấ ề ế ủ ậ ụ ấ ậ
h t ng không đ y đ và thi u v n n c ngoài. ạ ầ ầ ủ ế ố ướ
đây, hãy hình dung v m t k ch b n mà n Đ t do hoá m nh m , gi m thâm h t và t nhân hoá doanh nghi pỞ ề ộ ị ả Ấ ộ ự ạ ẽ ả ụ ư ệ
nhà n c. Làm nh v y, tăng tr ng có th lên t i 9%/năm, giúp phát tri n c s h t ng và giúp gi m nghèo h n n a.ướ ư ậ ưở ể ớ ể ơ ở ạ ầ ả ơ ữ
V i m c th t nghi p th p h n, xung đ t dân t c và tôn giáo có th s gi m b t, giúp đàm phán hoà bình v i Pakistan.ớ ứ ấ ệ ấ ơ ộ ộ ể ẽ ả ớ ớ
Tăng tr ng cao c ng v i thu thu có hi u qu h n s gi m thâm h t ngân sách sau m t vài năm, giúp t l n /GDPưở ộ ớ ế ệ ả ơ ẽ ả ụ ộ ỷ ệ ợ
gi m t m c 86% hi n nay. Làm đ c nh v y s giúp gi m chi tiêu chính ph , h th p m c lãi su t th c t và h trả ừ ứ ệ ượ ư ậ ẽ ả ủ ạ ấ ứ ấ ự ế ỗ ợ
đ u t . M t chi n l c tích c c nh v y s khuy n khích m nh m đ u t tr c ti p n c ngoài nh cách các công tyầ ư ộ ế ượ ự ư ậ ẽ ế ạ ẽ ầ ư ự ế ướ ư
ph ng Tây xây d ng c s h n t ng và v th c a mình nh ng th tr ng h ngu n v i giá tr gia tăng cao h n. ươ ự ơ ở ạ ầ ị ế ủ ở ữ ị ườ ạ ồ ớ ị ơ
M t k ch b n khác cũng có th x y ra. Liên minh chính ph (c a ngh vi n và C ng s n) có th s không hoàn thànhộ ị ả ể ả ủ ủ ị ệ ộ ả ể ẽ
đ c c i cách và khi n thâm h t tài khoá tăng v t. Áp l c năng l ng có th làm tăng thâm h t tài kho n vãng lai, làm giaượ ả ế ụ ọ ự ượ ể ụ ả
tăng đ nh ki n v i phong trào bài ngo i. Xung đ t dân t c và xung đ t qu c t có th vì đó mà nghiêm tr ng h n, c n trị ế ớ ạ ộ ộ ộ ố ế ể ọ ơ ả ở
lu ng v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI), phát tri n h t ng nói riêng và phát tri n c a n Đ nói chung. Có th nh ngồ ố ầ ư ự ế ướ ể ạ ầ ể ủ Ấ ộ ể ữ
công ty n c ngoài đã ph i gánh ch u nh ng đi u này, khi n đ u t FDI tr nên quá m o hi m.ướ ả ị ữ ề ế ầ ư ở ạ ể
Quay tr l i Châu M Latin v i s ph c h i nhanh chóng sau kh ng ho ng n , chúng ta có th nghĩ v nh ng k chở ạ ỹ ớ ự ụ ồ ủ ả ợ ể ề ữ ị
b n cho Mê-hi-cô trong năm năm t i. Mê-hi-cô t t nhiên ph i cân nh c vi c c nh tranh v i Trung Qu c, Malaysia, th mả ớ ấ ả ắ ệ ạ ớ ố ậ
chí Singapore trong t ng lai g n. Nam Phi, Mê-hi-cô có v nh đang b “m c k t gi a”. V i ích l i t vi c gia nh pươ ầ ẻ ư ị ắ ẹ ở ữ ớ ợ ừ ệ ậ
NAFTA và đ u t tr c ti p n c ngoài, Mê-hi-cô đã t o ra đ c ngành kinh t xu t kh u, t o vi c làm cho h n m t tri uầ ư ự ế ướ ạ ượ ế ấ ẩ ạ ệ ơ ộ ệ
ng i. Nh ng ngành xu t kh u này ngày càng ch u nhi u thách th c t Trung Qu c, Malaysia, Th Nhĩ Kỳ và có th nườ ư ấ ẩ ị ề ứ ừ ố ổ ể Ấ
Đ trong d ch v gia công. Nh v y, trong c nh tranh chu i giá tr gia tăng v i nh ng n c phía sau, Mê-hi-cô đang th tộ ị ụ ư ậ ạ ỗ ị ớ ữ ướ ở ấ
th do m c l ng và m c s ng c a n c này cao h n. Còn trong c nh tranh chu i giá tr gia tăng v i nh ng n c điế ứ ươ ứ ố ủ ướ ơ ạ ỗ ị ớ ữ ướ
tr c, Mê-hi-cô thi u chu i cung c p, giáo d c và kinh nghi m đ c nh tranh v i nh ng n c nh Singapore, Hàn Qu cướ ế ỗ ấ ụ ệ ể ạ ớ ữ ướ ư ố
và Đài Loan.
Câu h i đ t ra là ng i Mê-hi-cô s ti p t c tăng xu t kh u v i s c c nh tranh h n nh th nào? H có th thay đ iỏ ặ ườ ẽ ế ụ ấ ẩ ớ ứ ạ ơ ư ế ọ ể ổ
gì trong chi n l c tăng năng su t lao đ ng và giá tr gia tăng. V i ch ng trình ch ng l m phát m nh m , h có th làmế ượ ấ ộ ị ớ ươ ố ạ ạ ẽ ọ ể
cách nào đ gi đ ng ti n không tăng giá t i m c làm m t tính c nh tranh c a xu t kh u - đ c bi t là khi Trung Qu c sể ữ ồ ề ớ ứ ấ ạ ủ ấ ẩ ặ ệ ố ẽ
không ch n gi i pháp tăng giá đ ng nhân dân t ? Ngu n tài nguyên c a Mê-hi-cô s mang đ n nhi u h a h n nh ng chọ ả ồ ệ ồ ủ ẽ ế ề ứ ẹ ư ỉ
v i c i cách chính ph thì công ty PEMEX (ho c nh ng công ty đi n khác) m i tái đ u t m nh m . ớ ả ủ ặ ữ ệ ớ ầ ư ạ ẽ
Trong cu c b u c năm 2006, n n dân ch non tr cùng v i n n kinh t vĩ mô n đ nh c a Mexico đang đ ng tr cộ ầ ử ề ủ ẻ ớ ề ế ổ ị ủ ứ ướ
nh ng thách th c t phe cánh t đ i l p. N u đ c c t ng th ng, li u ông Lopez Obrador, ng c viên Đ ng Dân chữ ứ ừ ả ố ậ ế ắ ử ổ ố ệ ứ ử ả ủ
Cách m ng có gi ng nh ông t ng th ng Luiz Inácio Lula da Silva c a Brazil ch nói v công cu c cách m ng ch khôngạ ố ư ổ ố ủ ỉ ề ộ ạ ứ
ph i là vi c th c hi n chính sách kh thi hay là gi ng nh T ng th ng Hugo Chávez c a Venezuela đang làm h ng n nả ệ ự ệ ả ố ư ổ ố ủ ỏ ề
dân tuý n c này? Hay là li u Đ ng Dân ch c a t ng th ng Felipe Calderon có th thông qua b lu t nh m đ y m nhướ ệ ả ủ ủ ổ ố ể ộ ậ ằ ẩ ạ
tính c nh tranh đ t n c không? Và thêm vào đó, các công ty n c ngoài s làm ăn ra sao Mexico, ho c s đ u t hayạ ấ ướ ướ ẽ ở ặ ẽ ầ ư
đánh giá nh ng l a ch n đ u t nh th nào? Li u h có th tính tr c đ c t giá h i đoái, m c lãi su t và m c l ngữ ự ọ ầ ư ư ế ệ ọ ể ướ ượ ỷ ố ứ ấ ứ ươ
không?
Chúng tôi ch n Nga đ ki m tra s s p đ c a h th ng Đông Âu cũng nh quá trình đi u ch nh và ph c h i c c uọ ể ể ự ụ ổ ủ ệ ố ư ề ỉ ụ ồ ơ ấ
n c này. T t nhiên, Nga g p nhi u khó khăn, gian kh h n so v i Ba Lan, C ng hoà Séc hay Hungary. Nga đã th tở ướ ấ ặ ề ổ ơ ớ ộ ấ
b i hoàn toàn khi ti n hành t do hóa kinh t và chính tr năm 1993. Mãi đ n năm 2000, s đ c c c a m t t ng th ngạ ế ự ế ị ế ự ắ ử ủ ộ ổ ố
m nh m và theo ch nghĩa dân t c h n (c ng v i c vi c giá d u tăng) thì chúng ta m i th y chút hy v ng cho cu cạ ẽ ủ ộ ơ ộ ớ ả ệ ầ ớ ấ ọ ộ
đi u ch nh th c s . Chúng ta nh n th y t m quan tr ng c a các đ nh ch - đ nh ch chính th c nh ngân hàng và toà ánề ỉ ự ự ậ ấ ầ ọ ủ ị ế ị ế ứ ư
cũng nh các đ nh ch khác nh quy n tài s n. Ban đ u, quá trình t do hoá c a Nga b th t b i do thi u nh ng đ nh chư ị ế ư ề ả ầ ự ủ ị ấ ạ ế ữ ị ế
dân ch và t b n c b n.ủ ư ả ơ ả
Đ i v i n c Nga, chúng ta có nhìn th y m t t ng lai mà t i ph m, tham nhũng và b t n chính tr ngày càng giaố ớ ướ ấ ộ ươ ộ ạ ấ ổ ị
tăng khi công cu c c i cách c a T ng th ng Putin không đ t đ c k t qu . L m phát tăng, ch nghĩa ly khai mi n Namộ ả ủ ổ ố ạ ượ ế ả ạ ủ ở ề
n c Nga v n t n t i còn v n FDI v n đ ng m c t i thi u. N n dân ch s d n m t đi và quan h v i Hoa Kỳ s x uướ ẫ ồ ạ ố ẫ ứ ở ứ ố ể ề ủ ẽ ầ ấ ệ ớ ẽ ấ
đi. Cu i cùng thì n n dân ch s s p đ hoàn toàn, n c Nga s tr l i là m t n c tr c đây. Đây là đòn m nh giángố ề ủ ẽ ụ ổ ướ ẽ ở ạ ộ ướ ướ ạ
vào các nhà tiêu th năng l ng Châu Âu và các nhà đ u t n c ngoài ti m năng trên th gi i.ụ ượ ầ ư ướ ề ế ớ
M t khác, Putin đã thuy t ph c các lãnh đ o chính tr và b t đ u khôi ph c tính pháp lý cho các đ nh ch c a Nga.ặ ế ụ ạ ị ắ ầ ụ ị ế ủ
N u giá d u v n tăng, th ng d tài kho n vãng lai l n, Nga có th b t đ u thu hút FDI và có đ kinh phí đ c i cách cácế ầ ẫ ặ ư ả ớ ể ắ ầ ủ ể ả
đ nh ch kinh t và xã h i. Vì v y, tôi luôn gi m t thái đ đ ng c m v i T ng th ng Putin và ng h vi c s d ng quy nị ế ế ộ ậ ữ ộ ộ ồ ả ớ ổ ố ủ ộ ệ ử ụ ề
l c c ng r n c a ông y. Th c t , ông y d ng nh đang h n ch t do và đi u hành đ t n c m t cách đ c đoán.ự ứ ắ ủ ấ ự ế ấ ườ ư ạ ế ự ề ấ ướ ộ ộ
Nh ng, nhi m v ông đang làm r t l n. N u T ng th ng Putin có th tái thi t đ t n c mà không th ng xuyên c ng cư ệ ụ ấ ớ ế ổ ố ể ế ấ ướ ườ ủ ố
quy n l c t ng th ng, ông y có th đi vào l ch s n c Nga v i t cách là m t nhà tái thi t vĩ đ i.ề ự ổ ố ấ ể ị ử ướ ớ ư ộ ế ạ
Đ i v i b t kì m t nhà đ u t n c ngoài nào, đánh c c vào n c Nga t i th i đi m này thì ch c ch n đây là m tố ớ ấ ộ ầ ư ướ ượ ướ ạ ờ ể ắ ắ ộ
cu c cá c c th c s . N u Nga ti p t c phát tri n và c i cách t ng b c, thì các t p đoàn xăng d u nh Royal Dutchộ ượ ự ự ế ế ụ ể ả ừ ướ ậ ầ ư
Shell và British Petroleum s g p v n đ vì đã đ t hàng t đô vào đ gánh l y r i ro. các lĩnh v c khác nh s n xu tẽ ặ ấ ề ặ ỉ ể ấ ủ Ở ự ư ả ấ
hàng tiêu dùng, tài nguyên thiên nhiên, công ngh và các d ch v tài chính c n cân nh c nh ng k ch b n này m t cáchệ ị ụ ầ ắ ữ ị ả ộ