Gan nhiễm mỡ và tăng men gan ở học sinh trung học cơ sở thừa cân béo phì tại tỉnh Tiền Giang: Mối liên quan với chỉ số FibroScan

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) đang trở thành một thách thức sức khỏe cộng đồng toàn cầu, đặc biệt ở nhóm trẻ em, nơi nó đã trở thành nguyên nhân hàng đầu gây bệnh gan mạn tính. Tại Việt Nam, tỷ lệ thừa cân và béo phì ở trẻ em đang gia tăng nhanh chóng, kéo theo nguy cơ mắc NAFLD cao. Với những hạn chế của các phương pháp chẩn đoán truyền thống như men gan, việc áp dụng các công cụ không xâm lấn như FibroScan trở nên cần thiết. Nghiên cứu này nhằm xác định tỷ lệ gan nhiễm mỡ và tăng men gan, cùng các yếu tố liên quan ở học sinh trung học cơ sở thừa cân béo phì tại tỉnh Tiền Giang, từ đó nhấn mạnh tầm quan trọng của sàng lọc sớm và can thiệp kịp thời.

Các nhà nghiên cứu y học, bác sĩ nhi khoa, bác sĩ nội tiết, chuyên gia dinh dưỡng, cán bộ y tế công cộng và các nhà hoạch định chính sách quan tâm đến sức khỏe trẻ em và phòng ngừa bệnh gan ở Việt Nam.

Nghiên cứu cắt ngang này đã điều tra 2.055 học sinh trung học cơ sở thừa cân và béo phì tại tỉnh Tiền Giang nhằm đánh giá tỷ lệ gan nhiễm mỡ, tăng men gan và các yếu tố liên quan. Phương pháp bao gồm sử dụng FibroScan để đánh giá gan nhiễm mỡ (CAP) và xơ hóa gan (LSM), xét nghiệm men gan (AST/ALT), cùng với bảng hỏi tiêu chuẩn để thu thập dữ liệu về lối sống và tiền sử. Kết quả cho thấy tỷ lệ tăng AST/ALT, gan nhiễm mỡ (CAP ≥ 248dB/m) và xơ hóa gan (LSM ≥ 5,5 kPa) cao hơn đáng kể ở nhóm học sinh béo phì so với nhóm thừa cân (p <0,001), với OR từ 2,14 đến 4,51. Gan nhiễm mỡ mức độ vừa–nặng có mối liên quan chặt chẽ với béo phì trẻ em (OR=5,26), giới tính nam (OR=1,98), vòng eo/chiều cao (WHtR) ≥0,5 (OR=4,69), thói quen sinh hoạt không lành mạnh (ăn ngoài nhiều, ít vận động, ngủ ít) và tiền sử gia đình có người béo phì hoặc đái tháo đường. Bú mẹ hoàn toàn trong giai đoạn sơ sinh được xác định là yếu tố bảo vệ (OR=0,72). Một mô hình dự báo đơn giản với ba yếu tố độc lập (béo phì, nam, WHtR ≥ 0,5) có khả năng xác định nhóm có nguy cơ cao (43,1%). Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sàng lọc sớm gan nhiễm mỡ không do rượu ở trẻ béo phì và sự cần thiết của các chiến lược phòng ngừa tập trung vào điều chỉnh hành vi lối sống và sự tham gia của gia đình. Mặc dù là nghiên cứu cắt ngang, kết quả cung cấp bằng chứng quan trọng cho các can thiệp y tế cộng đồng.