557
CHUYNĐỔISỐTRONGTRUYỀNTHÔNGVÀ
TRÌNHDIỄNTHITRANG:
XUHƯỚNGVÀĐNHHƯỚNGPHÁTTRIỂN
ĐặngViếtTùng
Email:dviettung6886@gmail.com
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.909
Tómtắt:Trongbốicảnhchuyểnđổisốđangtácđộngmạnhmẽđếnnhiềulĩnhvựcsáng
tạo,ngànhcôngnghiệpthờitrangđãvàđangứngdụngcôngnghệsốnhằmđổimớiphương
thứctruyềnthôngvàtrìnhdiễn.CácthươnghiệuquốctếnhưBalenciaga,GuccihayLouis
Vuittonđãkhaitháctrítuệnhântạo(AI),thựctếảo(VR)vàmôhìnha3Dđểxâydựngcác
chiếndịchquảngbáđộcđáocũngnhưtổchứcsàndiễnkỹthuậtsố,mangđếntrảinghiệm
mớimẻchocôngchúng.Nhữngđổimớinàykhôngchỉgiúpmởrộngphạmvitiếpcận,giảm
chiphítổchức,màcònthúcđẩyxuhướngthờitrangbềnvữngthôngquaviệchạnchếsản
xuấtvậtchất.Tuynhiên,đikèmvớiđólànhữngtháchthứcvềbảnquyền,tínhxácthựcvàsự
cânbằnggiữasángtạothủcôngvớicôngnghệ.Bàithamluậntậptrungphântíchxuhướng
ứngdụngchuyểnđổisốtrongtruyềnthôngvàtrìnhdiễnthờitrang,đồngthờiđưarađịnh
hướngpháttriểnchongànhthờitrangViệtNamtronggiaiđoạnhộinhập,nhấnmạnhkhả
năngkếthợpgiữagiátrvănhóatruyềnthốngvàcôngnghệhiệnđại.
Từkhóa:chuyểnđổisố,thờitrang,truyềnthông,trìnhdiễn,trítuệnhântạo(AI)
1
Họcviêncaohọc,TrườngĐạihọcMỹThuậtCôngNghiệp
I.Đặtvấnđề
Trongbốicảnhtoàncầuhóadiễnra
mạnhmẽcùngvớisựpháttriểnvượtbậc
củakhoahọc-côngnghệ,chuyểnđổisốđã
trởthànhmộtxuthếtấtyếu,tácđộngsâu
rộngđếnhầuhếtcáclĩnhvựccủađờisống
hội.Ngànhcôngnghiệpthờitrang,vốn
đượcxemlàlĩnhvựcsángtạogắnliềnvới
tính thẩm mỹ, phong cách và xu hướng
tiêu dùng, cũng không nằm ngoài dòng
chảynày.Sựpháttrincủacôngnghệsố
khôngchỉảnhhưởngđếnkhâusảnxuất,
thiếtkếvàquảnlýchuỗicungứngmàcòn
trctiếplàmthayđổiphươngthứctruyền
thôngvàtrìnhdiễnthờitrang-haiyếutố
mang tính quyết địnhtrong việc địnhvị
thương hiệu, xây dựng hình ảnh và mở
rộngkhảnăngtiếpcậncôngchúng.
Thực tế cho thấy, c thương
hiệu thời trang hàng đầu thế giới như
558
Balenciaga,Gucci,LouisVuittonđãchủ
động khai thác những thành tu của trí
tuệnhântạo(AI),thựctếảo(VR),thựctế
ngcường(AR)vàcácnềntảngkỹthuật
sốđểtổchứcnhữngchiếndịchquảngbá
sàn diễn ảo độcđáo. Nhữngđổi mới
ykhôngchỉtạoratrảinghiệmnhậpvai,
đa chiềuchokhán giảmà cònmởracơ
hộitiếpcậncácnhómcôngchúngđadạng
trênphạmvitoàncầu,đồngthờipphần
giảm thiểu chi phí tổchức, hạn chế các
hoạtđộngsảnxuấtdưthừa,quađóthúc
đẩyxuhướngthờitrangbềnvững.
Tuynhiên,songhànhvớicơhộilà
nhữngtháchthcmớinảysinh.Vấnđềbản
quyềntácphẩmsố,tínhcthựccủasản
phẩmthờitrangtrongmôitrườngảo,hay
sự cân bng gia giá trị thủ công - nghệ
thuậttruyềnthốngvớicôngnghệhiệnđại
đangđặt ranhiềucâu hỏivềđịnh hướng
pháttriểnlâudàicủangành.Đặcbiệt,trong
bốicảnhViệtNamđanghộinhậpsâurộng
vớingànhngnghiệpthờitrangtoàncầu,
việctiếpcậnvàứngdụngchuyểnđổisố
khôngchỉmangtínhcấpthiếtvềmặtkỹ
thuật,màcòngắnliềnvớiucầugiữgìn
vàpháthuybảnsắcvănhóadântộc.
Xuất phát từ những vấn đề trên,
nghiên cứu này tập trung phân tích xu
hướngứngdụngchuyểnđổisốtronghoạt
độngtruyềnthôngvàtrìnhdiễnthờitrang,
đồngthờigợimởmộtsốđịnhhướngphát
trin phù hợp cho ngành thời trangViệt
Namtronggiaiđoạnhộinhập,nhấnmạnh
khảngkếthợphàihòagiữagiátrịvăn
hóatruyềnthốngvàcôngnghệhiệnđại.
II.Cơsởlýthuyết
2.1.Lýthuyếtlantađổimi(Diusion
ofInnovations-DOI,Rogers,2003)
EverettRogers(2003)chorằngviệc
mộtýtưởnghaycôngnghệmớiđượclan
tỏaphụthuộcvào5yếutố:lợithếsovới
cáicũ,mứcđộphùhợpvớibốicảnh,sự
phức tạp, khả năng th nghiệm và khả
ngquansát.Trongngànhthờitrangsố,
nhữngcôngnghệnhưsàndiễnảo(virtual
runway), thử đồ quaAR hay avatar 3D
đều là “đổi mới”.Ban đầu, nhóm người
tiênphongvànhómchấpnhậnsớmsẽtrải
nghiệmtrước.Nếuhọđánhgiátíchcực,
đổimớisẽnhanhchónglanrộng.Đâylà
lýdonhiềuthươnghiệuchọnthửnghiệm
ở các thị trường lớn trước khi phổ biến
toàncầu.
2.2.Môhìnhchấpnhậncôngnghệ
(Technology Acceptance Model - TAM,
Davis,1989)
Theo Davis (1989), ngườidùng sẽ
chấp nhận một công nghệ mới nếu thấy
hữu ích (PU) và dễ sử dụng (PEOU).
Trong thời trang, khách hàng chỉ tham
giatrảinghiệmARtry-onhayxemshow
ảo nếu công nghệ này thực sự mang lại
lợiích(nhưthửquầnáotạinhà,tiếtkiệm
chiphí)vàdễdùng(chỉcầnvàithaotác
trênđiệnthoại).ỞViệtNam,nghiêncứu
của HoàngThuHuyền, LêNgọc Sơn &
NguyễnQuốcCường(2023)cũngchỉra
rằng Gen Zchọn mua sắm onlinevì sự
tiệnlợi và hữu ích - phùhợp vớiTAM.
Ngoài ra, nghiên cứu quốc tế gần đây
(Chan,2023)khẳngđịnhngườitiêudùng
chỉ chấp nhận “digital fashion” khi cảm
thấycôngnghệvừacóíchvừadễtiếpcận.
2.3.Kinhtếtrảinghiệm(Experience
Economy-Pine&Gilmore,1998)
Pine & Gilmore (1998) cho rằng
ngày nay các doanh nghiệp không chỉ
nsảnphẩm,màcònbán“trảinghiệm”.
Trongthờitrang,mộtshowdiễnkhôngchỉ
đểgiớithiệutrangphụcmàcònphảitạo
rasựnhậpvai,cảmxúcvàtươngtácvới
khángiả.Vídụ,GucciGardentrênRoblox
hayHanifa3DShowtrênInstagramLive
cho thấytrải nghiệmsốcóthể manglại
cảmxúcmạnhmẽ,đôikhicònvượtqua
trải nghiệm trực tiếpnhờ sự mới mẻ và
tínhlantỏatoàncầu.
559
2.4.Vănhóahộitvàtruynthông
xuyênnềntảng(ConvergenceCulture-
Jenkins,2006)
Jenkins (2006) chỉ ra rằng truyền
thông hiện đại có tính đa nền tảng: nội
dungcóthểlantỏaquagame,livestream,
mạng xã hội,AR… Khángiả khôngchỉ
“xem” mà còn tham gia, chia sẻ, đồng
ng tạo. Đâychính làlýdocácthương
hiệu như Balenciaga (gameAfterworld),
Louis Vuitton (hợp tác với League of
Legends)hayGucci(Roblox)đãmởrộng
hoạtđộngtruyềnthôngtheoớnghộitụ,
tạothànhmột“hệsinhtháisố”.Báocáo
Application Research of Virtual Fashion
Shows(2023)cũngnhấnmạnhrằngcác
showsốhiệnnaythườngmangtính“lai”,
kếthợpbiểudiễn,gamevàtươngtác.
2.5.Quanđiểm nghiêncứutrong
nướcvàbốicảnhmới
Ở Việt Nam, nhiều công trình đã
bắtđầuquantâmđếnchuyểnđổisốtrong
mỹthuậtứngdụngthờitrang.iviết
trênLýluậnphêbìnhvănhọcnghệthuật
(2023)nhấnmạnhrằngđàotạomỹthuật
cần sớmtích hợp công ngh số. Tạp chí
CôngThương(2025)chothấymạnghội
(TikTok,Facebook,Instagram)đãtrởthành
kênhchínhđểxâydựngthươnghiệuthời
trang.BáocáocủaVinatex(2022)cũngchỉ
rarằngchuyểnđổisốảnhhưởngđếntoàn
bộchuỗicungứng,từsảnxuấtđếnphân
phốivàtruyềnthông.Đặcbiệt,bàiviếttrên
VietnamPlus(2024)khẳngđịnhtrítuệnhân
tạođangtạora“nsóngmới”trongngành
thờitrangViệtNam,nhưngđồngthờiđặt
ratháchthứclớnvềtínhxácthựcvàbảo
vệbảnquyền.III.Phươngphápnghiêncứu
III.Phươngphápnghiêncứu
3.1.Cáchtiếpcậnnghiêncứu
Nghiêncứunàyđượctriểnkhaitheo
hướngnghiêncứuđịnhtínhkếthợpphân
tích trường hợp (case study). Việc lựa
chọncáchtiếpcậnnàyxuấtpháttừtính
chấtđặcthùcủathờitrangsố-mộthiện
tượng mới mẻ, có tính liên ngành giữa
công nghệ, nghệ thuật, truyền thông và
kinhtếtrảinghiệm.
3.2.Phươngphápthuthậpdữliệu
Phântíchtàiliệuthứcấp:thuthập
tổng hợp dữ liệu từ các công trình
khoahọcquốctếvàtrongớc(Rogers,
2003; Davis, 1989; Pine & Gilmore,
1998; Jenkins, 2006; Chan et al., 2023;
Boughlala, 2025; VietnamPlus, 2024…).
ctàiliệunàycungcấpcơsởlýthuyết
bốicảnhthựctiễncủa chuyểnđổisố
trongthờitrang.
Nghiêncứutìnhhuống(casestudy):
lựachọncácthươnghiuvàsựkiệntiêu
biểunhưBalenciaga-Afterworld(2020),
Gucci Garden/GucciTown (2021-2022),
Louis Vuitton x League of Legends
(2019), Hanifa3DShow(2020),vàmột
sốchiếndịchtruyềnthôngthờitrangsốtại
ViệtNam.Cáctrườnghợpnàyđượcdùng
để minh họa tính ng dụng và hiệu quả
củatruyềnthông,trìnhdiễnsố.
KhảocứubốicảnhViệtNam:sửdụng
cácbáoongành(Vinatex,2022;Tạpchí
CôngThương,2025),bàio(VietnamPlus,
2024),cùngciliệuvềhànhvitudùng
GenZđểnhậndiệnthựctrngvàtiềmng
củathịtờngtrongnước.
3.3.Phươngphápphântích
Phân tích nội dung (Content
Analysis):cáctàiliệuhọcthuật,báocáo
ngành, case study được phân tích nhằm
nhậndiệnxuhướng,điểmchungvàkhác
biệttrongviệcứngdụngchuyểnđổisố.
Phân tích so sánh (Comparative
Analysis):sosánhkinhnghiệmquốctếvà
trongnướcđểchỉracơhội,tháchthứcvà
mứcđộtươngthích.
Tổng hợp - khái quát hóa: rút ra
cácluậnđiểmchínhvềxuhướngvàđịnh
hướngpháttriển,làmcơsởchophầnkết
quảvàthảoluận.
560
3.4.Giớihạnnghiêncứu
Dophạmvinghiêncứuchủyếudựa
trên tài liệu thứ cấp và tình huống điển
hình,kếtquảchưaphảnánhtoàndiệntất
cảcácthươnghiệuhoặcthịtrường.Đâysẽ
cơsởbanđầu,gợimởchocácnghiên
cứutiếptheocóthểápdụngphươngpháp
địnhlượnghoặckhảosátquymôlớnđể
kiểmchứng.
IV.Kếtquảnghiêncứuthảoluận
4.1. Xu hướng ứng dụng chuyển
đổisốtrongtruyềnthôngthờitrang
Tronggiaiđoạnchuyểnđổisố,các
thương hiệu thời trang quốc tế đã dịch
chuyểnttruyềnthôngtruyềnthốngsang
ydựnghệsinhtháisốđanềntảng.Điểm
nhấncủaxuhướngnàylàviệctậndụngtrí
tuệnhântạo(AI),thựctếảo(VR),thựctế
ngcường(AR)vàmôitrườnggameđể
mởrộngphạmviảnhhưởng.Balenciaga
với chiến dịch Afterworld: The Age of
Tomorrow (2020) đã tạo nên một bước
ngoặtkhibiếnbộutậpthànhtròchơi
nhậpvai,chophépngườidùngtrởthành
mộtphần củatrải nghiệm thay vì chỉ là
khán giả. Gucci cũngtạo ra cú híchkhi
đưa thương hiệu vào Roblox với Gucci
GardenvàGucciTown(2021-2022),xây
dựng một không gian ảo để khách hàng
ơngtác,muabánvậtphẩmsốvàkhám
phálịchsửthươnghiệu.LouisVuittonhợp
c với League of Legends (2019) càng
chothấysựhộinhậpmạnhmẽgiữathời
trangvàvănhóasố.Nhữngminhchứng
y khẳng định truyền thông thời trang
ngày nay khôngchỉlà hoạt động quảng
,màđãtrởthànhmộthệsinhtháisốcó
khảnăngkếtnốitoàncầu,mởrộngcông
chúngvớichiphíthấphơnnhiềusovới
cácphươngthứctruyềnthống.
Nhìn tổng thể, có thể thấy các
thương hiệu như Balenciaga, Gucci hay
Louis Vuitton đang biến truyền thông
thành trải nghiệm nhập vai (immersive
branding)thayvìquảngbáthuầntúy.Tuy
nhiên,xuhướngnàycũngđặtravấnđềvề
tínhtiếpcận(accessibility)vàsựkhácbiệt
nhóasốgiữacáckhuvực.
dụ,tạiViệtNam,hạtầngngười
dùngchưađồngđều,khiếnviệctriểnkhai
trảinghiệmảocóthểkhóđạthiệuquảnhư
ởphươngTây.Ngoàira,sựhòatrộngiữa
“thươnghiệuxaxỉ”và“môitrườnggame
phổ thông” cũng làm nảy sinh câu hỏi:
liệusựsangtrọngvàtínhbiểutượngcủa
thờitrangcaocấpcóbị“đạichúnghóa”
quámức?
Từđó,tathấyrằngngdụngcông
nghệsốtrongtruyềnthôngthờitrangcần
đi kèm chiến ợc phân khúc rõ ràng -
chọnnềntảngphùhợpđốitượng,thayvì
ápdụngrậpkhuônmôhìnhquốctế.
nh1:Balenciaga-Afterworld(nguồn:VogueUK,UnrealEngineSpotlight).
561
Hình2:Gucci-Roblox
(Nguồn:voguebusiness.com)
4.2. Xu hướng ứng dụng chuyển
đổisốtrongtrìnhdiễnthờitrang
Khôngchỉdừnglạitruyềnthông,
trìnhdiễnthờitrangcũngđangbướcvào
kỷnguyênsốvớisựxuấthiệncủarunway
ảo và mô hình hybrid.Hanifa 3D Show
(2020)đượcpháttrựctiếptrênInstagram
Live với người mẫu 3D, đánh dấu một
cộtmốcquantrọngchosựpháttriểncủa
trìnhdiễnsố,khimangđếntrảinghiệmthị
giácsống động dù không có người mẫu
thật. Shanghai Fashion Week (2020) trở
thànhtuầnlễthờitrangđầutiêntổchức
trựctuyếntoànphần trênTmall,thu hút
hơn2,5triệulượtxemchỉtrongvàingày.
HelsinkiFashionWeek(2020-2021)cũng
ychúývới“DigitalVillage”-mộtthế
giớiảonơiavatarthamgiacatwalktrong
không gian thiết kế ba chiều. Những ví
dụ này chothấy trình diễnthời trang số
khôngchỉthaythếcatwalktruyềnthống
trong giaiđoạn khủnghoảng (ví dụ: đại
dịchCOVID-19)màcònmởrahướngđi
bền vững hơn, giúp tiết kiệm chi phí tổ
chức,giảmphátthảivàsảnxuấtvậtchất
khôngcầnthiết.
Những show din như Hanifa 3D
hayShanghaiFashionWeekOnlinechứng
minhndiễnsốcóthểthaythế,thậmchí
vượtquagiớihạnkhônggianvật.Tuy
nhiên,chínhsự“ảoa”nàynglàmgiảm
yếu tố“chạm thực” (tactileexperience)-
mộtgiátrịcốtlõicủathờitrang.
Đâylàmâuthuẫncơbảngiữacông
nghệvàxúccảm:runwayảomanglạiquy
môtoàncầunhưngdễkhiếnkhángiảcảm
thấyxacách.Vìthế,môhình“laighép”
(hybrid)-kếthợptrìnhdiễntrựctiếpvà
kỹthuậtsố-đượcxemlàgiảiphápdung
hòahợplý.
Đối với Việt Nam, nên bắt đầu từ
cácsựkiệnnhỏ,sửdụnglivestreamhoặc
khônggianảo3Dđơngiảnđểthửnghiệm,
thayvìđầutưlớnngaytừđầu.Việcnày
giúp ngành có “độ chín” dần về công
nghệ,nhânsvàquảntrịnộidungtrước
khimởrộngquymô.