D báo tri n v ng tăng tr ng kinh t Vi t Nam 2013ự ể ọ ưở ế ệ
Phó Th Kim Chi, Tr n Th Kim Dung, Đ Văn Lâm và các c ng sị ầ ị ỗ ộ ự1
Ban Phân tích và D báo, Trung tâm Thông tin và D báo Kinh t - Xãự ự ế
h i Qu c gia, B K ho ch và Đ u tộ ố ộ ế ạ ầ ư
I. M t s nét l nkinh t Vi t Nam năm 2012ộ ố ớ ế ệ
1) Tăng tr ng kinh t tăng d n t ng quý nh ng m c tăng c năm v n m c th p.ưở ế ầ ừ ư ứ ả ẫ ở ứ ấ
T c đ tăng tr ng GDP các quý trong năm 2012 trên đà đ c c i thi n d n theo t ngố ộ ưở ượ ả ệ ầ ừ
quý. Vi c t c đ tăng GDP sau m i quý trong năm 2012 là không theo thông l c a tăngệ ố ộ ỗ ệ ủ
tr ng quýưở 2. Trong nh ng năm g n đây, di n bi n t ng t ch x y ra m t l n trong nămữ ầ ễ ế ươ ự ỉ ả ộ ầ
2009, khi n n kinh t th c hi n gói kích thích c u n n kinh t kh i nh h ng tiêu c c doề ế ự ệ ứ ề ế ỏ ả ưở ự
tác đ ng c a kh ng ho ng tài chính toàn c u (2008). Trong đi u ki n n n kinh t đang trongộ ủ ủ ả ầ ề ệ ề ế
giai đo n khó khăn, kh i đ u không đ c thu n l i nh năm 2012, các m c tăng tr ng quýạ ở ầ ượ ậ ợ ư ứ ưở
đ t đ c là m t c g ng c a n n kinh t nh nh ng n l c tháo g khó khăn cho s n xu tạ ượ ộ ố ắ ủ ề ế ờ ữ ỗ ự ỡ ả ấ
kinh doanh, h tr th tr ng 6 tháng cu i năm.ỗ ợ ị ườ ố
Tuy nhiên, do t c đ tăng tr ng các quý trong năm 2012 th p h n nhi u so v i cùng kỳ,ố ộ ưở ấ ơ ề ớ
nên t c đ tăng tr ng c năm 2012 ti p t c gi m năm th 2 liên ti p, ch đ t 5,03%. Trongố ộ ưở ả ế ụ ả ứ ế ỉ ạ
vòng 20 năm tr l i đây, t c đ tăng tr ng năm 2012 ch cao h n năm 1999 và 2009ở ạ ố ộ ưở ỉ ơ 3, là hai
năm n n kinh t ph i ch u nhi u nh h ng tiêu c c c a kinh t th gi i do tác đ ng cácề ế ả ị ề ả ưở ự ủ ế ế ớ ộ
cu c kh ng ho ng tài chính Châu Á (1997) và toàn c u (2008).ộ ủ ả ầ
1 Tr n Đ c Văn, Chu Th Nh ng, L ng Thu H ngầ ứ ị ườ ươ ươ
2 Tăng tr ng theo quý th ng cao quý I và quý III, gi m quý II và quý IV (Nhóm NC).ưở ườ ở ả ở
3 M c tăng tr ng năm 1999 và 2009 t ng ng là 4,77% và 5,01%ứ ưở ươ ứ
Di n bi n tăng tr ng GDP theo quý, giai đo n 2008-2012, yoy, %ễ ế ưở ạ
Ngu n: T ng c c th ng kêồ ổ ụ ố
M c dù tăng tr ng kinh t không ph i là u tiên s 1 trong m c tiêu phát tri n KT-XHặ ưở ế ả ư ố ụ ể
Vi t Nam 2012, nh ng m c tăng tr ng 5,03% năm là m t m c th p so v i m c tiêu đ raệ ư ứ ưở ộ ứ ấ ớ ụ ề
(6%) và so v i m c tiêu trung h n (6-6,5% trong k ho ch 5 năm 2011-2015).ớ ụ ạ ế ạ
Vi c gi m t c đ tăng tr ng c a Vi t Nam không l v i xu h ng chung c a toàn thệ ả ố ộ ưở ủ ệ ạ ớ ướ ủ ế
gi iớ4 nh ng ng c v i xu h ng tăng tr ng c a các n c xung quanh. Lào v n ti p t cư ượ ớ ướ ưở ủ ướ ẫ ế ụ
duy trì t c đ tăng tr ng kinh t cao (8,3%) và tr thành n n kinh t tăng tr ng nhanhố ộ ưở ế ở ề ế ưở
nh t khu v c Đông Nam Á năm 2012. Thái Lan cũng đã đ t đ c đà h i ph c tăng tr ngấ ự ạ ượ ồ ụ ưở
2012 ‘đáng n ’ sau khi suy gi m xu ng m c th p năm 2011 (5,7% so v i 0,1% năm 2011).ể ả ố ứ ấ ớ
Vi t Nam cùng v i Cambodia và Indonesia có t c đ tăng GDP năm 2012 th p h n so v iệ ớ ố ộ ấ ơ ớ
con s t ng ng c a năm 2011 nh ng m c gi m tăng tr ng Vi t Nam là sâu nh t (0,9ố ươ ứ ủ ư ứ ả ưở ở ệ ấ
đi m %) và là n c duy nh t trong nhóm suy gi m t c đ tăng tr ng trong 2 năm liên ti pể ướ ấ ả ố ộ ưở ế
k t năm 2010 đ n nay.ể ừ ế
Nguyên nhân c a gi m t c tăng tr ng liên t c c a Vi t Nam trong 2 năm qua là doủ ả ố ưở ụ ủ ệ
s sa sút c a các đ ng l c tăng tr ng truy n th ng nh v n, tiêu dùng và tăng tr ng khuự ủ ộ ự ưở ề ố ư ố ưở
4D báo v t c đ tăng tr ng toàn th gi i liên t c liên t c đi u ch nh gi m, hi n t c đ tăng tr ng kinh t 2012ự ề ố ộ ưở ế ớ ụ ụ ề ỉ ả ệ ố ộ ưở ế
đ c d báo là kho ng 3,3% (IMF, 10/2012) th p h n so v i m c d báo 4% tr c đó (IMF, 10/2011)và th p h n t cượ ự ả ấ ơ ớ ứ ự ướ ấ ơ ố
đ tăng tr ng kinh t năm 2011 (3,9%).ộ ưở ế
v c CN-XD. Đây đ u là nh ng nhân t có t tr ng l n, quan tr ng c a n n kinh t n u xétự ề ữ ố ỷ ọ ớ ọ ủ ề ế ế
t ng ng v các y u t s n xu t đóng góp vào tăng tr ng, theo các ti p c n theo phía chiươ ứ ề ế ố ả ấ ưở ế ậ
tiêu (expenditure approach) và theo phía các ngành s n xu t. C th :ả ấ ụ ể
- V n đ u t 2012 tăng ch m, hi u qu ch a đ c c i thi n nhi u: ố ầ ư ậ ệ ả ư ượ ả ệ ề V n đ u tố ầ ư
toàn xã h i th c hi n 2012 c tính ch đ t 989,3 nghìn t đ ng, tăng 7%, th p h n g nộ ự ệ ướ ỉ ạ ỷ ồ ấ ơ ầ
14% tăng tr ng v n trung bình giai đo n 2000-2010. Hi u qu đ u t ph n nào đ c c iưở ố ạ ệ ả ầ ư ầ ượ ả
thi n (T l v n/GDP th p nh t k t năm 2000 tr l i đây). Tuy v y, so sánh v i giaiệ ỷ ệ ố ấ ấ ể ừ ở ạ ậ ớ
đo n n n kinh t Vi t Nam 1995-1996 khi t l v n đ u t /GDP t ng t nh ng đem l iạ ề ế ệ ỷ ệ ố ầ ư ở ươ ự ư ạ
m c tăng tr ng cao h n thì có th th y hi u qu đ u t ch a đ c c i thi n.ứ ưở ơ ể ấ ệ ả ầ ư ư ượ ả ệ
- Tiêu dùng ti p t c gi m sút: ế ụ ả Tiêu dùng Vi t Nam là thành ph n quan tr ng nh tở ệ ầ ọ ấ
c a tăng tr ng GDP theo phía chi tiêu. Vi c t c đ tăng tiêu dùng cu i cùng gi m m nhủ ưở ệ ố ộ ố ả ạ
trong năm 2011 (t m c 10,2% xu ng còn 4,7%) và ti p t c gi m h n trong năm 2012ừ ứ ố ế ụ ả ơ
(4,2%) làm tăng tr ng kinh t 2012 khó đ t cao.ưở ế ạ
- Tăng tr ng công nghi p suy gi m:ưở ệ ả T c đ tăng tr ng c a khu v c CN-XDố ộ ưở ủ ự
th ng cao h n t c đ tăng tr ng chung và là khu v c ‘đ u t u’ d n d t n n kinh t . Tuyườ ơ ố ộ ưở ự ầ ầ ẫ ắ ề ế
nhiên, t c đ tăng tr ng khu v c CN-XD năm 2012 ti p t c m c th p, ch đ t 4,52%,ố ộ ưở ự ế ụ ở ứ ấ ỉ ạ
th p h n r t nhi u so v i m c 5,53% năm 2011, t c đ trung bình 7%/năm giai đo n 5 nămấ ơ ấ ề ớ ứ ố ộ ạ
2007-2011. Nh v y, m c đóng góp c a khu v c CN-XD vào tăng tr ng chung s chư ậ ứ ủ ự ưở ẽ ỉ
kho ng 1,9 đi m % (so v i 2,7 đi m % t ng ng đóng góp t khu v c DV).ả ể ớ ể ươ ứ ừ ự
Năm 2012 cũng có m t s ‘đi m sáng’ h tr tăng tr ng kinh t nh n l c tăngộ ố ể ỗ ợ ưở ế ư ỗ ự
tr ng c a khu v c d ch v , hay xu t kh u duy trì đ c t c đ tăng trong đi u ki n kinh tưở ủ ự ị ụ ấ ẩ ượ ố ộ ề ệ ế
và th ng m i th gi i g p khó khăn, c th : ươ ạ ế ớ ặ ụ ể
+Tăng tr ng khu v c d ch v cao h n m c tăng tr ng chung, tr thành khu v cưở ự ị ụ ơ ứ ưở ở ự
đóng góp nhi u nh t vào tăng tr ng toàn n n kinh t : ề ấ ưở ề ế T năm 2008 tr l i đây, t c đ tăngừ ở ạ ố ộ
tr ng c a khu v c DV th ng cao t c đ tăng tr ng chung và khu v c CN- XD. V i tưở ủ ự ườ ố ộ ưở ự ớ ỷ
tr ng trong GDP khá l n (37,7% trong năm 2012), tăng tr ng khu v c DV đang là nhân tọ ớ ưở ự ố
có tác đ ng tích c c đ n tăng tr ng chung và d n tr thành khu v c có nh h ng m nhộ ự ế ưở ầ ở ự ả ưở ạ
nh t đ n tăng tr ng kinh t Vi t Nam. ấ ế ưở ế ệ
+ T c đ tăng tr ng xu t kh u v n đ c duy trì, ố ộ ưở ấ ẩ ẫ ượ đ t trên 18,2% (v t m c 13-14%ạ ượ ứ
k ho ch đ ra), m c dù đi u ki n th ng m i th gi i và di n bi n kinh t trong n cế ạ ề ặ ề ệ ươ ạ ế ớ ễ ế ế ướ
không có nhi u thu n l i, song xu t kh u c a VN năm 2012 v n đ t m c khá. Tăng tr ngề ậ ợ ấ ẩ ủ ẫ ạ ứ ưở
nh p kh u m c th p (7,1%) trong khi xu t kh u v n đ t m c tăng t ng đ i n đ nh làmậ ẩ ở ứ ấ ấ ẩ ẫ ạ ứ ươ ố ổ ị
cán cân th ng m i Vi t Nam đ c c i thi n, đóng góp c a cán cân th ng m i qu c tươ ạ ệ ượ ả ệ ủ ươ ạ ố ế
vào tăng tr ng GDP cũng tăng lênưở
Tuy nhiên nh ng y u t h tr tăng tr ng ch có th giúp đ c tăng tr ng kinh tữ ế ố ỗ ợ ưở ỉ ể ượ ưở ế
không gi m quá sâu ch ch a đ m nh đ thúc đ y tăng tr ng kinh t .ả ứ ư ủ ạ ể ẩ ưở ế
2) n đ nh kinh t vĩ mô đ t đ c nhi u thành t u nh ng ch a b n v ngỔ ị ế ạ ượ ề ự ư ư ề ữ
Năm 2012, nhi u ch tiêu vĩ mô quan tr ng th hi n n đ nh kinh t vĩ mô đã đ c c iề ỉ ọ ể ệ ổ ị ế ượ ả
thi n h n. Đó là: l m phát và nh p siêu gi m, d tr ngo i h i tăng, cán cân t ng th th ngệ ơ ạ ậ ả ự ữ ạ ố ổ ể ặ
d .ư
+ L m phát gi mạ ả là m t trong nh ng k t qu quan tr ng trong năm 2012 giúp th cộ ữ ế ả ọ ự
hi n m c tiêu n đ nh vĩ mô c a n n kinh t . M c l m phát năm 2012 kho ng 6,81% đ tệ ụ ổ ị ủ ề ế ứ ạ ả ạ
đ c m c tiêu đ ra (là 1 con s ) và là thành tích r t đáng ghi nh n khi m c tiêu l m phátượ ụ ề ố ấ ậ ụ ạ
đ ra trong nhi u năm g n đây đ u không th c hi n đ c.ề ề ầ ề ự ệ ượ
+ Xu t siêu hàng hóa và t l nh p siêu hàng hóa và d ch v trên t ng xu t kh uấ ỷ ệ ậ ị ụ ổ ấ ẩ
gi m giúp c i thi n cán cân th ng m i. Năm 2012, Vi t Nam xu t siêu 284 tri u USD, làả ả ệ ươ ạ ệ ấ ệ
năm đ u tiên k t 1993, Vi t Nam xu t siêu hàng hóa. Vi c nh p siêu gi m đóng góp tíchầ ể ừ ệ ấ ệ ậ ả
c c vào tăng tr ng kinh t , làm gi m áp l c tăng t giá và th ng d cán cân t ng th .ự ưở ế ả ự ỷ ặ ư ổ ể
+ Th tr ng ngo i h i n đ nh, ị ườ ạ ố ổ ị t giá VND/USD ti p t c duy trì khá n đ nh trongỷ ế ụ ổ ị
năm 2012. D tr ngo i h i c a Vi t Nam đã có m c c i thi n đáng k t m c d tr 9 tự ữ ạ ố ủ ệ ứ ả ệ ể ừ ứ ự ữ ỷ
USD (cu i năm 2011) đã tăng kho ng trên 20 t USD, t ng ng 12 tu n nh p kh u. ố ả ỷ ươ ứ ầ ậ ẩ Cán
cân t ng th đ c c i thi n đáng k , m c th ng d lên đ n g n 14 t USDổ ể ượ ả ệ ể ứ ặ ư ế ầ ỷ 5.
Tuy nhiên, nh ng thành t u v n đ nh kinh t vĩ mô v n còn mang tính th i đi m,ữ ự ề ổ ị ế ẫ ờ ể
ch a th t s b n v ng, th hi n m t s đi m sau: ư ậ ự ề ữ ể ệ ở ộ ố ể
- L m phát đ c tuy đ c ki m ch nh ng di n bi n còn th t th ng: M c tiêuạ ượ ượ ề ế ư ễ ế ấ ườ ụ
ki m ch l m phát m c th p năm 2012 c a Vi t Nam có th đ c đánh giá là khá thànhề ế ạ ở ứ ấ ủ ệ ể ượ
công. Tuy nhiên, ngay khi có nh ng đ ng thái n i l ng h n nh m tr giúp s n xu t cũng nhữ ộ ớ ỏ ơ ằ ợ ả ấ ư
khi m t s m t hàng thi t y u và d ch v công tăng giá (tháng 8), CPI l p t c tăng v t tr l iộ ố ặ ế ế ị ụ ậ ứ ọ ở ạ
(tháng 9) và m c r t cao. Đi u này cho th y, l m phát tăng v n còn là nguy c th ng tr cở ứ ấ ề ấ ạ ẫ ơ ườ ự
c a n n kinh t Vi t Nam trong giai đo n hi n t i.ủ ề ế ệ ạ ệ ạ
- L ch pha trong tín d ng và ph ng ti n thanh toán: Năm 2012, kinh t Vi t Namệ ụ ươ ệ ế ệ
di n ra hi n t ng l : H th ng ngân hàng th a thanh kho n, nh ng m t b ph n r t l nễ ệ ượ ạ ệ ố ừ ả ư ộ ộ ậ ấ ớ
5 c tính c a Nhóm NC d a trên s li u quá kh c a ADB.Ướ ủ ự ố ệ ử ủ
doanh nghi p v n thi u v n đ u t nghiêm tr ng. Đ c bi t đi u này x y v i n n kinh tệ ẫ ế ố ầ ư ọ ặ ệ ề ả ớ ề ế
đang ‘khát’ v n trong su t năm 2011. Tính đ n h t tháng 12/2012, khi t c đ tăng M2 đ tố ố ế ế ố ộ ạ
20%, thì d n tín d ng ch tăng 7%.ư ợ ụ ỉ
- Xu t siêu nh ng v n gây lo ng i: Vi t Nam là n n kinh t nh p siêu v i đ c đi mấ ư ẫ ạ ệ ề ế ậ ớ ặ ể
là xu t kh u ph thu c nhi u vào nh p kh u. Tuy nhiên, trong năm 2012, xu t kh u v nấ ẩ ụ ộ ề ậ ẩ ấ ẩ ẫ
có nh ng tăng tr ng khá v t c đ trong khi t c đ nh p kh u gi m làm Vi t Nam l nữ ưở ề ố ộ ố ộ ậ ẩ ả ệ ầ
đ u tiên xu t siêu hàng hóa k t năm 1993 đ n nay. Theo khu v c s n xu t, xu t siêuầ ấ ể ừ ế ự ả ấ ấ
năm 2012 thành tích thu c v khu v c có v n đ u t n c ngoài. Khu v c này xu t siêuộ ề ự ố ầ ư ướ ự ấ
đ t g n 11,9 t USD trong khi khu v c kinh t trong n c nh p siêu kho ng g n 11,7 tạ ầ ỷ ự ế ướ ậ ả ầ ỷ
USD. T l nh p siêu trên t ng xu t kh u c a khu v c kinh t trong n c m c r t cao,ỷ ệ ậ ổ ấ ẩ ủ ự ế ướ ở ứ ấ
lên đ n 27,6%.ế
3) Đi u hành c a chính ph bám sát v i di n bi n n n kinh t nh ng ch a đ t đ cề ủ ủ ớ ễ ế ề ế ư ư ạ ượ
m c tiêu nh mong đ iụ ư ợ
Chính sách tài chính, ti n tề ệ năm 2012 song hành v i di n bi n n n kinh t và cũngớ ễ ế ề ế
đã đ t đ c nh ng thành tích b c đ u, quan tr ng nh ki m ch l m phát, c i thi n thạ ượ ữ ướ ầ ọ ư ề ế ạ ả ệ ị
tr ng v n, gi m lãi su t và n đ nh th tr ng ngo i h i c i thi n cán cân t ng th … .ườ ố ả ấ ổ ị ị ườ ạ ố ả ệ ổ ể
Tuy v y, nh ng h n ch v chính sách th hi n nh t ng tài s n h th ng ngân hàng gi mậ ữ ạ ế ề ể ệ ư ổ ả ệ ố ả
và n x u tăng, chính sách tín d ng ít hi u l c, gi i quy t quan h trong tăng tr ng tínợ ấ ụ ệ ự ả ế ệ ưở
d ng và l m phát v n còn lúng túng ụ ạ ẫ
Chính sách tr giúp doanh nghi pợ ệ đ c ban hành trong th i đi m kho khăn cua côngượ ờ ể * + ,
đông doanh nghiêp (thang 5/2012) t p trung vào ba nhóm chinh sach: gi m chi phí đ u vào;- , * ậ * * ả ầ
gi i quy t khó khăn v v n l u đ ng; và h tr tiêu th s n ph m gi m t n kho, đ u làả ế ề ố ư ộ ỗ ợ ụ ả ẩ ả ồ ề
nh ng v n đ c p thi t c a doanh nghi p. Tuy nhiên, hiêu qua th c thi chinh sach ch a đatữ ấ ề ấ ế ủ ệ , + ư, * * ư ,
nh ky vong khi s doanh nghi p gi i th v n m c cao, khó khăn c a doanh nghi p ch aư - , ố ệ ả ể ẫ ở ứ ủ ệ ư
gi m nhi u, nhi u chính sách còn ch ng chéo, gây khó khăn thêm cho doanh nghi p.ả ề ề ồ ệ
Nhi m v tái c c u n n kinh tệ ụ ơ ấ ề ế, tuy đã đ c Đ i h i Đ ng XI ghi nh n là v n đượ ạ ộ ả ậ ấ ề
chi n l c c p bách hàng đ u, đ c nhi u nghiên c u nhìn nh n là gi i pháp “căn c ” đế ượ ấ ầ ượ ề ứ ậ ả ơ ể
đ a n n kinh t thoát kh i xu h ng khó khăn gay g t kéo dài đang làm suy ki t n n kinhư ề ế ỏ ướ ắ ệ ề
t . Tuy nhiên, sau g n 2 năm, h u nh v n ch a đ c tri n khai trên th c t , tr m t vàiế ầ ầ ư ẫ ư ượ ể ự ế ừ ộ
công vi c có tính kh i đ ng (xây d ng d án) m t vài lĩnh v c.ệ ở ộ ự ự ở ộ ự