1
PHẦN VĂN HỌC VÀ TẬP LÀM VĂN
CHUYÊN ĐỀ: " CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG"
Câu 4 ( tr39):
Nhận xét về cách thức đưa yếu tố kỳ ảo vào truyện " Chuyện người
con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ. Nêu tác dụng của cách thức
đó.
Hướng dẫn trả lời ( tr 55):
Cách thức đưa yếu tố kỳ ảo vào truyện " Chuyện người con gái Nam
Xương":
- Các yếu tố truyền kỳ được đưa xen kẽ với các yếu tố hiện thực.
- Sử dụng yếu tố kỳ ảo nhưng vẫn có tác dụng làm nổi bật giá trị hiện thực
của tác phẩm:
* Các chi tiết hư cấu ở phần cuối truyện :
1. Khi ở dưới thuỷ cung.
Đó là một thế giới đẹp từ y phục, con người đến quang cảnh lâu đài.
Nhưng đẹp nhất là mối quan hệ nhân nghĩa => Cuộc sống dưới thuỷ cung
đẹp, có tình người. Tác giả miêu tả cuộc sống dưới thuỷ cung đối lập với
cuộc sống bạc bẽo nơi trần thế nhằm mục đích tố cáo hiện thực, thể hiện
ước mơ khát vọng một xã hội công bằng tốt đẹp hơn. Đặt trong hoàn cảnh
lịch sử khi Nguyễn Dữ sống và viết truyện ( thế kỷ XVI, triều đình nhà Lê
đã bắt đầu khủng hoảng, các tập đoàn phong kiến Lê, Mạc, Trịnh tranh giành
quyền bính, gây ra các cuộc nội chiến kéo dài, mang đến thảm cảnh cho
nhân dân) thì phải chăng cuộc sống tốt đẹp nơi thuỷ cung kia còn thể hiện
ước mơ của tác giả về một nền trị bình xã hội? Chi tiết này phù hợp với tâm
lý người đọc, tăng giá trị tố cáo của tác phẩm.
2. Vũ Nương nhờ Phan Lang mang chiếc hoa vàng về cho Trương
Sinh và dặn lập đàn giải oan cho nàng được trở về: Các chi tiết đó có tác
2
dụng làm hoàn chỉnh nét đẹp của nhân vật Vũ Nương: dù chết nhưng
nàng vẫn muốn rửa oan, bảo toàn danh dự, nhân phẩm cho mình; cũng
nói lên tình cảm của nàng với quê hương, chồng con dù nàng chịu nhiều
oan ức.
3. Cảnh Vũ Nương hiện về trên bến sông: Vũ Nương có thể trở về
dương thế nhưng chỉ thấp thoáng lúc ẩn, lúc hiện trong chốc lát rồi biến mất
cùng những lời nói của nàng khi kết thúc câu chuyện" Đa tạ tình chàng,
thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa" => Người đã chết, hạnh phúc
tan vỡ, chia ly là vĩnh viễn. đó là hiện thực cay đắng không thể phủ nhận.
Chi tiết này cũng thể hiện thái độ dứt khoát từ bỏ cuộc sống đầy oan ức của
Vũ Nương, cũng cho thấy Vũ Nương là người trọng ơn nghĩa "Thiếp cảm ơn
đức của Linh Phi, thề sống chết không bỏ." Điều đó cho thấy cái nhìn nhân
đạo của tác giả.
BÀI LÀM:
Chuyện người con gái Nam Xương là một truyện ngắn đặc sắc cả về
nội dung lẫn nghệ thuật trong tác phẩm Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ.
Truyện đã thể hiện được sự phối hợp hài hoà giữa chất hiện thực (câu
chuyện được lưu truyền trong dân gian) với những nét nghệ thuật đặc trưng
của thể loại truyền kì (yếu tố kì lạ hoang đường).
Với đặc trưng riêng của thể loại truyện truyền kì, Nguyễn Dữ đã sáng
tạo thêm phần cuối của câu chuyện. Vũ Nương đã không chết, hay nói đúng
hơn, nàng được sống cuộc sống khác bình yên và tốt đẹp hơn ở chốn thuỷ cung.
( ý 1)...
Chất hoang đường kì ảo cuối truyện cũng làm tăng thêm ý nghĩa phê
phán đối với hiện thực( ý 2, 3)....
Ngòi bút Nguyễn dữ đâu có vô tình? Ông đã sắp xếp một bố cục chặt
chẽ, dẫn truyện khéo léo, sử dụng chi tiết đầy kịch tính và đặc biệt là sự sáng
3
tạo các chi tiết kỳ ảo; tất cả đều nhằm làm nổi bật nỗi oan của người phụ nữ,
gây xúc động sâu sắc trong lòng người đọc.
MỞ RỘNG:
Chuyện người con gái Nam Xương
(Trích "Truyền kì mạn lục" - Nguyễn Dữ)
I/ VÀI NÉT VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM
? Nêu những hiểu biết của em về tác giả và tác phẩm.
1. Tác giả- tác phẩm:
Nguyễn Dữ(?-?)
- Là con của Nguyễn Tướng Phiên (Tiến sĩ năm Hồng Đức thứ 27, đời vua
Lê Thánh Tông 1496). Theo các tài liệu để lại, ông còn là học trò của
Nguyễn Bỉnh Khiêm.
- Quê: Huyện Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện - tỉnh Hải Dương.
1. Nguyễn Dữ là nhà văn tiêu biểu của VHVN nửa đầu thế kỉ XVI. Đây là
thời kì xã hội phong kiến Việt Nam có nhiều biến động và khủng hoảng.
Những giá trị chính thống của Nho giáo bị nghi ngờ, đảo lộn. Đặc biệt chiến
tranh giữa các tập đoàn phong kiến Lê - Trịnh - Mạc gây ra những loạn lạc,
rối ren liên miên trong đời sống xã hội. Giống như nhiều trí thức khác của
thời đại mình, Nguyễn Dữ chán nản và bi phẫn trước thời cuộc. Chính vì thế,
sau khi đỗ Hương cống, ông chỉ làm quan một năm rồi cáo quan về ở ẩn.
? Thể loại truyền kì
+ Truyền kì: là thể loại văn xuôi tự sự có nguồn gốc từ Trung Quốc, thịnh
hành từ thời Đường được các nhà văn Việt Nam tiếp nhận. Truyền kì thường
dựa vào những cốt truyện dân gian hoặc dã sử. Trên cơ sở đó, nhà văn hư
cấu, sắp xếp lại các tình tiết, tô đậm thêm các nhân vật... ở truyền kì, có sự
đan xen giữa thực và ảo. Đặc biệt, các yếu tố kì ảo trở thành phương thức
không thể thiếu để phản ánh hiện thực và kí thác những tâm sự, những trải
4
nghiệm của nhà văn. Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ là tác phẩm tiêu
biểu cho thể loại truyền kì ở Việt Nam.
+ Tác phẩm
* Truyền kỳ mạn lục: Tập sách gồm 20 truyện, ghi lại những truyện lạ lùng
kỳ quái.
Truyền kỳ: là những truyện thần kỳ với các yếu tố tiên phật, ma quỷ vốn
được lưu truyền rộng rãi trong dân gian.
Mạn lục: Ghi chép tản mạn.
Chuyện người con gái Nam Xương kể về cuộc đời và nỗi oan khuất của
người phụ nữ Vũ Nương, là một trong số 11 truyện viết về phụ nữ.
- Truyện có nguồn gốc từ truyện cổ dân gian "Vợ chàng Trương" tại huyện
Nam Xương (Lý Nhân - Hà Nam ngày nay).
? Tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương
Là một trong 20 tác phẩm của Truyền kì mạn lục. Qua cuộc đời của Vũ
Nương, Nguyễn Dữ tố cáo cuộc chiến tranh phi nghĩa đã làm vỡ tan hạnh
phúc lứa đôi, đồng thời thể hiện sự cảm thông sâu sắc với khát vọng hạnh
phúc cũng như bi kịch của người phụ nữ trong xã hội xưa. Tác phẩm cũng là
sự suy ngẫm, day dứt trước sự mong manh của hạnh phúc trong kiếp người
đầy bất trắc.
Tác phẩm cho thấy nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật, sự đan xen
thực ảo một cách nghệ thuật, mang tính thẩm mĩ cao.
2. Tóm tắt truyện
- Vũ Nương là người con gái thuỳ mị nết na, lấy Trương Sinh (người ít học,
tính hay đa nghi).
- Trương Sinh phải đi lính chống giặc Chiêm. Vũ Nương sinh con, chăm sóc
mẹ chồng chu đáo. Mẹ chồng ốm rồi mất.
5
- Trương Sinh trở về, nghe câu nói của con và nghi ngờ vợ. Vũ Nương bị
oan nhưng không thể minh oan, đã tự tử ở bến Hoàng Giang, được Linh Phi
cứu giúp.
- Ở dưới thuỷ cung, Vũ Nương gặp Phan Lang (người cùng làng). Phan
Lang được Linh Phi giúp trở về trần gian - gặp Trương Sinh, Vũ Nương
được giải oan - nhưng nàng không thể trở về trần gian.
Viết đoạn văn ngắn, tóm tắt " Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ.
- Đoạn văn minh hoạ:
Vũ Thị Thiết quê ở Nam Xương là người con gái thuỳ mị nết na, xinh đẹp
được Trương Sinh cưới về làm vợ. Trương Sinh là con nhà khá giả, ít học lại có
tính đa nghi. Cuộc sống gia đình đang êm ấm thì chàng Trương phải đi lính. Ở nhà,
ít lâu sau, Vũ Nương sinh con trai và đặt tên là Đản. Bà mẹ Trương Sinh vì nhớ con
mà sinh bệnh, Vũ Nương hết lòng chăm sóc, thuốc thang nhưng bà không qua khỏi.
Năm sau, Trương Sinh trở về, bé Đản không chịu nhận chàng là cha mà một mực
nói cha Đản buổi tối mới đến. Trương Sinh nghi ngờ vợ, mắng nhiếc, đuổi Vũ
Nương đi. Vũ Nương oan ức nên gieo mình xuống sông Hoàng Giang tự vẫn. Một
đêm dười ngọn đèn dầu, bé Đản chỉ bóng Trương Sinh bảo đó là cha. Trương Sinh
tỉnh ngộ, thấn nỗi oan của vợ nhưng chuyện đã quá muộn. Vũ Nương trẫm mình
nhưng được các nàng tiên dưới thuỷ cung cứu sống, nàng ở trong cung điện của
Linh Phi. Một lần Linh Phi mở tiệc khoản đãi Phan Lang ( người cùng làng với Vũ
Nương, là ân nhân của Linh Phi bị chết đuối được Linh Phi cứu sống), trong bữa
tiệc, tình cờ Phan Lang nhận ra Vũ Nương. Vũ Nương bày tỏ nỗi oan khuất và nàng
nhờ họ Phan gửi cho chồng chiếc thoa vàng làm tin, mong chồng lập đàn giải oan
cho mình. Trương Sinh tin lời, lập đàn giải oan cho vợ, Vũ Nương hiện lên giưã
dòng sông trong khung cảnh lộng lẫy, rực rỡ cờ hoa. Nhưng nàng chỉ hiện lên trong
chốc lát, nói với chồng mấy lời từ biệt " Xin đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về
nhân gian được nữa" rồi biến mất.
