2075
ĐỊNH HƯỚNG DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN T R HƯỚNG
NGHIỆP TH H NH C NG T L HÀNH: NGHI N CỨ
TẠI KHOA QUẢN TRỊ DU LỊCH - NHÀ HÀNG KHÁCH SẠN,
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
Lâm Hạnh Sang, Ngu ễn Th i Cẩm Ti n, V Triệu Vy
Khoa Quản trị Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn, Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh
GVHD: Th Huỳnh H u Tr c Phương
T TẮT
Nghiên cứu dưới đây cho ta thấy khó khăn hiện nay là nhiều học sinh, sinh viên lựa chọn sai
nghề nghiệp và ngành học của mình. Dẫn đến hệ lu như kinh tế, tinh thần, tài năng, thời
gian. Tính mới của “Nghiên cứu phát triển tour hướng nghiệp theo mô hình công ty lữ hành”
là sau khi tham gia chương trình tour, học sinh sẽ định hướng được ngành nghề phù hợp và
nắm r hơn về phương pháp học tập nhằm tạo hiệu quả tối đa trong việc khai thác và phát
triển tiềm năng của chính mình. Tạo sự mới mẻ, thúc đẩy phát triển thêm các chương trình
tour cho ngành du lịch Việt Nam trong tương lai.
Từ h a: định hướng, hướng nghiệp, lữ hành, nghề nghiệp, phát triển.
1 CƠ Ở L L ẬN
1.1 Hướng nghiệp
Theo N SC : “Hướng nghiệp là một quá trình cung cấp cho người học những thông tin về
bản thân, về thị trường lao động và định hướng cho người học có các quyết định đúng đối
với sự lựa chọn nghề nghiệp”. 1 Tác giả Col McCo an cũng đã ghi rất r vai trò và tầm
quan trọng của giáo dục hướng nghiệp: Giáo dục hướng nghiệp là chương trình giáo dục
diện rộng để giúp các em học sinh tiếp cận kiến thức hướng nghiệp từ sớm. Giáo dục
hướng nghiệp có thể là chương trình được lồng gh p trong chương trình giáo dục sẵn có,
hoặc có thể là chương trình giáo dục ngoại khóa. 2
Vậy ta có thể hiểu Hướng nghiệp là các hoạt động diễn ra trước khi đăng ký hồ sơ vào các
trường Đại học, Cao đẳng nhằm hỗ trợ một cá nhân nào đó trong việc lựa chọn ngành nghề
phù hợp nhất với khả năng, sở thích của bản thân. Không chỉ vậy, cá nhân đó cũng được tư
vấn, hỗ trợ để chọn ngành nghề đáp ứng được nhu cầu nhân lực của xã hội lúc bấy giờ. Đây
là một quá trình gồm nhiều hoạt động khác nhau. Hướng nghiệp chọn nghề chỉ là một phần
của quá trình này. Thuật ngữ Hướng nghiệp là sự kết hợp từ nhiều lĩnh vực khác nhau, bao
2076
gồm: đánh giá nghề nghiệp đó có tương lai phát triển như thế nào, quản lý nghề nghiệp,
phát triển nghề nghiệp,…
1.2 Tour hướng nghiệp
Là du lịch kết hợp với các hoạt động nhằm hỗ trợ các bạn học sinh xác định được ngành
nghề phù hợp với bản thân mình cũng như lợi ích của xã hội, để các bạn có những lộ trình
học tập phù hợp với ngành nghề mình hướng tới. Ngành dịch vụ rất phong phú như dịch
vụ nhà hàng khách sạn, hàng không, cảng biển… Với tour hướng nghiệp các bạn sẽ biết
được trong các ngành đó bạn sẽ làm những gì? Có khó khăn gì? Cần phải hiểu biết những
kỹ năng gì? Tour hướng nghiệp sẽ giúp bạn nhận ra rằng mình phù hợp với ngành dịch vụ
hay không.
1.3 Doanh nghiệp l hành
Theo Luật Du Lịch (2017): kinh doanh dịch vụ lữ hành là việc xây dựng, bán và tổ chức thực
hiện một phần hoặc toàn bộ chương trình du lịch cho khách du lịch.
Vậy doanh nghiệp lữ hành là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt, kinh doanh chủ yếu trong
lĩnh vực tổ chức, xây dựng, bán và thực hiện các chương trình du lịch trọn gói cho du khách.
Ngoài ra doanh nghiệp còn có thể tiến hành các hoạt động trung gian là bán sản phẩm của
các nhà cung cấp sản phẩm du lịch hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh tổng hợp
khác, đảm bảo phục vụ các nhu cầu của du khách từ khâu đầu tiên cho đến khâu cuối cùng
trong quá trình du lịch của họ.
1.4 ph ng kinh doanh
Mô phỏng kinh doanh là một công cụ học tập qua trải nghiệm, sinh viên tham gia sẽ học tập
từ việc điều hành một doanh nghiệp ảo trong môi trường tương tác, hỗ trợ rèn luyện và cải
thiện các kỹ năng kinh doanh, chẳng hạn như sự nhạy b n trong kinh doanh, phân tích tài
chính và thị trường, vận hành, ra quyết định, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, giao tiếp và
lãnh đạo.
Môi trường năng động của mô phỏng kinh doanh cho ph p sinh viên tham gia đưa lý thuyết
vào thực hành trong môi trường không rủi ro. Thông qua loại thử nghiệm này, sinh viên tham
gia có thể đưa lý thuyết vào kiểm tra, quan sát hiệu quả và trở nên sáng tạo trong các giải
pháp cho vấn đề của họ.
Mô phỏng kinh doanh là công cụ học tập thực hành liên quan đến sự cạnh tranh giữa các
nhóm/sinh viên tham gia. Kết quả học tập phụ thuộc nhiều vào điều kiện và động cơ học tập,
gắn kết sinh viên tham gia và phát triển kỹ năng học chuyên sâu như hợp tác, tư duy phản
biện và giải quyết vấn đề.
Mô phỏng kinh doanh phát triển tư duy toàn diện, sự nhạy b n trong thương mại, kỹ năng ra
quyết định và chiến lược của sinh viên tham gia.
Phương pháp học qua trải nghiệm là nền tảng của mô phỏng kinh doanh, cung cấp mức độ
ghi nhớ kiến thức cao hơn so với các phương pháp hướng dẫn khác.
2077
Thất bại không bao giờ là điều dễ chịu, nhưng học từ những sai lầm của chính mình là một
phần quan trọng trong quá trình hoàn thiện bản thân. Mô phỏng kinh doanh cung cấp một
môi trường không rủi ro, nơi thất bại là an toàn nhưng các bài học kinh nghiệm là chân thực
và có thể áp dụng trong cuộc sống thực tại. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thất bại trong mô
phỏng kinh doanh thực sự cải thiện việc học tập, vì khi sinh viên tham gia có nhiều khả năng
suy nghĩ và phân tích các quyết định của họ khi đối mặt với kết quả không tối ưu.
Mô phỏng kinh doanh trực tuyến có thể được áp dụng trong lớp học hoặc ảo. Các nhóm từ
dưới 10 sinh viên tham gia đến hàng nghìn người. Nội dung mô phỏng có thể được điều
chỉnh theo nhóm mục tiêu, và việc tạo điều kiện thuận lợi có thể được xử lý bằng nguồn lực
của chính tổ chức hoặc từ bên ngoài.
2 PH N T CH THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
2.1 ph ng uản trị Nhà hàng – h ch sạn
Tại Trường Đại học Kinh tế Tài chính ( ), sinh viên khối ngành Quản trị du lịch – khách
sạn được tiếp cận mô hình đào tạo bám sát thực tế công việc, được thực hành trong hệ
thống phòng mô phỏng chính xác cấu trúc, chức năng của một khách sạn ngay tại trường.
Đặc biệt, việc thường xuyên tham quan, kiến tập tại hệ thống khách sạn 5 sao: khách sạn
Lotte Legend Saigon, khách sạn Ne orld,... Vậy qua Hotel Tour, các bạn được học hỏi
những nghiệp vụ khách sạn như: housekeeping, lễ tân, B,… được giải đáp nhiều thắc
mắc xoay quanh điều kiện thực tập và làm việc, những chính sách đãi ngộ từ khách sạn, hay
những yêu cầu cụ thể của khách sạn đối với sinh viên khi ra trường. 5
Tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành đang có các mô hình doanh nghiệp thu nhỏ trong
trường học như: mô hình nhà hàng, khách sạn 5 sao (khoa Du lịch và Việt Nam học). Những
mô hình này đã giúp sinh viên tiếp cận một cách cụ thể hơn về ngành học của mình, đồng
thời thực hành một cách nhuần nhuyễn các bước, cách thức giải quyết công việc trong thực
tế.
Tại Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (H T CH), các nhà quản trị tương lai của
H T CH được học tập trong một hệ thống thực hành kh p kín chuyên nghiệp, tích hợp 05
phòng thực hành riêng biệt gồm phòng Thực hành nghiệp vụ lữ hành, phòng Thực hành
nghiệp vụ bartender, phòng Thực hành nghiệp vụ nhà hàng, phòng Buồng mẫu và phòng
Thực hành nghiệp vụ buồng được trang bị đầy đủ giường nệm, máy lạnh, TV LCD truyền
hình vệ tinh, phòng tắm, quầy bar,...Đặc biệt với sinh viên Quản trị khách sạn có cơ hội trải
nghiệm thực tế tại doanh nghiệp, thông qua các Học kỳ doanh nghiệp tại các khách sạn 5
sao như Intercontinental Asia, Ma estic, các trung tâm hội nghị đẳng cấp như GEM Center,
Metropole, The Adora...[7]
Tại các mô hình tuyển sinh mùa tốt nghiệp 12.
Ở một số tỉnh/thành như Tiền Giang, Vũng Tàu, TP.HCM... vào thời điểm học sinh lớp kết
thúc năm học, các trường đại học/ cao đẳng từ khắp nơi như ĐH Công nghệ Hutech, ĐH Sư
phạm Đà Lạt, ĐH Quốc gia TP.HCM,... tập trung và mở một ngày hội tuyển sinh để tất cả
các em học sinh đến tìm hiểu thông tin về ngôi trường đại học/cao đẳng mà bản thân đang
2078
quan tâm. Khi tham dự ngày hội tuyển sinh, học sinh sẽ được tư vấn trực tiếp và được trả lời
các câu hỏi liên quan đến ngành nghề và ngôi trường đại học/cao đẳng. Tuy nhiên mô hình
này chỉ khái quát được mục đích tuyển sinh cho trường đại học/cao đẳng mà không đạt
được hiệu quả cao trong việc hướng dẫn chi tiết để học sinh hiểu được những gì mà cá
nhân cần và ngành nghề nào thực sự phù hợp với mình. Từ đó dẫn đến hệ lu học sai
ngành nghề, bỏ học giữa chừng vì không phù hợp và gây ra hiện trạng thừa/thiếu nguồn
nhân lực ở các ngành nghề khác nhau tại Việt Nam.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh. Mô hình hướng nghiệp STREAMZONE đang được các trường
học ưa chuộng và lựa chọn bởi vì SteamZone áp dụng phương thức giáo dục STREAM[8]
vào quá trình dạy và học giúp học sinh củng cố kiến thức, hình thành kiến thức mới và ứng
dụng vào thực tiễn cuộc sống; song song phát triển kỹ năng 4C của thế kỷ 21 gồm giao tiếp
(Communication), cộng tác (Collaboration), tư duy phản biện và giải quyết vấn đề (Critical
thinking & Problem solving), và sáng tạo (Creativity).
2.2 Đ nh gi chung
Hơn 0 các Trường Đại học có mô phỏng mô hình doanh nghiệp nhà hàng – khách sạn
cho sinh viên học tập và trải nghiệm. Tuy nhiên mô hình doanh nghiệp lữ hành hầu chưa có
Trường nào đáp ứng được.
Theo khảo sát tại Trường Đại học H T CH, Khoa QTDLNHKS, hơn 80 sinh viên ngành
QTDVDLLH mong muốn có mô hình doanh nghiệp lữ hành nâng cao để học tập, trải
nghiệm, rèn luyện kỹ năng mềm.
Tại THPT Gia Định, TP.HCM, khoảng 0 các bạn học sinh lớp 11, 12 mong muốn tham
quan mô hình doanh nghiệp lữ hành để có thêm thông tin định hướng nghề nghiệp tương lai.
Từ đó phát triển bản thân, phát triển mô hình doanh nghiệp không chỉ là mô hình ảo dùng để
học tập mà trở thành một công ty (đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn) chính thức.
3 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN T R HƯỚNG NGHIỆP TH H NH C NG T
L HÀNH
3.1 Đầu tư cơ sở vật chất cho c c ph ng ban
Cơ sở vật chất là phần không thể thiếu trong nhà trường vì đó là yếu tố quan trọng đảm bảo
yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo. Hiện nay các mô hình giáo dục tiên tiến đều đang
được áp dụng ở các trường học và phòng ban. Riêng Khoa QTDLNHKS tại Trường Đại học
Hutech vẫn còn mặt hạn chế về trang thiết bị thực hành dành cho sinh viên ngành Quản trị
dịch vụ du lịch và lữ hành. Việc đầu tư này có hiệu quả trực tiếp đến tinh thần ham học hỏi,
sáng tạo và nhiệt huyết của sinh viên khi được học tập trong môi trường “học đi đôi với
hành”. Từ đó chất lượng sinh viên được cải thiện. Cụ thể cần xây dựng phòng thực hành
cho sinh viên ngành du lịch. ây dựng theo mô hình các phòng ban mà một công ty du lịch
có như: phòng điều hành, phòng thiết kế, phòng du lịch (nội địa, quốc tế, MICE), phòng
marketing và truyền thông, phòng đào tạo hướng dẫn viên, phòng chăm sóc khách hàng...
Mục đích: tạo môi trường học tập chuyên nghiệp, phổ biến được cho sinh viên các nghiệp vụ
2079
cần thiết mà không chỉ riêng các nghiệp vụ của HDV. Định hướng được cho sinh viên những
kiến thức cần phải tập và trau dồi. Từ đó giúp sinh viên xác định được mục tiêu học tập và
nỗ lực hơn. Cải thiện được chất lượng sinh viên ra trường của trường Đại học Công nghệ
TP.HCM.
3.2 Nâng cao đào tạo chu n m n
Kiến thức ngày càng đổi mới, học tập là một trong những con đường ngắn nhất để đi đến
thành công. Vì vậy chúng ta cần phải học tập và làm việc chuyên nghiệp, thường xuyên cập
nhật, trau dồi, nâng cao kiến thức. Để đáp ứng điều đó chúng tôi nhận đào tạo và cấp chứng
chỉ hướng dẫn viên nội địa cho các bạn sinh viên ngành du lịch. Tạo điều kiện thuận lợi hơn
cho nghề nghiệp sau này. Đầu tư cho công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển kiến thức
lẫn nghiệp vụ chuyên môn cho học viên bằng những giáo án chi tiết có thể áp dụng vào thực
tế sau khi đảm bảo học viên đã nắm được sẽ tiếp tục tổ chức các kỳ kiểm tra để cấp chứng
chi cho học viên áp dụng được vào công việc tương lai.
3.3 Li n ết thực tế với c c oanh nghiệp l hành để c chu ến tour thực tế
Đối với học sinh cấp : việc xây dựng mô hình hướng nghiệp thực tế là vô cùng thiết yếu để
các em học sinh hiểu hơn về ngành nghề mà mình sắp chọn. Trong thời gian các em lựa
chọn ngành học cho tương lai. Theo thống kê, hầu hết các em đều gặp khó khăn trong vấn
đề này, cảm thấy băn khoăn khi có quá nhiều sự lựa chọn ngành học. Với phương pháp
hướng nghiệp theo mô hình này sẽ giúp cho các em học sinh nắm được và hình dung được
môi trường làm việc trong tương lai. Giúp các em định hướng được bản thân cần phải trau
dồi những kiến thức và kỹ năng cần thiết và hiểu hơn về môi trường doanh nghiệp mà các
em đang hướng tới để đạt được mục đích học tập hiệu quả nhất. Từ đó hạn chế vấn đề
chọn sai nghề nghiệp ở học sinh sinh viên hiện nay.
Đối với sinh viên ngành du lịch: mô hình hướng nghiệp thực tế được xem như một công cụ
hỗ trợ thiết yếu để sinh viên hiểu r hơn về môi trường làm việc trong doanh nghiệp lữ hành.
Bên cạnh đó mô hình này còn trực tiếp cung cấp kiến thức một cách sát sao hơn. Từ đó
giúp sinh viên hiểu r hơn về những kiến thức thực tế mà bản thân cần chú trọng tập trung,
tránh tình trạng học lan man không áp dụng được thực tế chưa nắm được và hình dung
được môi trường làm việc hay những kiến thức, kỹ năng mà các em cần -Phương thức thực
hiện: liên kết trực tiếp với các công ty lữ hành để tạo cơ hội cho các bạn học sinh sinh viên
tham quan học hỏi trực tiếp tại môi trường doanh nghiệp và được tiếp xúc sớm và gần hơn
với ngành du lịch. Sau khi học tập tại doanh nghiệp là những chuyến tham quan, khám phá
ngành du lịch Việt Nam bằng những chuyến tour giá trị và sinh động.
4 ẾT L ẬN
Trên đây là nội dung về vấn đề xây dựng và phát triển tour hướng nghiệp cho học sinh -
sinh viên theo mô hình công ty lữ hành về hướng học, hướng nghề, bậc học phù hợp với
năng lực bản thân, kinh tế gia đình và sở thích cá nhân và một số kết quả đạt được nhất
định. Thông qua tour hướng nghiệp và mô hình công ty lữ hành, học sinh – sinh viên có