490
CHUYỂNĐỔISỐTRONGQUYTRÌNHTHIẾTKẾ
RẬPTHỜITRANGTRUYỀNTHỐNGĐẾNÁPDỤNG
CÔNGNGHỆ3D
ĐỗThịKimHiên
Email:dtkhien_tdcn@hou.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:29/09/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:15/10/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:24/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.902
Tómtắt:Trongbốicảnhchuyểnđổisốtácđộngmạnhmẽđếnlĩnhvựcmỹthuậtứng
dụngvàđàotạothiếtkế,ngànhthờitrangcónhữngthayđổisâusắctrongquytrìnhsáng
tạo.Nghiêncứuvớimụctiêuphântíchsựkhácbiệtgiữaphươngphápthiếtkếrậpthủcông
vàứngdụngcôngnghệ3D,quađóđánhgiákhảnăngápdụngtrongđàotạovàthựctiễn
thiếtkế.Cácphươngphápphântích,tổnghợptàiliệu,sosánhquytrìnhtruyềnthốngvàsố
hóacùngthựcnghiệmcơbảntrêncácphầnmềm3D.Kếtquảcơbảnchothấycôngnghệ3D
giúpcócáinhìntrựcquansảnphẩm,rútngắnthờigianthiếtkế,tiếtkiệmnguyênliệu,đồng
thờitạođiềukiệnthửnghiệmsángtạomàkhôngcầnmaymẫuvậtlý.Tuynhiên,quátrình
ứngdụngcòngặptháchthứcvềchiphíphầnmềm,cơsởhạtầngkỹthuậtvànănglựctiếp
cậncôngnghệcủangườihọc.Từcácnghiêncứukếtluậnrằng,việctíchhợpcôngnghệ3D
tronggiảngdạythiếtkếrậplàxuhướngđãđangvàsẽpháttriểntrongtươnglai,gópphần
nângcaochấtlượngđàotạo,tiếpcậnchuẩnquốctế.Việctriểnkhaithíđiểmtrongcáccơsở
đàotạo,tổchứccáckhóabồidưỡngkỹnăngcôngnghệchogiảngviên,sinhviênvàxâydựng
cácmôhìnhápdụngphùhợp,hướngtớipháttriểnbềnvữngngànhthờitrangViệtNam.
Từkhóa:thiếtkếrậpthờitrang,chuyểnđổisố,côngnghệ3D
1
TrườngĐạihọcMởHàNội
I.Đặtvấnđề
Trongbốicảnhtoàncầuhóavàcách
mạngcôngnghiệp4.0,chuyểnđổisốđã
trở thành xuthế tất yếu, tác động mạnh
mẽđếnhầuhếtcáclĩnhvựccủađờisống
xãhội,trongđócógiáodục,nghệthuậtvà
thiếtkế.Ngànhthờitranggắnliềnvớiđặc
thùsángtạo,thựchànhđangđứngtrước
những cơ hội và thách thức mới. Một
trongnhữngnộidungcốtlõicủađàotạo
thờitranglàkỹthuật thiết kế rậpvà cắt
may,đượcxemnhưnềntảngđểxâydựng
hìnhdángvàcấutrúccủasảnphẩm.Tuy
nhiên,quytrìnhthiếtkếrậptruyềnthống
hiệnnaycómộtsốhạnchếtrongviệcđáp
491
ứngnhucầungàycàngcaovềtốcđộ,tính
sángtạovàsựlinhhoạtcủathịtrường.
Thiếtkếrậpthủcôngđòihỏingười
họctrảiquanhiềucôngđoạnnhưđo,vẽ,cắt
rậpgiấy,maymẫuthửvàchỉnhsửa.Quá
trìnhnày thườngkéo dài, tiêu tốnnhiều
nguyênvậtliệuvàthờigianđồngthờihạn
chếkhảnăngthửnghiệmcácýtưởngsáng
tạo.Điềunàyđặtratháchthứctrongđào
tạokhingườihọccầnđượctiếpcậnnhanh
chónghơnvớikiếnthức,kỹnăngchuyên
ngành. Sựrađờicủacácphầnmềmmô
phỏng3DnhưCLO3D,Style3D,Optitex
hay Browzwear đã mở ra hướng đi mới
cho ngành thời trang. Những công cụ
này cho phép người thiết kế trực quan
sảnphẩmngaytrênmànhình,môphỏng
chân thực dáng vẻ, chuyển động và đặc
tính chất liệu. Từ đây quy trình thiết kế
rậpđượcrútngắn,giảmthiểuchiphísản
xuất mẫu vậtlývà mang lại môi trường
thử nghiệm sáng tạo trong không gian
mới.Đâycũnglàcơsởquantrọngđểtích
hợpcôngnghệsốvàogiảngdạyvànghiên
cứutrongcáccơsởđàotạomỹthuậtứng
dụng,gópphầnđổimớiphươngphápvà
nângcaochấtlượngđàotạo.
Mặc dù vậy, việc triển khai công
nghệ 3D trong giảng dạy thiết kế rập ở
ViệtNamcònkhámớimẻ,chủyếudừng
ởmứcthửnghiệmhoặcápdụngtrongmột
sốhọcphầnđơnlẻ.Bêncạnhđó,những
thách thức như chi phí bản quyền phần
mềm, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, sự chênh
lệch về kỹ năng công nghệ giữa giảng
viênvàsinhviênvẫntồntại.Dovậy,cần
cónhữngnghiêncứuhệthốngnhằmphân
tíchsựkhácbiệtgiữaquytrìnhrậptruyền
thốngvàcôngnghệ3D,đánhgiáhiệuquả
ứngdụng,chỉracơhộivàtháchthức,đề
xuấtgiảiphápphùhợpchobốicảnhgiáo
dụcvàđàotạoởViệtNam.Từthựctiễn
trên, nghiên cứu “Chuyển đổi số trong
quy trình thiết kế rập thời trang truyền
thốngđếnáp dụngcôngnghệ3D”được
thựchiệnnhằm:Phântíchvàsosánhđặc
điểm, ưu nhược điểm của phương pháp
thiếtkếrậptruyềnthốngvàphươngpháp
ứng dụng công nghệ 3D; Đánh giá khả
năngứngdụngcôngnghệ3Dtronggiảng
dạyvàthựchànhcắtmaythờitrang;Đề
xuấtgiảiphápnhằmnângcaochấtlượng
đàotạothiếtkếthờitrangtrongbốicảnh
chuyểnđổisố.
II.Cơsởlýluận
Chuyểnđổisố(CĐS)đượchiểulà
quátrìnhtíchhợpcôngnghệsốvàotấtcả
cáclĩnhvực,làmthayđổicănbảnphương
thức hoạt động và mô hình phát triển.
Tronggiáodụcnghệthuậtvàmỹthuậtứng
dụng,chuyểnđổisốkhôngchỉthểhiệnở
việcsửdụngcôngcụhỗtrợgiảngdạy,mà
cònởviệcthayđổicáchtiếpcậntrithức,
phươngphápđàotạovàquảnlýhọctập.
Đặcbiệttronglĩnhvựcthiếtkếthờitrang,
nơitínhsángtạovàtrựcquangiữvaitrò
trungtâm,việcápdụngcôngnghệsốmở
ra những không gian trải nghiệm mới,
giúpngườihọctiếpcậnnhanhhơnvớixu
hướngtoàncầu.
Thiếtkếrậplàbướcquantrọngđể
tạonêncấutrúccủatrangphục.Quytrình
truyềnthốngbaogồmcáccôngđoạn:đo
sốđocơthể,vẽrập2Dtrêngiấy,cắtrập,
maymẫuthửvàhiệuchỉnhtheothựctế.
Ưu điểmcủaphươngphápnàylà người
họccóthểtiếpxúctrựctiếpvớivậtliệu,
cảmnhậnrõcấutrúcvàtínhchấtvải.Tuy
nhiên,hạnchếlớnlàtốnthờigian,nguyên
liệu,khósửađổi,đồngthờikhómởrộng
thửnghiệmnhiềuphươngánthiếtkếtrong
cùngmộtthờiđiểm.
Cùngvớisựpháttriểncủacôngnghệ
môphỏng,nhiềuphầnmềmthiếtkếthời
492
trang3DđãrađờinhưCLO3D,Optitex,
Browzwear.Nhữngcôngcụnàychophép
chuyểnđổirập2Dsangmôhình3D,mô
phỏngchính xác dáng áo, đặc tính chất
liệu,độrũ,độcogiãncũngnhưchuyển
độngcủatrangphụctrêncơthểảo.Sovới
phươngpháptruyềnthống,côngnghệ3D
giúprútngắnthờigianthiếtkế,tiếtkiệm
nguyênliệu,tăngkhảnăngtrựcquanhóa
vàthửnghiệmsángtạo.Đâylàbướctiến
quantrọngtrongchuyểnđổisốngànhthời
trang, đặc biệt trongbối cảnh phát triển
thờitrangbềnvững.
Trongxuhướnggiáodụchiệnđại,
tiếpcậnliênngànhđóngvaitròquantrọng
nhằmthúcđẩygiaothoagiữanghệthuật,
côngnghệvàvănhóa.Việcđưacôngnghệ
sốnhư3Dmodeling,AIhayVR/ARvào
giảng dạy thời trang không chỉ đáp ứng
nhucầuđổimớiphươngphápgiảngdạy,
màcòntạocơhộiđểngườihọchìnhthành
kỹnăngđachiều,phùhợpvớiyêucầucủa
thịtrườnglaođộng.Ứngdụngcôngnghệ
3Dtrongthiếtkếrậpcũnglàminhchứng
điển hình cho sự giao thoa này, khi kỹ
năngkỹthuậtcắtmaytruyềnthốngđược
nângcấpvàmởrộngquacôngnghệsố.
III.Phươngphápnghiêncứu
Đểthựchiệnnghiêncứunàytácgiả
sửdụngcácphươngpháp
-Thuthập,phântích,tổnghợpcác
báocáo,tưliệuliênquanđếnchuyểnđổi
sốtronggiáodụcnghệthuậtvàmỹthuật
ứngdụng;quytrìnhthiếtkếrậpthờitrang
truyền thống; ứng dụng công nghệ 3D
trongthiếtkếthờitrang;
-Phươngphápsosánhcóhệthống
giữaquytrìnhthiếtkếrậpthủcôngvàquy
trìnhứngdụngcôngnghệ3D.
-Thựchànhcơbảnvớimộtsốphần
mềmClo3D,Style3D:Trêncơsởthực
hành các thao tác trên phần mềm, việc
phântíchphươngphápthaotácgiúptác
giả chỉ ra được vai trò, tính khả thi của
công nghệ 3D trong thiết kế và đào tạo
thiếtkếthờitrang.
IV.Kếtquảvàthảoluận
Chuyểnđổisốlàxuhướngcủathời
đạivàkhôngcònlàviệcriêngcủamộttổ
chức,đơnvịhaycánhânnào.Tấtcảphải
chấpnhậnvàthựchiệnsựthayđổi,nếu
khôngsẽbịtụtlạiphíasauvàcóthểảnh
hưởngtớisựtồntạicủasựpháttriểncủatổ
chức,đơnvịhaycánhântrongtươnglai.
Vớicuộccáchmạngcôngnghiệp4.0,tất
cảcácngành,cáclĩnhvựcđềuphảithay
đổiđểthích ứng với sựphát triểnmạnh
mẽ của công nghệ và xã hội số. Ngành
giáo dục nói chung và giáo dục đào tạo
các ngành thuộc lĩnh vực văn hóa nghệ
thuậtnóiriêngkhôngnằmngoàitiếntrình
đó.Bởivì,CĐSchínhlàsựgiaothoagiữa
côngnghệvàchiếnlượcđàotạo[1].
Tronggiáodụcvàđàotạocácngành
năng khiếu nghệ thuật được coi là lĩnh
vựcđặcthù,mangtínhtruyềnnghề,cầm
taychỉviệc,nghĩđếncóthểkhóápdụng
CĐSthìnaycũngđãvàđangđổimớitích
cực.Nhữngthayđổicủaxã hội,cáctác
động của ngoại cảnh như thiên tai, đại
dịch làbước đệm,động lực đểbắtbuộc
conngườicầnthíchnghiứngphókịpthời
chuyểnđổihìnhthứcđàotạotruyềnthống
từtrựctiếpsangtrựctuyến.Đâylàcơhội,
đồngthờicũnglànhữngtháchthứctrong
cáccấpđàotạothuộclĩnhvựcnăngkhiếu
nghệthuậtcủathờiđạisố.
Đối với ngành mỹ thuật ứng dụng
nóichungvàngànhthiếtkếthờitrangnói
riêng, để thích ứng với xu hướng ngày
càngđổimớinhưhiệnnay,cáccơsởđào
tạo, các doanh nghiệp thời trang đã và
đangápdụngcácgiảiphápCĐSđểnâng
493
caohiệuquảhoạtđộngvàcạnhtranhthị
trường. Công nghệ số đang định hình
lạiquytrìnhthờitrangmộtcáchcơbản.
Thiết kế trang phục trước đây chỉ được
thựchiệnbằngbảnphácthảovànguyên
mẫu vật lý. Các phần mềm thiếtkế tiên
tiến có thể giúp tạo ra các nguyên mẫu
ảo,giúpđẩynhanhtốcđộlặplạivànâng
caokhảnăngsángtạo.Quytrìnhsảnxuất
cũngđangthayđổinhờtựđộnghóaquy
trình,robot,AI...Việcnày dẫn đếnhiệu
quả tănglên,rút ngắnthờigian đưasản
phẩmrathịtrường,giảmmẫuthửvậtlívà
phầnnàođápứngsựpháttriểnxanhbền
vữngcủangànhthờitrang.
Trong các quy trình của việc tạo
mẫu sản phẩm thời, sau bướcphác thảo
thiếtkếtiếpđólàquytrìnhthiếtkếrập,
đâylàquytrìnhquantrọngtạophommẫu
sảnphẩm.Quytrìnhnàytrướcđây,trong
đàotạongànhthiếtkếthờitrangđasốsinh
viên vẫn cần học tập theo phương pháp
truyền thống thiết kế 2D hai chiều mặt
phẳng,nhưngkhicầnbắtnhịpthíchnghi
vớixuhướngCĐScủaxãhội,quytrình
thiếtkếrậpnênđượctíchhợpcôngnghệ
số thiết kế rập, may mẫu trên các phần
mềm công nghệ ảo ba chiều 3D.Thông
qua việc phân tích tài liệu, thực nghiệm
trênphầnmềmCLO3Dvàđốichiếuvới
thựctiễn giảngdạy, có thể nhậndiệnrõ
nhữngthayđổicănbảnvềquytrình,hiệu
quả và khả năng ứng dụng.Việc làmrõ
sựkhácbiệt giữahai phương phápgiúp
xácđịnhvaitrò,ưuthếcũngnhưnhững
thách thức đặtra khi đưa côngnghệ3D
vàogiảngdạyvànghiêncứuthiếtkếthời
trangtạiViệtNam.
4.1.Sosánhquytrìnhthiếtkếrập
truyềnthốngvàứngdụngcôngnghệ3D
Trongthiếtkếthờitrang,quytrình
xây dựng rập đóng vai trò quan trọng,
quyết định độ chính xác về phom dáng,
tính thẩm mỹ và khả năng sản xuất của
sảnphẩm.Nghiêncứuchothấycósựkhác
biệtrõrệtgiữaphươngpháptruyềnthống
vàứngdụngcôngnghệ3D,đượcthểhiện
quacáckhíacạnhsosánh2quytrình:
4.1.1.Quytrìnhthiếtkếrậptruyền
thống
Bắtđầutừviệcđotrựctiếpsốđocơ
thểthật,chuyểnsangvẽrậptrêngiấytheo
nguyên tắc dựng hìnhphẳng, sau đócắt
giấyvàtiếnhànhmaymẫuthử.Quátrình
nàyyêucầunhiềubướclặplạithử-sửa-
hiệuchỉnhmớicóthểhoànthiện.
Thời gian thiết kế rập và thử mẫu
thườngkéodài,đặcbiệtvớicácsảnphẩm
phứctạp.Mỗithayđổiđòihỏichỉnhsửa
rập giấy và may lại mẫu, tiêu tốn nhiều
nhânlực,vậtliệu,vảichoviệcthửmẫu.
Trongsảnxuấtdâychuyền,đâylànguyên
nhândẫnđếnlãngphínguyênliệuvàchi
phítăngcao.
Hình1:Quytrìnhthiếtkếrậptruyềnthống
494
Trong quy trình truyền thống, bản
rập2Dđòihỏingườithiếtkếvàsinhviên
phải hình dung sản phẩm trong không
gian3D,mộtkỹnăngkhóđốivớingười
mớihọc.
Tính ứng dụng của quy trình này
giúpsinhviênnắmvữngcácnguyêntắc
dựng rậpcơ bản, hiểu rõcấu trúcvàkỹ
thuật may, nhưng dễ gây áp lực về thời
gian,chiphítrongquátrìnhhọctập.
4.1.2. Quy trình thiết kế rập ứng
dụngcôngnghệ3D
Trongquytrìnhnày,thayvìthaotác
thủcông,nhàthiếtkếnhậpsốđovàophần
mềmđểtạocơthểảo,dựngrập2Dtrực
tiếptrênmáytính,sauđómôphỏng3D
tứcthì.Việcđiềuchỉnh,thayđổichitiết,
chất liệu hay kiểu dáng được thực hiện
ngaytrênmôhìnhảo,giảmthiểucáccông
đoạnthủcông.
Thờigianvàhiệuquảkhiápdụng
côngnghệ3D,thờigianrútngắnđángkể,
chophéthửnghiệmnhanhnhiềuphương
ánthiếtkếkhácnhau.Sảnphẩmmôphỏng
ngaylậptứcphảnánhkếtquảchỉnhsửa,
giúptốiưuquytrìnhpháttriểnmẫu.
Việc tiết kiệm chi phí nguyên vật
liệuvẫnlànhữngbàitoántínhtoántrong
các doanh nghiệpsản xuất may mặc,áp
dụngcôngnghệ3Dgầnnhưloạibỏhoàn
toànviệclàmmẫuthửvậtlýởgiaiđoạn
thiếtkế,chỉcầnmaymẫukhisảnphẩmđã
đượckiểmchứngtrênphầnmềm,nhờđó
giảmthiểuchiphíđángkể.
Công nghệ 3D hiển thị sản phẩm
trực quan với phom dáng, chất liệu, độ
rũ,độcogiãnvàcảchuyểnđộngtrêncơ
thểảo.Điềunàykhôngchỉhỗtrợngười
họchìnhdungrõrànghơnmàcònkhuyến
khíchsựsángtạotrongviệcthửnghiệm
chấtliệu,phomdángvàchitiếtthiếtkế.
Đặc biệt trong bối cảnh CĐS, việc ứng
dụngcôngnghệ3Dhỗtrợtrựctiếpviệc
giảngdạyvàkhiviệctrựcquanhóavàtiết
kiệmnguyênliệutrởthànhưutiên.Sinh
viên có thể thựchành nhiều hơn, nhanh
hơn,đồngthờidễdàngtiếpcậnvớichuẩn
mựccôngnghệquốctế.
a) b)
c) d)
Hình2a,b,c,d:Quytrìnhthiếtkếthờitrangúngdụngcôngnghệ3D