MA TRẬN ĐỀ THAM KHẢO KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT 2025
MÔN: NGỮ VĂN - THỜI GIAN LÀM BÀI: 120 phút
Thành
phần
năng lực
Mạch kiến thức
Số câu
Cấp độ tư duy
Tỉ lệ
Điểm
Biết
Hiểu
Vận
dụng
Đọc hiểu
- Văn bản nghị luận.
- Kiến thức tiếng Việt (Biện pháp
nói mỉa, nghịch ngữ; một số biện
pháp tu từ trong thơ; lỗi logic, lỗi
câu mơ hồ và cách sửa…)
1
x
5%
0,5
1
x
5%
0,5
1
x
10%
1,0
1
x
10%
1,0
1
x
10%
1,0
Viết
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200
chữ):
-Về một vấn đề XH có liên quan đến
tuổi trẻ
-Về một vấn đề VH đặt ra trong văn
bản Đọc hiểu.
1
*
*
*
20%
2,0
Viết bài văn nghị luận khoảng
(600 chữ):
- So sánh, đánh giá hai đoạn
trích/ tác phẩm truyện hoặc thơ.
1
*
*
*
40%
4,0
Tổng
7
100
%
10,0
Lưu ý:
- Tất cả các câu hỏi trong đề kiểm tra là câu hỏi tự luận.
- Cách cho điểm mỗi câu hỏi được quy định chi tiết trong Đáp án - Hướng dẫn chấm.
SỞ GDĐT QUẢNG NGÃI
TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN
(Đề có 02 trang)
ĐỀ THAM KHẢO KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT 2025
Môn: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 120 phút
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
(1)Người nhìn thế giới qua lăng kính màu hồng cũng được coi là người theo chủ nghĩa lạc
quan, khi vấp phải hiện thực nghiệt ngã cũng chỉ có bản thân đau khổ. Tôi đã nghĩ đau khổ là điều
không thể tránh khỏi (với cương vị một người lạc quan tôi đã nghĩ như vậy). Tôi tâm niệm việc
của bản thân, bản thân nên tự làm.
(2)Tuy nhiên cũng có những người không nghĩ giống tôi. Nếu xảy ra vấn đề, những người bị
chiều hư thường hy vọng sẽ được tha thứ, được ai đó trợ giúp, dù đôi khi họ có hành động quá
đáng và hay bỏ dở công việc giữa chừng. Thế giới được hình thành và phát triển nhờ mối quan hệ
tương hỗ giữa con người với nhau. Nhưng nếu cứ hành động với suy nghĩ sẽ có người tha thứ cho
mình, giúp đỡ mình, một lúc nào đó hiện thực sẽ chứng minh cho bạn thấy không ai được phép,
cũng không ai đủ khả năng giúp đỡ người khác. Sự giúp đỡ này không phải để thoả mãn những
người bị chiều hư mà nhằm ngăn chặn ảnh hưởng xấu tới những người xung quanh.
(3)Dù có chuyện gì xảy ra, dù ở thời điểm nào, hãy luôn tự chủ tinh thần để bản thân được
bình an, tự do tự tại, đừng nuông chiều bản thân hay dựa dẫm vào người khác. Dù có chuyện gì
xảy ra bao gồm cả những việc chẳng ai tha thứ hay giúp đỡ bạn, đối phương mới là người quyết
định việc giúp đỡ bạn có phiền phức hay không. Nhưng tốt nhất bạn nên từ bỏ lối sống dễ dãi,
nuông chiều bản thân thái quá, không quan tâm đến cảm nhận của người khác. Hãy sống một
cuộc đời ổn định, an nhiên.
(Trích Tâm buông bỏ, đời bình an, Natori Hougen,
Nguyễn Thanh Hương dịch, NXB Thế giới, Tr 75-76)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định vấn đề nghị luận trong đoạn trích trên.
Câu 2. Nêu những thao tác lập luận được sử dụng trong đoạn văn thứ hai.
Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của phép điệp trong đoạn: “Dù có chuyện gì xảy ra, dù ở thời điểm
nào, hãy luôn tự chủ tinh thần để bản thân được bình an, tự do tự tại, đừng nuông chiều bản thân
hay dựa dẫm vào người khác. Dù có chuyện gì xảy ra bao gồm cả những việc chẳng ai tha thứ
hay giúp đỡ bạn, đối phương mới là người quyết định việc giúp đỡ bạn có phiền phức hay không.”
Câu 4. Nhận xét mức độ phù hợp giữa nội dung nghị luận trong đoạn trích với nhan đề tác phẩm
Tâm buông bỏ, đời bình an.
Câu 5. Trình bày ý kiến của anh/chị đối với lời khuyên của tác giả: Hãy sống một cuộc đời ổn
định, an nhiên.(Trình bày khoảng 5 – 7 dòng)
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung phần Đọc – hiểu và trải nghiệm của bản thân, anh/chị hãy viết một đoạn văn
nghị luận (khoảng 200 chữ) đề xuất một giải pháp để giới trẻ hiện nay từ bỏ lối sống dễ dãi, nuông
chiều bản thân thái quá.
Câu 2 (4,0 điểm)
Anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) so sánh hai bức tranh thu sau:
Chiều thu
Anh Thơ
Mây sầm lại trên ao đầy khói lướt
Bụi chuối vàng run đón gió bay qua.
Tiếng dế kêu rì rào bên rãnh nước
Nhịp chuông chiều văng vẳng mái chùa xa.
(Trích “Chiều thu”, Anh Thơ, Bức tranh quê, NXB Hội Nhà văn, 1995)
Chiều thu
Tế Hanh
Trời xanh một màu xanh mênh mông
Chiều thu lúa gặt phẳng phiu đồng
Phương tây ánh nắng vừa chia biệt
Đã thấy trăng chào sáng phía đông.
(Trích “Chiều thu”, Tế Hanh, Khúc ca mới, NXB Văn học 1966)
........................HẾT.......................
* Chú thích:
Nữ sĩ Anh Thơ (1921 – 2005) tên thật là Vương Kiều Ân, quê ở tỉnh Hải Dương. Anh Thơ sáng tác
từ năm 17 tuổi. Với tập Bức tranh quê, bà được nhận giải khuyến khích của Tự lực văn đoàn. Sau đó, bà
tham gia viết bài cho báo Đông Tây và một vài báo khác. Giữa lúc phong trào Thơ Mới đang diễn ra sôi
nổi, Anh Thơ đã tìm đến thơ như một con đường giải thoát và tự khẳng định giá trị của người phụ nữ trong
xã hội đương thời. Thơ bà thiên về tả cảnh bình dị quen thuộc: bờ tre, con đò, bến sông, với những nét vẽ
chân thực, tinh tế thấm đượm một chút tình quê đằm thắm pha chút bâng khuâng buồn của Thơ mới.
Tế Hanh (1921 – 2009), tên khai sinh là Trần Tế Hanh, là một nhà thơ thời tiền chiến. Tế Hanh
sinh ra tại một làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi, do đó quê hương chính là nguồn cảm hứng lớn nhất
của ông. Ông xuất hiện ở chặng cuối của phong trào Thơ Mới với những bài thơ mang theo nỗi buồn và
tình yêu quê hương. Sau năm 1945, ông vẫn luôn tiếp tục bền bỉ sáng tác nhằm phục vụ cách mạng và
kháng chiến. Ông được biết đến nhiều nhất với những bài thơ thể hiện nỗi nhớ quê hương tha thiết và
niềm khao khát Tổ quốc được thống nhất.
GDĐT QUẢNG NGÃI ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THAM KHẢO
TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN Môn: Ngữ văn
(Đáp án và hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
Phần
Câu
Nội dung
Điểm
I
ĐỌC HIỂU
4,0
1
Vấn đề nghị luận trong đoạn trích: Từ bỏ lối sống dễ dãi, nuông chiều bản thân.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án: 0,5 điểm
- Trả lời không giống như đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm
0,5
2
Những thao tác lập luận được sử dụng:
- Thao tác lập luận so sánh
- Thao tác lập luận phân tích
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án : 0,5 điểm
- Trả lời 1 thao tác lập luận: 0,25 điểm
- Trả lời không giống như đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm
0,5
3
- Phép điệp được sử dụng trong đoạn là: Dù có chuyện gì xảy ra
- Tác dụng:
+ Tạo giọng điệu mạnh mẽ, nhịp nhàng; làm tăng hiệu quả diễn đạt và sức thuyết
phục cho đoạn văn.
+ Nhấn mạnh/Khẳng định việc tự chủ của bản thân trong mọi hoàn cảnh.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án hoặc tương đương: 1,0 điểm
- Nêu tác dụng hình thức: 0,5 điểm
- Nêu tác dụng nội dung: 0,5 điểm
- Trả lời không giống như đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm
1.0
4
- Nhan đề Tâm buông bỏ, đời bình an: thể hiện quan niệm sống đối với cuộc đời
con người.
- Nội dung nghị luận:
+ Đoạn 1: Bản thân cần phải có trách nhiệm với việc của mình.
+ Đoạn 2: Một số người có quan điểm sai lầm: khi xảy ra vấn đề họ hy vọng sẽ
được tha thứ, được trợ giúp.
+ Đoạn 3: Để có một cuộc đời ổn định, an nhiên cần phải luôn tự chủ.
=>Kết luận: Nội dung đoạn trích thể hiện quan niệm sống có an nhiên, ổn định
theo hướng có trách nhiệm, tử chủ và không nuông chiều bản thân, góp phần làm
sáng tỏ nhan đề
HS có thể trả lời theo nhiều cách khác nhau, có sự lý giải phù hợp.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án hoặc tương đương: 1,0 điểm
1,0
- Trả lời được 1 ý như đáp án: 0,5 điểm.
- Trả lời không giống như đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm
5
Lời khuyên của tác giả: Hãy sống một cuộc đời ổn định, an nhiên.
HS có thể trả lời theo nhiều cách khác nhau, có sự lý giải phù hợp. Có thể theo
định hướng sau:
+ Đây là lời khuyên đúng đắn.
+ Định hướng giới trẻ sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.
+ Nên sống yên ổn, tự do tự tại.
Hướng dẫn chấm:
- Trả lời như đáp án hoặc tương đương: 1,0 điểm
- Nêu được lời khuyên: 0,5 điểm
- Nhận xét được lời khuyên: 0,5 điểm
- Trả lời không giống như đáp án hoặc không trả lời: 0,0 điểm
(Lưu ý: HS có thể có cách diễn đạt khác, miễn là lí giải hợp lí, thuyết phục thì
vẫn cho điểm)
1,0
II
VIẾT
6,0
1
Qua nội dung phần Đọc – hiểu và trải nghiệm của bản thân, anh/chị hãy viết
một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) đề xuất một giải pháp để giới trẻ
hiện nay từ bỏ lối sống dễ dãi, nuông chiều bản thân thái quá.
2,0
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn:
Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn
văn.
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp,
móc xích hoặc song hành.
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: đề xuất một giải pháp để giới trẻ hiện nay
từ bỏ lối sống dễ dãi, nuông chiều bản thân thái quá.
0,25
c. Đề xuất những ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:
- Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi
ý:
+ Nghiêm khắc với bản thân, không dễ dãi trước những cám dỗ trong cuộc sống.
+ Không chiều chuộng cảm xúc cá nhân để thoả mãn những nhu cầu không chính
đáng.
+ Sẵn sàng đối mặt với những khó khăn, thách thức trong cuộc sống.
+ Tự thân làm chủ cuộc đời.
…
Lưu ý: thí sinh có thể nêu những giải pháp khác, miễn sao thiết thực, hợp lí.
0,5
d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai
vấn đề nghị luận: đề xuất một giải pháp để giới trẻ hiện nay từ bỏ lối sống dễ dãi,
nuông chiều bản thân thái quá.
- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.
0,5