Những đột phá khoa học quan
trọng nhất thập kỷ
Tạp chí Science, một trong những tờbáo vềnghiên cứu khoa học hàng
đầu thếgiới, mớiđâyđã công bố10 thành tựu khoa học quan trọng nhất
trong thập niên đầu tiên của thếkỷ21. Trong danhsáchnày có cảkhám phá
về“bằng chứng rõ ràng” cho sựtồn tại của nước trên sao Hỏa cũng nhưcác
đột phá trong việc tìm kiếm những hành tinh khác.
Hãy cùng điểm lại các đột phá khoa học lớn nhất trong 10 năm vừa qua theo
bình chọn của tạp chí Science:
Vũtrụhọc chính xác
Trong thập kỷqua, các nhà nghiên cứuđã đúc rút được một công thức rất
chính xác vềcác thành phần của vũtrụcũng nhưnhững chỉdẫn vềsựkết hợp
chúng. Cụthểlà, theo các nhà khoa học, vũtrụbao gồm 4% vật chất thông thường,
23% vật chất tối và 73% năng lượng tối.
Những tiến bộnày đã biến ngành vũtrụhọc thành một khoa học chính xác,
với một lý thuyết tiêu chuẩn mà hiện còn rất ít chỗtrống cho các ý tưởng khác.
Siêu vật liệu
Bằng cách tổng hợp những vật liệu có tính quang họcđộcđáo, khác thường,
các nhà vật lý đã khởi xướng một sốcách thức mới nhằmđịnh hướng và điều
khiển ánh sáng, tạo ra những thấu kính chống lại mọi giới hạn cơbản vềsựphân
giải. Họthậm chí đã bắtđầu chếtạo các “áo choàng” theo phong cách phù thủy
Harry Potter, có thểlàm cho đối tượng mặc chúng trởthành vô hình trước mắt
thường.
Bộgen “tối”
Các nhà khoa họcđã phát hiện thấy rằng, các gen chỉchiếm 1,5% trong toàn
bộbộgen. Phần còn lại của bộgen, bao gồm cảcác phân tửRNA nhỏmã hóa và
không mã hóa, cũng chứng tỏvai trò quan trọng không kém các gen.
Các hành tinh ngoài Trái đất
Trong năm 2000, các nhà nghiên cứu mới chỉbiết tới 26 hành tinh ngoài hệ
mặt trời của chúng ta. Nhưng đến năm 2010, con sốnày đã tăng vọt tới 502 hành
tinh và vẫnđang không ngừng lớn thêm. Các nhà thiên văn họcđang hy vọng có
thểtìm thấy nhiều hành tinh giống Trái đất hơn trong vũtrụkhi có trong tay
những công nghệtân tiến hơn. Hiện tại, kích thước và quỹ đạo của những hành
tinh lớn hơn, đã được khám phá đang tạo ra cuộc cách mạng trong sựhiểu biết của
các nhà khoa học vềcách thức hình thành và phát triển của các hệthống hành tinh.
DNA cổ đại
Khám phá rằng “các phân tửsinh học” giống nhưcollagen và DNA cổ đại có
thểtồn tại hàng chục ngàn năm và cung cấp thông tin quan trọng vềnhững cây cối,
động vật và con ngườiđã chết từlâu, là một bướcđột phá lớnđối với lĩnh vực cổ
sinh vật học. Việc phân tích các cỗmáy thời gian nhỏbé này hiện có thểtiết lộ
những biểnđổiđể thích nghi vềkết cấu mà bằng chứng vềbộxương đơn giản
không thểcung cấp cho chúng ta, chẳng hạn nhưmàu lông của một con khủng long
hay cách những con voi ma mút lông lá chống chịu với cái lạnh nhưthếnào.
Nước trên sao Hỏa
Một nửa trong sốhơn 10 sứmệnh khám phá sao Hỏa trong thập kỷqua đã
cung cấp bằng chứng rõ ràng rằng, hành tinh đỏ từng chứađựng đủ nước, trên bề
mặt hoặc bên trong nó, để biếnđổi việc hình thành đá và có thểduy trì cảsựsống.
Sốnước này có thểtừng hiện diện trên sao Hỏa quanh thờiđiểm mà sựsống bắt
đầu xuất hiện trên Trái đất. Ngày nay, trên sao Hỏa vẫn còn đủ độ ẩmđể khuyến
khích các nhà khoa học trên Trái đất nỗlực tìm kiếm các vi khuẩn sống và hô hấpở
hành tinh này.
Tái lập trình tếbào
Trong thập kỷqua, quan niệm rằng sựphát triển là con đường một chiều, đã
có bước rẽngoặt bất ngờ. Hiện tại, các nhà nghiên cứuđã tìm ra cách để “tái lập
trình” các tếbào phát triểnđầyđủ thành những “tếbào vạn năng”, lấy lại khảnăng
trởthành bất kỳloại tếbào nào trong cơthể. Kỹthuật này đã được sửdụng để tạo
ra các dòng tếbào từcác bệnh nhân mắc những chứng bệnh hiếm. Tuy nhiên, giới
khoa học vẫn hy vọng phát triểnđược vật liệu thay thế, phù hợp vềmặt di truyền
cho các tếbào, các mô và các cơquan.
Bộgen tổng hợp microbiome