SỞ GD & ĐT THANH HÓA
TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN
ĐỀ THI GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI CỤM
NĂM HỌC 2023- 2024
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 12 THPT
Thời gian làm bài: 150 phút
(Đề thi gồm 02 trang)
Họ tên thí sinh: .................................................. Số báo danh: ..............................
I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Giấc mơ
Tôi hoá tôi thành giọt nước
Thân tôi thấm vào cỏ cây
Tôi chảy cùng sông, cùng suối
Biển xa tôi sóng đêm ngày.
Tôi hoá tôi thành chiếc khoá
Một ngày tôi mở tôi ra
Mở bao giấc mơ ỉm khoá
Tôi mở tôi với thật thà.
Tôi hoá tôi vào bóng đêm
Lặng im tôi hoá sao trời
Sáng lên tôi qua đêm tối
Những vì sao thức trong tôi.
Tôi hoá tôi thành hạt thóc
Nắng mưa tôi ấm tay người
Chắt chiu bao mùa trong đất
Mầm xanh tôi mọc trong tôi
(Giấc mơ, Trương Anh Tú, Báo Văn Nghệ ngày 13/6/2020)
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên?
Câu 2: Cụm từ Tôi hoá tôi trong bài thơ có ý nghĩa gì?
Câu 3: Anh/ chị hiểu như thế nào về những câu thơ sau:
Tôi hoá tôi thành chiếc khoá
Một ngày tôi mở tôi ra
Mở bao giấc mơ ỉm khoá
Câu 4: Thông điệp nào về cuộc sống mà anh/chị thấm thía nhất trong văn bản thơ trên?
ĐỀ CHÍNH THỨC
II. TẠO LẬP VĂN BẢN (14,0 điểm)
Câu 1 (4.0 điểm)
“Cuộc sống không tặng cho ta thứ gì cả. Những gì cuộc sống đem lại cho ta đều
được ghi giá một cách kín đáo”.
(Trích “Quà tặng cuộc sống”).
Anh/chị hãy viết đoạn văn (khoảng 300 chữ) trình bày suy nghĩ về câu nói trên?
Câu 2: (10.0 điểm)
Nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Thiện trong bài “Say mê chân thành trong tìm
tòi cái hay, cái đẹp, cái tốt của văn chương” (Tạp chí Sông Hương ngày 25.6.2021)
đã cho rằng: “Nghệ sĩ không chỉ say mê, thành thực với riêng mình, cho riêng mình,
cốt để bộc lộ bản ngã, bản sắc độc đáo của mình là đủ, anh ta cần phải tìm thấy “cái
duyên” của sự gắn bó, hòa nhập với cuộc sống bên ngoài, với người đời”.
Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh
(Ngữ văn 12, Tập một, NXB giáo dục Việt Nam, 2020) để làm sáng tỏ ý kiến trên.
-------------------------------------------Hết-------------------------------------------------
- Thí sinh không được sử dụng tài liệu.
- Giám thị không giải thích gì thêm.
SỞ GD & ĐT THANH HÓA
TRƯỜNG THPT MAI ANH TUẤN
HƯỚNG DẪN CHẤM THI ĐỀ GIAO LƯU
HỌC SINH GIỎI CỤM
NĂM HỌC 2023- 2024
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 12 THPT
Thời gian làm bài: 150 phút
(Đề thi gồm 02 trang)
Phần
Câu
Nội dung
Điểm
I
Đọc hiểu
6,0
1
Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm
1,0
2 - Cụm từ Tôi hoá tôi trong bài thơ thể hiện cho khát vọng bay lên.
Tự tôi cho mình cái quyền năng hoá thân để thoả mãn những điều
khao khát.
- Tôi hoá tôi khẳng định một tâm thế tự chủ, một tư thế sẵ
n sàng
và một thái độ dứt khoát, tự tin đầy nhiệt huyết hăm hở vào đời với
một lẽ sống đẹp
1,0
3
- Thế giới nội tâm con người là thế giới bí ẩn khiến không ít người
khao khát mở khóa tâm hồn mình. Riêng Tôi muốn hóa thân thành
“chiếc khóa” để “mở tôi ra” không phải để khám phá điều bí ẩn mà
là để “mở bao giấc mơ ỉm khóa”. Mở những giấc mơ chưa thành
hiện thực.
- Con người ai cũng ấp ủ nhiều giấc mơ. Điều quan trọng là đừng
để giấc mơ bị “ỉm khóa”, đừng để giấc mơ chỉ là mơ, mà phải tìm
cách “mở” nó ra, biến “giấc mơ” thành “hiện thực”.
2,0
4
Học sinh có thể lựa chọn một thông điệp mà bản thân thấy thấm
thía nhất và phải có những lí giải phù hợp thuyết phục. (Chẳng hạn:
thông điệp về lối sống lạc quan; thông điệp về lối sống cống hiến;
thông điệp về lối sống thật thà, chân thành…)
2,0
II 1
“Cuộc sống không tặng cho ta thứ gì cả. Những gì cuộc sống đem
lại cho ta đều được ghi giá một cách kín đáo”.
(Trích “Quà tặng cuộc sống”).
Anh/chị hãy viết đoạn văn (khoảng 300 chữ) trình bày suy nghĩ về
câu nói trên?
4,0
*Yêu cầu chung: Biết cách viết đoạn văn nghị luận xã hội, vận
dụng tốt các thao tác lập luận, lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu, phù
hợp, diễn đạt mạch lạc trong sáng, phù hợp với chuẩn mực xã hội.
Giải thích:
- Cuộc sống là tất cả những gì đã, đang và sẽ diễn ra ở xung quanh
chúng ta. Mỗi con người hàng ngày, hàng giờ trong cuộc đời mình
luôn phải đối mặt với những yêu, ghét, cho và nhận, niềm vui và
nỗi buồn…với tất cả những vấn đề phức tạp của cuộc sống.
- “Cuộc sống không tặng cho ta thứ gì cả”: Cuộc sống không cho
không ta bất cứ thứ gì.
- “Những gì cuộc sống đem lại cho ta đều được ghi giá một cách
kín đáo”: nghĩa là những thứ mà ta đạt được đều phải trả giá bằng
sự nỗ lực, cố gắng cả về vật chất lẫn tinh thần.
-> Vì vậy mỗi người phải biết trân trọng những gì mà mình đã đạt
được, biết nỗ lực phấn đấu để đạt được những thứ mình muốn bằng
chính sức lực của bản thân.
Phân tích, chứng minh, bình luận:
- Tất cả những gì mà chúng ta đạt được đều là sự nỗ lực của chính
bản thân ta, không phải tự nhiên mà có
- Đó là kết quả của sự phấn đấu và lao động không ngừng nghỉ của
mỗi người.
+ Có lúc để đạt được kết quả tốt chúng ta phải đánh đổi bằng cả mồ
hôi, công sức, máu và nước mắt (dẫn chứng)
+ Bất kì một thành quả nào cũng đều phải trả giá, nhưng có thể là
ít hay nhiều, có thể là bằng giá trị vật chất hoặc tinh thần (dẫn
chứng). Và hãy nhớ bất kỳ sai lầm nào của bạn trong cuộc sống
cũng phải trả một cái giá, thậm chí là một cái giá đắt.
- Cuộc sống không tặng ta bất cứ thứ gì cả mà tất cả những gì mà
cuộc sống đem lại cho ta đều được ghi giá một cách kín đáo. Vậy
nên ta cần biết quí trọng những gì mình đã đạt được và làm thế nào
để chỉ phải trả một cái giá nhỏ nhất và xứng đáng với những gì
mình đã bỏ ra. Và cố gắng tránh những sai lầm để không phải trả
giá.
Suy nghĩ, liên hệ bản thân.
- Bản thân em đã làm được những gì để đạt được thành quả trong
học tập và cuộc sống mà mình trả một cái giá ít hơn hoặc tương
đương.
1.0
2.5
0,5
2 Nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Thiện cho rằng: “Nghệ sĩ
không chỉ say mê, thành thực với riêng mình, cho riêng mình,
10,0
cốt để bộc lộ bản ngã, bản sắc độc đáo của mình là đủ, anh ta
cần phải tìm thấy “cái duyên” của sự gắn bó, hòa nhập với cuộc
sống bên ngoài, với người đời”.
Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ ý
kiến trên qua bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh.
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề, Thân
bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm: Thí sinh có thể
triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập
luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng, đảm bảo các yêu cầu
sau:
0.25
0.25
1.Giải thích:
- Nghệ sĩ không chỉ say mê, thành thực với riêng mình, cho riêng
mình, cốt để bộc lộ bản ngã, bản sắc độc đáo của mình là đủ:
Người nghệ sĩ luôn mang trong mình trái tim nhạy cảm, khao khát
được giãi bày tâm tư, khao khát được đối thoại với cuộc đời một
cách thành thực nhất, riêng biệt và độc đáo nhất nhưng như thế là
chưa đủ.
- Mà còn “Cần phải tìm thấy “cái duyên” của sự gắ
n bó, hòa
nhập với cuộc sống bên ngoài, với người đời”: Có nghĩa là người
nghệ sĩ phải qua cách nói riêng để thể hiện được cái chung trong
đời sống tâm hồn, tư tưởng của con người, nghĩa là những sáng tạo
nghệ thuật của “anh ta” phải có điểm tương đồng gặp gỡ với người
đọc, nói lên được tiếng nói chung nhất trong tâm hồn người đọc.
=>Quan niệm của Nguyễn Ngọc Thiện đã đề cập đến vai trò, sứ
mệnh của người nghệ sĩ trong hành trình sáng tạo nghệ thuậ
t:
không chỉ là hành trình đi tìm bản ngã của mình, mà điều quan
trọng là qua tiếng nói riêng phải đề cập đến những giá trị phổ quát.
- Đó cũng chính là giá trị nhân bản của văn chương.
1.0
2. Bàn luận:
- Đặc trưng của văn học là phản ánh thế giới khách quan qua lăng
kính chủ quan của người nghệ sĩ cho nên mỗi tác phẩm là đứa con
tinh thần để người nghệ sĩ gửi gắm tâm tư, tình cảm một cách chân
thành, mãnh liệt và cũng là nơi để họ khẳng định dấu ấn cá nhân,
bản ngã độc đáo của mình.
- Nhưng đặc trưng của văn học không chỉ phản ánh thế giới khách
quan mà còn cải tạo thế giới ấy vì vậy người nghệ sĩ không chỉ bày
tỏ tâm tư tình cảm của mình trong hình thức nghệ thuật độc đáo mà
còn phải là cầu nối gắn kết với người đọc, đem lại cho người đọc
những rung động, đồng cảm. Nghệ thuật sẽ không là gì cả nếu
không cất lên được tiếng nói chung cho đời sống nhân loại.
2.0