Đề án Thạc sĩ: Phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể tại làng nghề gốm sứ Bát Tràng phục vụ phát triển du lịch

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, di sản văn hóa ngày càng khẳng định vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt là du lịch. Việt Nam, với kho tàng di sản văn hóa phi vật thể phong phú, sở hữu tiềm năng lớn để phát triển du lịch văn hóa. Hà Nội, với danh hiệu "Thành phố Sáng tạo", đang nỗ lực biến các nguồn lực văn hóa thành động lực phát triển. Tuy nhiên, tại làng nghề gốm sứ Bát Tràng, dù có bề dày lịch sử và hai di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, các giá trị văn hóa phi vật thể vẫn chưa được khai thác đồng bộ, sâu sắc để phục vụ phát triển du lịch. Điều này dẫn đến trải nghiệm du khách còn hạn chế và nguy cơ thương mại hóa làm xói mòn bản sắc. Đề án này ra đời nhằm khắc phục những hạn chế đó, đề xuất các giải pháp thiết thực để phát huy tối đa giá trị di sản văn hóa phi vật thể tại Bát Tràng, góp phần định vị thương hiệu du lịch bền vững cho làng nghề.

Nhà quản lý văn hóa, các nhà hoạch định chính sách du lịch, doanh nghiệp lữ hành, cộng đồng và nghệ nhân làng nghề gốm sứ Bát Tràng, và giới nghiên cứu về di sản văn hóa và du lịch.

Đề án này tập trung vào việc phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) tại làng nghề gốm sứ Bát Tràng nhằm phục vụ phát triển du lịch bền vững. Bối cảnh nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù Bát Tràng sở hữu kho tàng DSVHPVT phong phú và tiềm năng du lịch văn hóa lớn, nhưng việc khai thác hiện tại còn hạn chế, chủ yếu mang tính thương mại và chưa tạo ra trải nghiệm văn hóa sâu sắc cho du khách, tiềm ẩn nguy cơ làm xói mòn bản sắc. Mục tiêu của nghiên cứu là xây dựng các mô hình và giải pháp thiết thực để khắc phục những hạn chế này, biến DSVHPVT thành "lõi văn hóa" dẫn dắt trải nghiệm du khách. Phương pháp nghiên cứu được triển khai một cách tổng thể, kết hợp cả định tính và định lượng, bao gồm nghiên cứu tài liệu chuyên sâu, phỏng vấn nghệ nhân, cán bộ quản lý và chuyên gia, quan sát tham dự các hoạt động truyền thống, thảo luận nhóm, và khảo sát du khách, cộng đồng. Các lý thuyết về phát triển du lịch bền vững, quản lý di sản dựa vào cộng đồng và khái niệm "di sản sống" của UNESCO được sử dụng làm nền tảng lý luận. Giá trị ứng dụng của đề án thể hiện qua việc đề xuất các mô hình du lịch trải nghiệm cụ thể như Homestay văn hóa và tour du lịch 2 ngày 1 đêm, tập trung vào tri thức nghề, kỹ thuật chế tác gốm, lễ hội và nghệ nhân. Đồng thời, đề án kiến nghị các giải pháp về hoàn thiện cơ chế, chính sách liên kết các bên (chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng), đổi mới truyền thông, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường xúc tiến, quảng bá. Những giải pháp này không chỉ góp phần bảo tồn di sản, nâng cao đời sống cộng đồng, mà còn định vị thương hiệu du lịch Bát Tràng như một điểm đến văn hóa – sáng tạo độc đáo, đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững của địa phương và nâng tầm vị thế trên bản đồ du lịch quốc tế.