1
SỞ GD&ĐT BẮC NINH
TRƯỜNG THPT QUẾ VÕ SỐ 3
ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2023
BÀI THI MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút (Không kể thời gian phát đề)
Họ tên thí sinh: ........................................................ Số báo danh: ...............................................
___________________________________________________________________________________
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản:
Dù đục dù trong, con sông vẫn chảy
Dù cao dù thấp, cây lá vẫn xanh
Dù người phàm tục hay kẻ tu hành
Đều phải sống từ những điều rất nhỏ
Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó
Sao ta không tròn ngay tự trong tâm
Đất ấp ôm cho muôn hạt nảy mầm
Những chồi non tự vươn lên tìm ánh sáng
Nếu tất cả đường đời đều trơn láng
Chắc gì ta đã nhận ra ta
Ai trong đời cũng có thể tiến xa
Nếu có khả năng tự mình đứng dậy
Hạnh phúc cũng như bầu trời này vậy
Đâu chỉ dành cho một riêng ai!
(Tự sự, Lưu Quang Vũ, báo Hoa học trò, số 6, năm 1994)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. Chỉ ra 3 cặp từ trái nghĩa diễn tả sự tương phản, đối lập của cuộc sống được tác giả sử dụng
trong khổ thơ thứ nhất.
Câu 3. Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu thêm điều gì về vai trò của những thử thách trong
cuộc sống đối với mỗi con người?
“Nếu tất cả đường đời đều trơn láng
Chắc gì ta đã nhận ra ta”
2
Câu 4. Anh/Chị có suy nghĩ gì về lời khuyên của tác giả: Ta hay chê rằng cuộc đời méo mó/Sao ta
không tròn ngay tự trong tâm?
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1(2,0 điểm). Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ)
trình bày suy nghĩ của anh/chị về thái độ sống tích cực, chủ động của con người trong mọi hoàn
cảnh.
Câu 2 (5,0 điểm)
Hắn chắp hai tay sau lưng lững thững bước ra sân. Ánh nắng buổi sáng mùa hè sáng lóa xói
vào hai con mắt còn cay sè của hắn. Hắn chớp chớp liên hồi mấy cái, và bỗng vừa chợt nhận ra,
xung quanh mình có cái gì vừa thay đổi mới mẻ, khác lạ. Nhà cửa, sân vườn, hôm nay đều được
quét tước, thu dọn sạch sẽ gọn gàng. Mấy chiếc quần áo rách như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niên ở
một góc nhà đã thấy đem ra sân hong. Hai cái ang nước vẫn để khô cong ở dưới gốc ổi đã kín nước
đầy ăm ắp. Đống rác mùn tung hoành ngay lối đi đã hót sạch.
Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những búi cỏ mọc nham nhở. Vợ hắn quét lại cái
sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất. Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng
đối với hắn lại rất thấm thía cảm động. Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của
hắn lạ lùng. Hắn đã có một gia đình. Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy. Cái nhà như cái tổ ấm
che mưa che nắng. Một nguồn vui sướng phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng. Bây giờ hắn mới
thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này. Hắn xăm xăm chạy
ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà.
(Trích Vợ nhặt - Kim Lân, Ngữ văn 12, tập hai, NXB Giáo dục, 2008, tr.30)
Phân tích tâm trạng nhân vật Tràng được nhà văn Kim Lân thể hiện trong đoạn trích trên. Từ
đó, nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn Kim Lân.
----------------------------------------- Hết -----------------------------------------
(Đề bài gồm có 02 trang)
SỞ GD & ĐT BẮC NINH
TRƯỜNG THPT QUẾ VÕ SỐ 3
HƯỚNG DẪN CHẤM
THI THỬ TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
MÔN: NGỮ VĂN
Phần
Câu
Nội dung
I
ĐỌC HIỂU
1
Thể thơ: tự do
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời chính xác như đáp án: 0,75 điểm.
- Học sinh không trả lời đúng thể thơ “tự do”: không cho điểm
2
Ba cặp từ trái nghĩa diễn tả sự tương phản, đối lập của cuộc sống được tác giả sử
dụng trong khổ thơ thứ nhất: đục – trong; cao – thấp; phàm tục –tu hành....
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời chính xác như đáp án: 0,75 điểm.
- Học sinh chỉ ra được 1 cặp từ: 0,5 điểm.
3
- "Đường đời trơn láng" tức là cuộc sống quá bằng phẳng, yên ổn, không có trở ngại,
khó khăn nên không cho con người cơ hội để trải nghiệm, khám phá bản thân.
- Trong cuộc đời, mỗi con người ai cũng sẽ phải trải qua những khó khăn, gian khổ,
thử thách. Nhưng những thử thách có vai trò đối với cuộc sống mỗi người:
+ Những thử thách là cơ hội để mỗi người thể hiện, tôi luyện ý chí, bản lĩnh để từ đó
khẳng định mình.
+ “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”, khi đối diện với những thử thách mới hiểu rõ
chính mình, thấy được những ưu điểm, nhược điểm từ đó để trưởng thành hơn, khôn
lớn hơn.
+ Vượt qua thử thách chúng ta sẽ đi đến thành công.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh nêu được 2 ý: 1,0 điểm.
- Học sinh nêu được 1 ý : 0,5 điểm.
4
- Xác định lời khuyên: Con người cần suy nghĩ thấu đáo, có cái nhìn tích cực, lạc
quan trước cuộc đời vốn ẩn chứa nhiều bất ngờ, nghịch lý, ngang trái.
- Suy nghĩ về lời khuyên: Câu thơ là một lời nhắc nhở, nêu lên phương châm sống
tích cực cho mỗi người. Từ đó tác động đến nhận thức, hành động của mỗi người là:
sống đúng, làm đúng; luôn suy nghĩ tích cực, bao dung, vị tha; không gục ngã trước
những khó khăn, thử thách và nghịch cảnh cuộc sống.
Học sinh nêu được 2 ý: 0,5 điểm.
- Học sinh nêu được 1 ý : 0,25 điểm.
II
LÀM VĂN
1
Câu 1( 2,0 điểm). Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn
(khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về thái độ sống tích cực, chủ động
của con người trong mọi hoàn cảnh
a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân -
hợp, móc xích hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Ý nghĩa của thái độ sống tích cực, chủ động của con người trong mọi hoàn cảnh
c. Triển khai vấn đề nghị luận
- Giải thích: thái độ sống tích cực, chủ động là thái độ sống lạc quan, tin tưởng và
nhìn nhận mọi vấn đề theo chiều hướng tốt đẹp, dũng cảm, dám đối đầu với thử thách
và không để hoàn cảnh chi phối.
- Bàn luận:
+ Cuộc đời con người không phải lúc nào cũng trôi đi một cách êm ả, thuận lợi mà sẽ
có những lúc chúng ta gặp phải những khó khăn, thử thách, sóng gió. Vì vậy, thái độ
sống là điều có ý nghĩa quyết định
+ Thái độ sống tích cực, chủ động luôn mang lại sự tự chủ, vững vàng, tâm hồn con
người vì thế trở nên vui vẻ, thanh thản trước bất cứ hoàn cảnh nào
+Thái độ sống tích cực, chủ động giúp cho chúng ta có được sức mạnh, bản lĩnh để
không gục ngã trước mọi khó khăn, thử thách và vượt mọi nghịch cảnh trong cuộc
sống một cách dễ dàng
+ Người có thái độ sống tích cực, chủ động sẽ tạo dựng các thành quả từ chính sức
lực, trí tuệ, lối sống của mình, vì thế họ có thể tự thay đổi cuộc đời mình và cơ hội
thành công trong cuộc sống cũng sẽ cao hơn.
+ Thái độ sống tích cực, chủ động của cá nhân sẽ góp phần thúc đẩy xã hội phát triển,
tiến bộ
- Bài học rút ra cho bản thân:
+ Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa to lớn của thái độ sống tích cực nhất là trong xu thế
hội nhập của đất nước.
+ Tích cực phấn đấu rèn luyện trong học tập, trong cuộc sống, bồi dưỡng lòng tự tin,
ý thức tự chủ.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
Hướng dẫn chấm:
- Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp.
2
Phân tích tâm trạng nhân vật Tràng được nhà văn Kim Lân thể hiện trong đoạn
trích trên. Từ đó, nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn Kim
Lân.
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn
đề
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Tâm trạng nhân vật Tràng được nhà văn Kim Lân thể hiện trong đoạn trích ,Từ đó,
nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn Kim Lân.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
- Học sinh xác định chưa đầy đủ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập
luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:
* Giới thiệu tác giả (0,25) tác phẩm và đoạn trích (0,25)
* Phân tích tâm trạng nhân vật Tràng
- Hoàn cảnh: Buổi sáng đầu tiên sau khi “nhặt vợ”
- Tâm trạng:
+ Ngạc nhiên trước sự thay đổi của cảnh vật và ngôi nhà
+ Cảm động trước cảnh tượng gần gũi, quen thuộc
+ Yêu thương, gắn bó với gia đình
+ Hạnh phúc, thấy mình nên người và cần có trách nhiệm với gia đình
- Tâm trạng của nhân vật được thể hiện bằng ngôn ngữ tự nhiên, sinh động, giàu tính
biểu cảm; độc thoại nội tâm,…
* Nghệ thuật xây dựng nhân vật của Kim Lân:
- Xây dựng tình huống truyện độc đáo và hấp dẫn
- Phân tích, miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật
- Nghệ thuật dẫn truyện
- Đặt nhân vật vào tình huống éo le, độc đáo để nhân vật bộc lộ tâm trạng, tích cách
- Ngôn ngữ bình dị, gần gũi.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2,5 điểm
- Học sinh phân tích chưa đầy đủ hoặc chưa sâu sắc: 1,75 điểm - 2,25 điểm.
- Học sinh phân tích chung chung, chưa rõ các biểu hiện: 1,0 điểm - 1,5 điểm
- Học sinh phân tích sơ lược, không rõ các biểu hiện: 0,25 điểm - 0,75 điểm