ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
92
THC TRẠNG ĐỘNG CƠ HỌC TP BÊN TRONG CA HC SINH
TRUNG HỌC CƠ SỞ TRƢNG TIU HC, TRUNG HỌC CƠ SỞ
VÀ TRUNG HC PH THÔNG CHU VĂN AN, TRƢỜNG ĐẠI HC TÂY BC
Nguyn Quc Thái
Trường Đại hc Tây Bc
THÔNG TIN BÀI BÁO
TÓM TẮT
Ngày nhn bài: 7/7/2024
Ngày nhận đăng: 26/7/2024
T khoá: Động học tp; Động
học tp bên trong; Động hc
tp bên trong ca hc sinh trung
học sở; Trường Tiu hc, trung
học sở trung hc ph thông
Chu Văn An
Nghiên cu y s dụng phương pháp nghiên cứu chính điều
tra viết đ kho sát 163 hc sinh trung hc học sở nhm tìm
hiu thc trạng động cơ học tp bên trong ca hc sinh trung hc
sở Trường Tiu hc, trung học sở trung hc ph thông
Chu Văn An, Trường Đại hc Tây Bc. Kết qu cho thấy, động cơ
hc tp bên trong của HS THCS Trường TH, THCS, THPT Chu
Văn An, Trường Đại hc Tây Bc mức cao (ĐTB = 5.66). Các
thành phn của động học tp bên trong ca HS mối tương
quan thun, khá cht s khác bit gia các thành phn
cũng như các biểu hin trong mi thành phần trong động hc
hc tp bên trong của HS, nhưng sự khác bit này không ý
nghĩa. Các yếu t t nhân HS (ĐTB = 4.46) ảnh hưởng
nhiu nht các yếu t hi ảnh hưởng ít nhất (ĐTB =
4.24) đến động cơ học tp bên trong ca các em.
1. Đặt vấn đề
Động học tp nói chung động học
tp bên trong quyết định tính tích cc hc tp
ca hc sinh (HS): Hoạt động hc tp ca hc
sinh được thúc đẩy bi mt h thống động
khác nhau hng thú, s yêu thích, s t ch,
được la chn hc tp [1].
La tui hc sinh (HS) trung học sở
(THCS) giai đoạn có nhiều thay đổi c v th
cht tâm nên giai đoạn quan trọng để
hình thành phát trin động học tp bên
trong ca các em nhằm đạt mc tiêu giáo dc
đã được xác định ti Ngh quyết Hi ngh ln
th 8, Ban Chp hành Trung ương khóa XI v
đổi mi căn bn, toàn din giáo dc đào to,
đáp ng yêu cu công nghip hóa, hin đại hóa
trong điều kin kinh tế th trường định hướng
hi ch nghĩa hi nhp quc tế: “phát
trin trí tu, th chất, hình thành phẩm chất,
năng lực công dân, phát hiện bồi dưỡng
năng khiếu, định hướng ngh nghip cho hc
sinh. … Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung
học sở (hết lp 9) tri thc ph thông nn
tảng, đáp ng yêu cu phân lung mnh sau
trung học cơ sở”[2]
Nhiu nghiên cu thc tin cho thy THCS
giai đoạn la tui t l hc sinh mt hng
thú hc tp, chán học, đi muộn, b hc khá cao
so vi tui tiu hc [1]. Do đó, nếu giai đoạn
này làm tt thì s to nn tng vng vàng
thun lợi để các em có hứng thú, có động lc và
ĐCHT bên trong bền vng; góp phần thúc đẩy
phát trin nhân cách mnh m giai đoạn tui
trưng thành.
Việc nghiên cứu động học tập bên trong
đã nhiều nhà khoa học quan tâm tìm hiểu
nhưng chưa nghiên cứu vấn đề này trên
khách thể HS THCS tại Trường Tiểu học,
trung học sở trung học phổ thông
(TH,THCS&THPT) Chu Văn An, Trường Đại
học Tây Bắc. Quan quan sát, HS trung học cơ
s Trường TH,THCS,THPT Chu Văn An,
Trường Đại hc Tây Bc động học tập
bên trong khá cao nhưng chưa sđồng đều,
hài hoà. vậy, việc nghiên cứu thực trạng
động học tập bên trong trên nhóm khách thể
này là có ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Bài viết kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ
khoa học và công nghệ cấp Cơ sở: Động cơ học
tp bên trong ca HS THCS thành ph Sơn La,
mã s TB202315.
2. Ni dung
2.1. sở lun v động học tp bên
trong ca hc sinh trung học cơ sở
2.1.1. Khái nim động học tp bên trong
ca hc sinh trung học cơ sở
a) Khái niệm động học tp bên trong
hc sinh
Hin nay, có nhiu quan nim khác nhau v
động cơ bên tập trung các hướng như sau:
Nguyn Quc Thái (2024) - (36): 92 - 97
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
93
Động học tập bên trong được biu hin
vic nhân tham gia vào mt hoạt động hoàn
toàn vì s tò mò, xu hướng khám phá bm sinh,
nói cách khác nhu cu mun biết thêm v
điều đó. Bruner quan niệm “Động bên
trong động lực thúc đẩy mnh m nht con
người lĩnh hội tài liu hc tp phc tạp. Đó
những kích thích người hc ý thức được
như một phần thưởng v mt trí tu[3].
Động học tập bên trong được biu hin
vic cá nhân mong mun tham gia vào mt hot
động đơn thuần ch mục đích tham gia
hoàn thành nhim v [4].
Động học tp bên trong ca nhân bt
ngun t ni ti ca nhân dẫn đến vic
tận hưởng quá trình nâng cao năng lc ca
người hc đối vi các nhim v hc tp c th
[5].
Động học tp bên trong ca nhân
nhng tri nghim ca xúc cảm như s tha
mãn hài lòng đến t bên trong khi tham gia
vào hoạt động [6].
T các quan nim trên, chúng tôi cho rng:
Động học tp bên trong ca hc sinh s
thỏa mãn và hài lòng đến t bên trong khi tham
gia vào hoạt động hc tp vi mức độ t ch
cao, nhằm thúc đẩy phát trin quá trình hc
để hiu biết, học để tiến b học để tri
nghiệm kích thích”
b) Khái niệm học sinh trung học cơ sở
HS trung học sở lứa tuổi bao gồm các
em khoảng từ 11, 12 đến 14,15 tuổi đang theo
học từ lớp 6 đến lớp 9. Đây thời kỳ phức tạp
quan trong nhất trong quá trình phát triển
của mỗi nhân thời kỳ chuyển từ thời
thơ ấu sang tuổi trưởng thành [7].
c) Động học tp bên trong ca hc sinh
trung học cơ sở
Trên sở khái niệm động học tp ca
hc sinh, khái nim HS THCS, chúng tôi hiu:
Động học tp bên trong ca hc sinh trung
học sở s tha mãn hài lòng đến t
bên trong khi tham gia vào hoạt động hc tp
vi mức độ t ch cao, nhằm thúc đẩy phát
trin quá trình học để hiu biết, học để tiến b
và học để tri nghim kích thích.
2.1.2. Các biu hin của động học tp
bên trong ca hc sinh trung học cơ sở
Các biu hin của động cơ học tp bên trong
ca hc sinh trung học cơ sở [4]:
Học để hiu biết: Vui hài lòng trong lúc
hc những điều mi; Vui khi khám phá nhng
th mới chưa từng biết; Vui khi th m rng
hiu biết v nhng môn hc thú v; Hc tp
giúp học sinh có hội tìm hiu thêm v nhng
điều mà mình hng thú
Học để tiến b: Vui khi vượt qua chính mình
trong hc tập; Vui khi vượt qua chính mình để
đạt thành tích nhất định; Hài lòng khi mình
đang hoàn thành các hoạt động hc tp nhiu
khó khăn; Trường cho học sinh hi tri
nghiệm để vươn tới thành tích cao hơn trong
hc tp.
Học để tri nghim kích thích: Có cm xúc
tích cc khi chia s ý tưởng ca mình vi mi
người; Vui khi đọc được nhng cun sách
tài liu thú v; Vui khi bn thân hoàn toàn b
hp dn bi những đọc được trong tài liu
hc tp; Phn khích khi tri nghim nhng ch
đề và d án hc tp thú v
2.2. Phương pháp nghiên cứu khách th
nghiên cu
2.2.1. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu chính được chúng
tôi s dụng phương pháp điu tra viết, trong
đó sử dụng thang đo Động cơ hc tp (Academic
motivation scale) ca R.J.Vanderland các
cng s gm 28 câu hi thang Likert 7 bc (1=
hoàn toàn sai, 2= phn ln là sai, 3= ch sai mt
phn, 4= phân vân, 5= ch đúng một phn, 6=
gần như chính xác, 7= hoàn toàn chính xác).
Mi câu hi khảo sát động học tp bên
trong của HS THCS được thiết kế vi thang
Likert 7 điểm nên giá tr khong cách = (Tối đa
- Ti thiu) / n = (7-1)/7 = 0.86. Cùng với điểm
trung bình (ĐTB) tr li các câu hỏi, ý nghĩa
của các thang đo được thành: Mc rt cao (6.18
< ĐTB 7); Mc cao (5.32 < ĐTB 6.18);
Mc trung bình cao (4.44 < ĐTB ≤5.32);Mc
trung bình (3.58 < ĐTB ≤4.44); Mc trung bình
thp (2.72 < ĐTB ≤3.58); Mc thp (1.86 <
ĐTB 2.72); Mức rất thp (1 ĐTB 1.86);
Câu hỏi khải sát các yếu tố ảnh hưởng tới thực
trạng động học tp bên trong ca HS THCS
được thiết kế với thang điểm Likert 3 điểm nên
giá tr khong cách = (Tối đa - Ti thiu)/n =
(5-1)/35 = 0.80. Cùng với điểm trung bình
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
94
(ĐTB) trả li các câu hỏi, ý nghĩa của các thang
đo được thành: Ảnh ng rt nhiu (4.20 <
ĐTB 5); Ảnh hưởng nhiu (3.40 < ĐTB
4.20); Ảnh hưởng va phi (2.60< ĐTB ≤3.40);
Ảnh hưởng ít (1.80 < ĐTB 2.60); Ảnh hưởng
rt ít (1 ĐTB 1.80)
Kết qu các câu hỏi điều tra thu được đều
đảm bảo khách quan, đủ độ tin cy vi ch s
Cronbach‟s Alpha 0.7) hệ số tương
quan biến - tổng (≥ 0.3).
2.2.2. Khách th nghiên cu
Chúng tôi thc hin kho sát 163 HS THCS
Trường TH,THCS,THPT Chu Văn An, Trường
Đại hc Tây Bc.
2.3. Thc trạng động học tp bên trong
ca hc sinh Trung học sở Trường Tiu
hc, trung học sở trung hc ph thông
Chu Văn An, Trường Đại hc Tây Bc
2.3.1. Đánh giá chung về thc trạng động cơ
hc tp bên trong ca hc sinh Trung học cơ sở
Trường Tiu hc, trung học sở trung hc
ph thông Chu Văn An, Trường Đại hc Tây
Bc
Bng 1. Thc trạng động cơ học tp bên trong của HS THCS Trƣờng TH, THCS,
THPT Chu Văn An, Trƣng Đại hc Tây Bc
Động cơ học tp bên trong
ĐTB
ĐLC
Mc
Học để hiểu biết
5.85
0.89
Cao
Học để tiến bộ
5.97
0.96
Cao
Học để trải nghiệm kích thích
5.16
1.01
Trung bình cao
Chung
5.66
0.91
Cao
Bng 1 cho thấy, động học tp bên trong
của HS THCS Trường TH, THCS, THPT Chu
Văn An, Trường Đại hc Tây Bc mc cao
(ĐTB = 5.66).
s khác bit gia c thành phn c th.
Xem xét ba thành phần trong động học tp
bên trong của HS THCS Trường TH, THCS,
THPT Chu Văn An, Trường Đại hc Tây Bc,
trong đó, HS xu hướng học để tiến b (ĐTB
= 5.97) cao nhất, sau đó học để hiu biết
(5.85) và học để tri nghim kích thích (5.16)
thp nhất. Điều này chng t, hc sinh THCS
thiên hướng hc tp ch yếu để kết
qu, thành tích, nhìn ra được biến chuyn ca
bn thân trong hc tp. Các em tham gia vào
hoạt động hc tp vi mt tâm thế c gắng để
vượt trội đạt được mt tiêu chun mới, đặc
bit hc tập để vươn tới thành tích cao
vượt qua bn thân trong hc tp.
Chúng tôi xem xét mi liên h gia ba thành
phn của động học tp bên trong ca HS
THCS Trường TH, THCS, THPT Chu Văn An,
Trường Đại hc Tây Bc thông qua h s tương
quan Pearson:
Bảng 2. Tƣơng quan gia các khía cnh biu
hin động cơ học tp bên trong ca HS THCS
Trƣờng TH, THCS, THPT Chu Văn An, Trƣng
Đại hc Tây Bc
(2)
(1) Học để hiu biết
(2) Học để tiến b
-
(3) Học để tri nghim kích
thích
0.61**
0.54**
Ghi chú: **: p < 0,001
Kết qu cho thy các thành phn của động
học tp bên trong của HS THCS Trường
TH, THCS, THPT Chu Văn An, Trường Đại
hc Tây Bc mối tương quan thuận, khá
chặt, trong đó, học để hiu biết mối tương
quan thun cht ch nht vi hc tiến b (r =
0,65). th hiểu, HS THCS động bên
trong với xu hướng học để đạt được thành tu
cao hơn thì học để hiu biết điều kin, công
c giúp các em đạt tới động cơ của mình.
2.3.2. Thc trạng động học tp bên trong
ca hc sinh trung học sở Trường Tiu hc,
trung hc cơ s và trung hc ph thông Chu Văn
An, Trường Đại hc Tây Bc qua các biu hin
c th
a) Thc trạng động cơ học tp bên trong ca
hc sinh trung học sở Trường Tiu hc,
trung học sở trung hc ph thông Chu
Văn An, Trường Đại hc Tây Bc qua các biu
hin học để hiu biết:
Bng 3. Thc trng biu hin của động cơ học
tp học để hiu biết của HS THCS Trƣờng TH,
THCS, THPT Chu Văn An, Trƣờng Đại hc
Tây Bc
Các biu hin
ĐTB
ĐLC
Mức
Vui và hài lòng trong lúc
hc những điều mi
5.68
1.01
Cao
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
95
Vui khi khám phá nhng
th mới chưa từng biết
5.96
0.91
Cao
Vui khi có th m rng
hiu biết v nhng môn
hc thú v
6.01
0.85
Cao
Hc tp giúp hc sinh có
cơ hội tìm hiu thêm v
những điều mà mình hng
thú
5.74
0.87
Cao
Chung
5.85
0.89
Cao
Kết qu cho thy, thc trạng động cơ học tp
bên trong của HS THCS Trường TH, THCS,
THPT Chu Văn An, Trường Đại hc Tây Bc
qua các biu hin học để hiu biết đạt mc cao
(ĐTB = 5.85).
s khác bit v mức độ gia các biu
hin c th của động học để hiu biết ca
HS THCS Trường TH, THCS, THPT Chu Văn
An, Trường Đại hc Tây Bắc, trong đó, Vui
khi th m rng hiu biết v nhng môn hc
thú vị” (ĐTB = 6.01) động mạnh nht
Hc tp giúp học sinh có cơ hội tìm hiu thêm
v những điều mình hng thú (ĐTB =
5.74) động ít mạnh nhất thúc đẩy HS hc
để hiu biết. Tuy nhiên, s khác bit này
không có ý nghĩa (Sig = 0.2541).
b) Thc trạng động cơ học tp bên trong ca
hc sinh trung học sở Trường Tiu hc,
trung học sở trung hc ph thông Chu
Văn An, Trường Đại hc Tây Bc qua các biu
hin học để tiến bộ:
Bng 4. Thc trng biu hin của động cơ học
tp học để tiến b của HS THCS Trƣờng TH,
THCS, THPT Chu Văn An, Trƣờng Đại hc
Tây Bc
Các biu hin
ĐTB
ĐLC
Mức
Vui khi vượt qua chính
mình trong hc tp
6.05
1.21
Cao
Vui khi vượt qua chính
mình để đạt thành tích
nht đnh
6.1
1.27
Cao
Hài lòng khi mình đang
hoàn thành các hot đng
hc tp nhiều khó khăn
5.99
1.44
Cao
Trưng cho học sinh cơ
hi tri nghiệm để vươn
tới thành tích cao hơn
trong hc tp.
5.89
1.25
Cao
Chung
5.97
0.96
Cao
Kết qu cho thy, thc trạng động cơ học tp
bên trong của HS THCS Trường TH, THCS,
THPT Chu Văn An, Trường Đại hc Tây Bc
qua các biu hin học để tiến b đạt mc cao
(ĐTB = 5.97).
s khác bit v mức độ gia các biu
hin c th của động học để tiến b ca HS
THCS Trường TH, THCS, THPT Chu Văn An,
Trường Đại hc Tây Bắc, trong đó, Vui khi
vượt qua chính mình để đạt thành tích nht
định(ĐTB = 6.10) động mạnh nht
“Trường cho học sinh hội tri nghiệm để
vươn tới thành tích cao hơn trong học tp
(ĐTB = 5.89) động ít mạnh nhất thúc đẩy
HS học để tiến b. Tuy nhiên, s khác bit này
là không có ý nghĩa (Sig = 0.571).
c) Thc trạng động cơ học tp bên trong ca
hc sinh trung học sở Trường Tiu hc,
trung học sở trung hc ph thông Chu
Văn An, Trường Đại hc Tây Bc qua các biu
hin học để trải nghiệm kích thích:
Bng 5. Thc trng biu hin của động cơ học
tp học để trải nghiệm kích thích ca HS THCS
Trƣờng TH, THCS, THPT Chu Văn An,
Trƣờng Đại hc Tây Bc
Các biu hin
ĐTB
ĐLC
Mức
Có cm xúc tích cc khi
chia s ý tưởng ca mình
vi mọi người
5.11
1.56
Trung
bình
cao
Vui khi đọc được nhng
cun sách và tài liu thú
v
5.23
1.64
Trung
bình
cao
Vui khi bn thân hoàn
toàn b hp dn bi
những gì đọc được trong
tài liu hc tp
5.14
1.59
Trung
bình
cao
Phn khích khi tri
nghim nhng ch đề
d án hc tp thú v
5.17
1.45
Trung
bình
cao
Chung
5.16
1.01
Trung
bình
cao
Kết qu cho thy, thc trạng động cơ học tp
bên trong của HS THCS Trường TH, THCS,
THPT Chu Văn An, Trường Đại hc Tây Bc
qua các biu hin học để tri nghim kích thích
đạt mức cao (ĐTB = 5.85).
s khác bit v mức độ gia các biu
hin c th của động cơ học để tri nghim kích
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
96
thích của HS THCS Trường TH, THCS, THPT
Chu Văn An, Trường Đại hc y Bc, trong
đó, “Vui khi đọc được nhng cun sách tài
liu thú vị” (ĐTB = 6.01) động cơ mạnh nht
Có cm xúc tích cc khi chia s ý tưởng
ca mình vi mọi người(ĐTB = 5.74) động
ít mạnh nht thúc đẩy HS học để hiu biết.
Tuy nhiên, s khác biệt này là không có ý nghĩa
(Sig = 0.348).
2.4. Các yếu t ảnh hưởng ti thc trng
động học tp bên trong ca hc sinh trung
học sở Trường Tiu hc, trung học sở
trung hc ph thông Chu Văn An, Trưng
Đại hc Tây Bc
Bng 7. Thc trng các yếu t nh hƣng ti
động cơ học tp bên trong ca HS THCS
Trƣờng TH, THCS, THPT Chu Văn An, Trƣng
Đại hc Tây Bc
Các yếu t
ĐTB
Mc
độ
Th
bc
Các yếu tố từ gia đình
(phong cách, bầu
không khí, tấm gương
cha mẹ, mối quan hệ,
quan điểm giáo dục
của gia đình…)
4.34
nh
hưởng
rt
nhiu
3
Các yếu tố từ cá nhân
học sinh (nhu cầu,
tính cách, khí chất,
đặc điểm tâm lí lứa
tuổi, sức khoẻ thể chất
và tâm lí…)
4.46
nh
hưởng
rt
nhiu
1
Các yếu tố từ Nhà
trường (định hướng,
mục tiêu giáo dục của
Nhà trường, phương
pháp và phong cách
dạy học, bầu không
khí trường học…)
4.45
nh
hưởng
rt
nhiu
2
Các yếu tố từ xã hội
(xu hướng giáo dục,
thị hiếugiáo dục
chung trong xã hội,
thái độ của xã hội)
4.24
nh
hưởng
nhiu
4
Kết qu trên cho thy, các yếu t khách quan
ch quan trên đều ảnh hưởng rt nhiu ti
thc trạng động học tp bên trong ca HS
THCS Trường TH,THCS&THPT Chu Văn An,
trong đó các các yếu t t nhân HS (ĐTB =
4.46) ảnh hưởng nhiu nht, tiếp đến yếu
t Nhà trường (ĐTB = 4.45), yếu t t gia đình
(ĐTB = 4.34 và các yếu t hi ảnh hưởng
ít nhất (ĐTB = 4.24). Điều này cho thy, nhà
trường, giáo viên, gia đình cần chú ý hình thành
phát trin các nhu cu hc tập đúng đắn
HS để hình thành các động cơ học tp bên trong
ca HS.
3. Kết lun
Nhìn chung, động học tp bên trong ca
HS THCS Trường TH, THCS, THPT Chu Văn
An, Trường Đại hc Tây Bc mức cao (ĐTB
= 5.66). Các thành phn của động học tp
bên trong của HS THCS Trường TH, THCS,
THPT Chu Văn An, Trường Đại hc Tây Bc
có mối tương quan thuận, khá cht
s khác bit gia các thành phn trong
động học tp bên trong ca HS THCS
Trường TH, THCS, THPT Chu Văn An,
Trường Đại hc Tây Bắc, trong đó, HS xu
hướng học để tiến b (ĐTB = 5.97) cao nhất,
sau đó học để hiu biết (5.85) học để tri
nghim kích thích (5.16) là thp nht.
s khác bit v mức độ biu hin khác
nhau trong động học để hiu biết, học để
tiến b học để tri nghim kích thích ca HS
THCS Trường TH, THCS, THPT Chu Văn An,
Trường Đại hc Tây Bắc, nhưng sự khác bit
này là không có ý nghĩa.
Kết qu trên cho thy, các yếu t khách quan
ch quan trên đều ảnh hưởng rt nhiu ti
thc trạng động học tp bên trong ca HS
THCS Trường TH,THCS&THPT Chu Văn An,
trong đó các các yếu t t nhân HS (ĐTB =
4.46) ảnh hưởng nhiu nht c yếu t
hi ảnh hưởng ít nhất (ĐTB = 4.24). Điều
này cho thấy, nhà trường, giáo viên, gia đình
cn chú ý hình thành phát trin các nhu cu
hc tập đúng đắn HS để hình thành các động
cơ học tp bên trong ca HS.
Tài liu tham kho [1] Bùi Th Thúy Hằng (2009). “Nghiên cứu
so sánh v động học tp ca hc sinh tiu