Đóng góp từ bộ mẫu họ ốc cạn Pupinidae (Gastropoda: Cyclophoroidea) ở khu vực Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, với những ghi nhận mới cho khu hệ động vật Việt Nam

Họ ốc cạn Pupinidae (Gastropoda: Cyclophoroidea) là một trong những nhóm động vật thân mềm đa dạng và có ý nghĩa sinh thái đặc biệt ở vùng nhiệt đới châu Á, đặc biệt tại Việt Nam. Với lịch sử phân loại phức tạp và sự xuất hiện phong phú trong các sinh cảnh núi đá vôi, việc nghiên cứu nhóm này đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện dữ liệu về đa dạng sinh học và hiểu biết về hệ sinh thái địa phương. Tuy nhiên, thông tin về các loài Pupinidae ở nhiều khu vực còn hạn chế. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ thành phần loài, đặc điểm hình thái và phân bố của các loài Pupinidae tại khu vực Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, một điểm nóng đa dạng sinh học còn ít được khám phá, từ đó bổ sung dữ liệu khoa học nền tảng cho công tác bảo tồn.

Các nhà nghiên cứu động vật thân mềm, chuyên gia phân loại học, sinh vật học bảo tồn, và sinh viên ngành khoa học tự nhiên quan tâm đến đa dạng sinh học và hệ sinh thái núi đá vôi ở Việt Nam.

Nghiên cứu này đã thực hiện khảo sát từ tháng 11/2024 đến tháng 9/2025 tại khu vực Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, nhằm xác định thành phần loài, đặc điểm phân bố và hình thái phân loại của các loài thuộc họ ốc cạn Pupinidae. Bằng cách đối chiếu mẫu vật với mô tả gốc và mẫu chuẩn, nhóm nghiên cứu đã ghi nhận tổng cộng 7 loài và phân loài thuộc 3 giống: Chuatienpupa, Pupina, và Tylotoechus. Trong số các phát hiện đáng chú ý, loài Pupina limitanea được ghi nhận lần đầu tiên cho khu hệ động vật Việt Nam. Đồng thời, hai loài Chuatienpupa megacanalis và Pupina verneaui cũng được xác định là ghi nhận mới cho tỉnh Ninh Bình. Đặc biệt, loài Pupina brachysoma đã được phát hiện lại sau 121 năm kể từ mô tả ban đầu, cung cấp thêm hình ảnh và dữ liệu quan trọng. Phân tích hình thái cho thấy sự đa dạng đáng kể về hình dạng vỏ, tấm đỉnh, và số vòng xoắn của các loài Pupinidae tại Tam Chúc, phản ánh sự thích nghi với điều kiện vi khí hậu ẩm và các đặc điểm địa hình núi đá vôi. Những dẫn liệu này không chỉ bổ sung đáng kể vào cơ sở dữ liệu về họ Pupinidae ở Việt Nam mà còn đặt nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo về phân loại, tiến hóa, quan hệ phát sinh chủng loại và lịch sử phát tán của nhóm ốc cạn này, góp phần vào nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học.