Trang 1/2
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN GIAO THUỶ
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC KÌ I
NĂM HỌC 2024 - 2025
Môn: Ngữ văn-Lớp 9 THCS
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
(Đề khảo sát gồm: 02 trang)
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Vội vàng kẻ giữ, người coi,
Nhỏ to, nàng lại tìm lời khuyên can:
“Vẻ chi một mảnh hồng nhan,
Tóc tơ chưa chút đền ơn sinh thành.
Dâng thư đã thẹn nàng Oanh (1)
Lại thua ả Lý bán mình hay sao? (2)
Cỗi xuân tuổi hạc càng cao,
Một cây gánh vác biết bao nhiêu cành.
Lượng trên dù chẳng dứt tình,
Gió mưa âu hẳn tan tành nước non.
Thà rằng liều một thân con,
Hoa dù rã cánh, lá còn xanh cây”.
(Nguyễn Du, trích “Truyện Kiều”, NXB Văn học, tr128- 129)
Chú thích:
* Vị trí, nội dung trước đoạn trích: Đoạn trích thuộc phần “Gia biến và lưu lạc”, sau khi
biết Thuý Kiều phải bán mình chuộc cha, Vương ông đau khổ toan tìm cái chết, nhưng
người thân xúm lại động viên. Đoạn trích là lời Thuý Kiều khuyên can cha.
(1) Nàng Đề Oanh dâng thơ xin chuộc tội cho cha, được vua Văn Đế khen là con có hiếu
mà tha tội cho cha nàng; (2) Nàng Lý Ký nhà nghèo, phải bán mình cho làng đem cúng
thần rắn, để lấy tiền cứu mẹ, rồi nàng giết rắn thần. Sau vua Việt Vương lấy làm vợ.
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định lời người kể chuyện trong đoạn trích.
Câu 2 (0,5 điểm). Lời của Thúy Kiều nói với cha được dẫn theo cách dẫn nào? Dấu hiệu
nào giúp em nhận ra điều đó?
Câu 3 (1,0 điểm). Hãy phân tích giá trị của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong hai
câu thơ sau: “Thà rằng liều một thân con/ Hoa dù rã cánh, lá còn xanh cây”.
Câu 4 (1,0 điểm). Qua đoạn trích, em có nhận xét gì về nhân vật Thúy Kiều?
Câu 5 (1,0 điểm). Nếu trong cuộc sống, cha mẹ của em gặp những nỗi ưu phiền, bản
thân em sẽ làm gì để mang lại niềm vui cho cha mẹ?
PHẦN II: VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Em hãy viết một đoạn văn nghị luận (từ 14 đến 16 câu, có đánh số thứ tự các câu)
đề xuất một số giải pháp làm thế nào để xây dựng mối quan hệ gắn kết, yêu thương giữa
các thành viên trong gia đình.
Câu 2 (4,0 điểm).
Phân tích truyện ngắn “Một lần và mãi mãi” của tác giả Thanh Quế.
MỘT LẦN VÀ MÃI MÃI
… Quán bà Bảy Nhiêu là một cái chòi tranh rách nát được dựng lên trước mặt một
ngôi nhà tranh vách đất cũng rách nát như vậy. Bà Bảy Nhiêu sống có một mình. Trước
đây, mắt bà còn tinh nhưng độ hai năm nay bà bị lòa. Người ta bảo nhà bà ở gần động
cát quá, nên gió thổi cát vào mắt nhiều lần, lâu ngày mà nó vậy.
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2/2
... Chúng tôi nhao nhao:
- Bán cho con một táng đường, bà.
- Bán cho con một táng đường, một viên kẹo bi, bà.
Bà Bảy Nhiêu run run đưa bàn tay trái lên cầm tiền của chúng tôi, bỏ ngay vào cái
cơi trầu bà đặt dưới bàn, tay phải quờ quờ lục vào các lọ lấy kẹo, đường cho từng đứa.
Hầu như không bao giờ bà đếm tiền. Bà tin chúng tôi.
Trưa hôm đó, sau hiệu lệnh của thằng Bá, tôi cho tay vào túi. Những tờ bạc lẻ mà
mẹ tôi cho đã biến đâu mất. Tôi ngần ngừ một lúc nhưng nỗi thèm ngọt đã khiến cho tôi
lủi thủi theo sau các bạn...
- Sao mày không đi mua đường, mua kẹo? – Thằng Bá đi phía sau hỏi tôi.
- Tao không có tiền.
Bá cười sằng sặc:
- Chớ hồi giờ tao đâu có tiền mà vẫn mua được kẹo.
Tôi ngạc nhiên:
- Chớ lâu nay mày mua bằng thứ gì?
Bá không trả lời ngay. Nó kéo tôi sát lại gần nó, rút trong túi ra mấy tờ giấy đã viết,
được cắt gọn ghẽ như những tờ giấy bạc, nói thì thầm:
- Tao chuyên đưa bà Bảy những tờ giấy này. Bả mù, bả đâu có thấy. - Nó ngừng
một lát rồi tiếp - Tao có ba tờ, tao cho mày một tờ. Mày đợi tụi nó mua xong, cuối cùng
mình mới mua.
Tôi ngần ngại một lát nhưng cuối cùng cũng cầm tờ giấy lộn. Tôi có cảm giác khi
cầm tờ "bạc giả" của tôi, mắt bà Bảy Nhiêu như có tia sáng lóe lên. Nhưng bà không nói
gì, vẫn bỏ nó vào cơi trầu và đưa táng đường đen cho tôi.
Ngày hôm sau, sự việc vẫn lặp lại y như hôm trước. Có điều, khi tôi và Bá đến quán
thì không thấy có chuyện mua bán xảy ra… Trong nhà có tiếng người lao xao. Một bác
nông dân quen biết trong làng đang ngồi trước cửa vừa giở cơi trầu của bà Bảy ra đếm
tiền, vừa nói vọng ra:
- Tụi bay về đi. Bà Bảy trúng gió chết hồi hôm rồi.
Chúng tôi sững sờ, đứng im không nhúc nhích. Bác nông dân lẩm bẩm điều gì rồi
quay vô nhà nói với ai đó:
- Số tiền này vừa đủ mua một chiếc chiếu gói bả đấy - Im lặng một lúc rồi bác tiếp,
- Bả mù mà tinh thật. Bọn xỏ lá nào đưa giấy lộn cho bả, bả cũng nhận rồi gói riêng ra...
Tôi và Bá đứng như chôn chân xuống đất. Sống lưng lạnh buốt.
Từ đó đến nay đã bốn mươi năm trôi qua. Bạn bè của tôi không còn đông đủ như
trước. Mấy chục năm chiến tranh đã xáo trộn chúng tôi... Thằng Bá bây giờ trở thành
một nông dân, người gầy, rắn rỏi, ngày ngày đánh trâu cày trên những rộc cát khô khốc
mong tìm từng củ khoai để nuôi bầy con cháu đông đúc. Riêng tôi may mắn, được đi tập
kết, được học hành để trở thành một nhà văn. Cứ mỗi lần về quê, tôi lại rủ Bá ra thăm
mộ bà Bảy Nhiêu. Cả hai đứa đều đứng lặng, miệng lầm rầm cầu mong bà tha thứ...
Trong đời, có những điều ta đã lầm lỡ, không bao giờ còn có dịp để sửa chữa được nữa.
(Theo Thanh Quế, trích trong: “65 truyện ngắn hay dành cho thiếu nhi”,
NXB Kim Đồng, 2022, Tr 233- 235).
* Chú thích: Thanh Quế tên khai sinh là Phan Thanh Quế, là một nhà thơ, nhà
văn đương đại nổi tiếng. Truyện ngắn của ông thường có độ sâu của suy ngẫm, sự
lắng đọng của cảm xúc. Tác phẩm chính: Những đám mây kể chuyện; Cát cháy, Bà
mẹ vui tính…
-------------- HẾT-------------
Họ và tên thí sinh: ……………………………………… Họ tên, chữ ký GT 1: ………………………………
Số báo danh: ………………………………………………. Họ tên, chữ ký GT 2: ………………………………