ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY
NGÀNH/NGHỀ: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-... ngày ………tháng.... năm……
...........……… của …………………………………..
Tháng 05 , năm 2021
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1
CHƯƠNG 2: CHẤT LƯỢNG BỂ MẶT CHI TIẾT MÁY
8
CÁC YẾU TỐ ĐẶC TRƯNG CHO CHAT LƯỢNG BỂ MẶT
8
ẢNH HƯỞNG CỦA CHAT LƯỢNG BỂ MẶT TỚI KHẢ NÀNG LÀM VIỆC CỦA CHI TIẾT MÁY
12
CÁC YẾU Tố ẢNH HƯỞNG ĐEN CHAT LƯỢNG BỂ MẶT CHI TIẾT
16
CHƯƠNG 3 :ĐỘ CHÍNH XÁC GIA CÔNG
22
KHÁI NIỆM VÀ ĐỊNH NGHĨA
22
CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐẠT ĐỘ CHÍNH XÁC GIA CÔNG TRÊN MÁY
22
CÁC NGUyÊN NHÂN SINH RA SAI số GIA CÔNG
24
CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ CHÍNH XÁC GIA CÔNG
35
ĐIỂU CHỈNH MÁy
39
CHƯƠNG 4: CHUẨN TRONG CHE TẠO MÁY
43
ĐỊNH NGHĨA VÀ PHÂN LOẠI
43
QUÁ TRÌNH GÁ ĐẶT CHI TIET TRONG GIA CÔNG
46
TÍNH SAI số GÁ ĐẶT
49
CÁC NGUyÊN TAG CHỌN CHUẨN
55
CHƯƠNG 5: ĐẶC TRƯNG CÁC PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG
58
CÁC PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG CHUẨN BỊ PHÔI
58
CÁC PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG CẮT GỌT
65
CHƯƠNG 6:THIẾT KẾ QUI TRÌNH CÔNG NGHỆ GIA CÔNG CHI TIẾT
113
Ý NGHĨA CỦA VIỆC THIẾT KẾ QUÁ TRÌNH CÔNG NGHỆ (QTCN)
113
CÁC TÀI LIỆU CẦN THIẾT
114
TRÌNH TỰ THIẾT KẾ
114
CÁC BƯỚC THỰC HIỆN.
115
LẬP PHIẾU CÔNG NGHỆ HƯỚNG DẪN GIA CÔNG
120
CHƯƠNG 7: QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH
122
QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO CHI TIẾT DẠNG CÀNG
133
QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO CHI TIẾT DẠNG TRỤC
139
QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO CHI TIẾT DẠNG BẠC
146
CHƯƠNG 8: GIA CÔNG BÁNH RĂNG
151
PHÂN LOẠI
151
TÍNH CÔNG NGHỆ TRONG KẾT CẤU
154
CHUẨN ĐỊNH VỊ
155
QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ TRƯỚC KHI CẮT RĂNG
155
CÁC PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG RĂNG
156
GIÁO TRÌNH MÔN CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY
Tên môn học/mô đun: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY
Mã môn học/mô đun: MH 17
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:
− Vị trí:
Môn học thuộc lãnh vực kỹ thuật chuyên môn trong nội dung đào tạo của bậc cao đẳng
nghề Công nghệ kỹ thuật cơ khí.
Môn học Công nghệ chế tạo máy được bố trí sau khi sinh viên đã học xong các môn
học lý thuyết cơ sở, như môn Vẽ kỹ thuật, Dung sai-Kỹ thuật đo, Vật liệu cơ khí.
− Tính chất:
Là môn học chuyên môn thuộc các môn học đào tạo bắt buộc.
Môn học Công nghệ chế tạo máy chủ yếu nghiên cứu về qui trình công nghệ gia công
cơ khí. Cách tính toán lượng dư gia công, cách tính sai số chuẩn và thiết lập qui trình công nghệ.
Là môn học chuyên môn, kiến thức của môn học để giải quyết những vấn đề về kỹ thuật
trong công nghệ gia công
Mục tiêu của môn học/mô đun:
1. Về kiến thức:
− Khái quát được những vấn đề cơ bản về gia công cơ khí.
− Nêu lên được các khái niệm về quá trình sản xuất và qui trình công nghệ;
− Phân loại chuẩn, lượng dư gia công; nguyên công, lần gá, bước, độ chính xác,
chuẩn, gá đặt.
2. Về kỹ năng:
− Tính toán sai số chuẩn và lượng dư gia công
− Vận dụng những kiến thức của môn học vào thực tế, khi thiết kế công nghệ và đồ
gá thông dụng;
− Phân tích được quá trình định vị và kẹp chặt chi tiết;
− Phân tích được quá trình rà gá chi tiết khi gia công;
− Thiết kế được tiến trình hoặc qui trình công nghệ gia công cơ khí;
− Vận dụng được những kiến thức của môn học để giải quyết những vấn đề về kỹ
thuật trong công nghệ gia công.
3. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
− Rèn luyện tính kiên trì, cẩn thận, chính xác;
− Nghiêm túc, trách nhiệm, chủ động, tích cực, chăm chỉ
CHƯƠNG 1:
NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1. Mục tiêu:
− Phân biệt được quá trình sản xuất và quá trình công nghệ.
− Trình bày các thành phần của quá trình công nghệ
− Xác định đúng dạng sản xuất.
− Phân tích được các yếu tố trong qui trình công nghệ.
− Phân tích mối quan hệ giữa đường lối, biện pháp công nghệ và quy mô sản xuất
trong việc chuẩn bị sản xuất
− Rèn luyện tính kiên trì, cẩn thận, chính xác;
− Nghiêm túc, trách nhiệm, chủ động, tích cực, chăm chỉ
2. Nội dung
1. Quá trình sản xuất và quá trình công nghệ.
2. Các thành phần của quá trình công nghệ
3. Các dạng sản xuất và các hình thức tổ chức sản xuất
4. Quan hệ giữa đường lối, biện pháp công nghệ và quy mô sản xuất trong việc chuẩn bị
sản xuất
1.1- Më ®Çu
Ngµnh ChÕ t¹o m¸y ®ãng vai trß quan träng trong viÖc s¶n xuÊt ra c¸c thiÕt bÞ,
c«ng cô cho mäi ngµnh trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, t¹o tiÒn ®Ò cÇn thiÕt ®Ó c¸c ngµnh
nµy ph¸t triÓn m¹nh h¬n. V× vËy, viÖc ph¸t triÓn KH - KT trong lÜnh vùc C«ng nghÖ
chÕ t¹o m¸y cã ý nghÜa hµng ®Çu nh»m thiÕt kÕ, hoµn thiÖn vµ vËn dông c¸c ph−¬ng
ph¸p chÕ t¹o, tæ chøc vµ ®iÒu khiÓn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nhÊt.
C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y lµ mét lÜnh vùc khoa häc kü thuËt cã nhiÖm vô nghiªn
cøu, thiÕt kÕ vµ tæ chøc thùc hiÖn qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm c¬ khÝ ®¹t c¸c chØ tiªu
kinh tÕ kü thuËt nhÊt ®Þnh trong ®iÒu kiÖn quy m« s¶n xuÊt cô thÓ.
Mét mÆt C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y lµ lý thuyÕt phôc vô cho c«ng viÖc chuÈn bÞ
s¶n xuÊt vµ tæ chøc s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶ nhÊt. MÆt kh¸c, nã lµ m«n häc nghiªn cøu
c¸c qu¸ tr×nh h×nh thµnh c¸c bÒ mÆt chi tiÕt vµ l¾p r¸p chóng thµnh s¶n phÈm.
C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y lµ mét m«n häc liªn hÖ chÆt chÏ gi÷a lý thuyÕt vµ thùc
tiÔn s¶n xuÊt. Nã ®−îc tæng kÕt tõ thùc tÕ s¶n xuÊt tr¶i qua nhiÒu lÇn kiÓm nghiÖm ®Ó
kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é kü thuËt, råi ®−îc ®em øng dông vµo s¶n xuÊt ®Ó gi¶i
quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò thùc tÕ phøc t¹p h¬n, khã kh¨n h¬n. V× thÕ, ph−¬ng ph¸p nghiªn
cøu C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y ph¶i lu«n liªn hÖ chÆt chÏ víi ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt thùc tÕ.
Ngµy nay, khuynh h−íng tÊt yÕu cña ChÕ t¹o m¸y lµ tù ®éng hãa vµ ®iÒu khiÓn
qu¸ tr×nh th«ng qua viÖc ®iÖn tö hãa vµ sö dông m¸y tÝnh tõ kh©u chuÈn bÞ s¶n xuÊt
tíi khi s¶n phÈm ra x−ëng.
§èi t−îng nghiªn cøu cña C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y lµ chi tiÕt gia c«ng khi nh×n
theo khÝa c¹nh h×nh thµnh c¸c bÒ mÆt cña chóng vµ quan hÖ l¾p ghÐp chóng l¹i thµnh
s¶n phÈm hoµn chØnh.
§Ó lµm c«ng nghÖ ®−îc tèt cÇn cã sù hiÓu biÕt s©u réng vÒ c¸c m«n khoa häc
c¬ së nh−: Søc bÒn vËt liÖu, Nguyªn lý m¸y, Chi tiÕt m¸y, M¸y c«ng cô, Nguyªn lý
c¾t, Dông cô c¾t v.v... C¸c m«n häc TÝnh to¸n vµ thiÕt kÕ ®å g¸, ThiÕt kÕ nhµ m¸y c¬
khÝ, Tù ®éng hãa qu¸ tr×nh c«ng nghÖ sÏ hç trî tèt cho m«n häc C«ng nghÖ chÕ t¹o
m¸y vµ lµ nh÷ng vÊn ®Ò cã quan hÖ kh¨ng khÝt víi m«n häc nµy.
M«n häc C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y kh«ng nh÷ng gióp cho ng−êi häc n¾m v÷ng
c¸c ph−¬ng ph¸p gia c«ng c¸c chi tiÕt cã h×nh d¸ng, ®é chÝnh x¸c, vËt liÖu kh¸c nhau
vµ c«ng nghÖ l¾p r¸p chóng thµnh s¶n phÈm, mµ cßn gióp cho ng−êi häc kh¶ n¨ng
ph©n tÝch so s¸nh −u, khuyÕt ®iÓm cña tõng ph−¬ng ph¸p ®Ó chän ra ph−¬ng ph¸p gia
c«ng thÝch hîp nhÊt, biÕt chän qu¸ tr×nh c«ng nghÖ hoµn thiÖn nhÊt, vËn dông ®−îc kü
thuËt míi vµ nh÷ng biÖn ph¸p tæ chøc s¶n xuÊt tèi −u ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng.
Môc ®Ých cuèi cïng cña C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y lµ nh»m ®¹t ®−îc: chÊt
l−îng s¶n phÈm, n¨ng suÊt lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao.
1