TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN
KHOA KHOA HC XÃ HỘI & NHÂN VĂN
GIÁO TRÌNH
GIÁO DỤC HC ĐẠI CƯƠNG
TS. Ngô Thị Phương Trà
Quy Nhơn, 2024
1
MỤC LỤC
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1. GIÁO DỤC HỌC LÀ MỘT KHOA HỌC
1.1. Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt
1.1.1. Khái niệm giáo dục
1.1.2. Nguồn gốc giáo dục
1.1.3. Tính chất của hiện tượng giáo dục
1.1.4. Chức năng xã hội của giáo dục
1.1.5. Quan hệ giữa hiện tượng giáo dục với các hiện tượng xã hội khác
1.1.6. Các con đường giáo dục
1.2. Giáo dục học là một khoa học độc lập
1.2.1. Đối tượng nghiên cứu của Giáo dục học
1.2.2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của Giáo dục học
1.2.3. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Giáo dục học
1.2.4. Các phạm trù nghiên cứu của Giáo dục học
CHƯƠNG 2. GIÁO DỤC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH
2.1. Nhân cách và sự phát triển nhân cách
2.1.1. Khái niệm Con người
2.1.2. Khái niệm nhân cách
2.1.3. Khái niệm về sự phát triển nhân cách
2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách
2.2.1. Yếu tố tự nhiên - sinh học
2.2.2. Yếu tố môi trường
2.2.3. Yếu tố giáo dục
2.2.4. Yếu tố hoạt động cá nhân
2.3. Giáo dục đào tạo con người Việt Nam trong thời kì Công nghiệp hóa - hiện
đại hóa
CHƯƠNG 3. MỤC ĐÍCH GIÁO DỤC VÀ NHIỆM VỤ GIÁO DỤC
3.1. Khái quát về mục đích giáo dục
3.1.1. Mục đích giáo dục
3.1.2. Cơ sở xác định mục đích giáo dục
3.2. Mục đích giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
2
3.2.1. Mục đích giáo dục tổng quát
3.2.2. Mục tiêu giáo dục của các bậc học
3.3. Nhiệm vụ giáo dục
3.3.1. Giáo dục đạo đức
3.3.2. Giáo dục trí tuệ
3.4.3. Giáo dục thẩm mĩ
3.4.4. Giáo dục thể chất
3.3.5. Giáo dục lao động
CHƯƠNG 4. NGUYÊN LÍ VÀ HỆ THỐNG GIÁO DỤC VIỆT NAM
4.1. Nguyên lí giáo dục Việt Nam
4.1.1. Khái niệm
4.1.2. Nội dung nguyên lí giáo dục
4.1.3. Phương hướng quán triệt nguyên lí giáo dục
4.2. Khái quát về hệ thống giáo dục
4.2.1. Khái niệm hệ thống giáo dục quốc dân
4.2.2. Nguyên tắc xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân
4.2.3. Những cơ sở xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân
4.3. Hệ thống giáo dục Việt Nam hiện nay
4.3.1. Hệ thống chuẩn phân loại giáo dục quốc tế của UNESCO
4.3.2. Hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam
CHƯƠNG 5. LAO ĐỘNG SƯ PHẠM VÀ NGƯỜI GIÁO VIÊN
5.1. Đặc điểm lao động sư phạm
5.1.1. Mục đích của lao động sư phạm
5.1.2. Đối tượng của lao động sư phạm
5.1.3. Công cụ của lao động sư phạm
5.1.4. Sản phẩm của lao động sư phạm
5.1.5. Thời gian và không gian của lao động sư phạm
5.1.6. Hệ thống những kĩ năng đảm bảo cho hoạt động giáo dục của người giáo viên
đạt hiệu quả
5.2. Vai trò và nhiệm vụ của người giáo viên
5.2.1. Vai trò của người giáo viên
5.2.2. Vai trò của nhà giáo trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo
3
5.2.3. Các chức năng cơ bản của người giáo viên
5.2.4. Nhiệm vụ và quyền của nhà giáo
5.3. Những tiêu chuẩn, yêu cầu đối với người giáo viên
5.3.1. Tiêu chuẩn của nhà giáo
5.3.2. Về phẩm chất chính trị
5.3.3. Về lối sống, tác phong
5.3.4. Về giữ gìn, bảo vệ truyền thống đạo đức nhà giáo
5.3.5. Yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ
5.4. Bồi dưỡng về phẩm chất và năng lực của người giáo viên hiện nay
4
CHƯƠNG 1. GIÁO DỤC HC LÀ MỘT KHOA HC
1.1. Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt
1.1.1. Khái niệm giáo dục
Từ buổi bình minh của nhân loại, để có thể tồn tại và phát triển, loài người đã
không ngừng nhận thức (tìm hiểu, khám phá) thế giới khách quan cũng như thế giới
bên trong con người mình. Nhờ đó loài người đã dần dần phát triển và nắm vững
ngày càng nhiều quy luật và tính quy luật của các sự vật hiện tượng khách quan;
tích lũy, khái quát hóa hệ thống ngày càng nhiều kinh nghiệm phong phú đa dạng
trong mọi lĩnh vực hoạt động có liên quan đến tự nhiên, xã hội và tư duy.
Song không phải chỉ có nhận thức thế giới mà loài người còn tự giác, tích cực
vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm này để cải tạo thế giới xung quanh, đồng thời
cải tạo cả bản thân mình, nhằm phục vụ cho những mục đích sống còn của mình,
xây dựng và phát triển xã hội về mọi mặt để toàn xã hội cũng như mỗi cá nhân ngày
càng có cuộc sống văn minh, thịnh vượng. Nhờ đó vốn kinh nghiệm của loài người
được phát triển không ngừng.
Đến một trình độ phát triển nhất định, khi xã hội tích luỹ được nhiều kinh
nghiệm sống và hoạt động, thì các thế hệ sau không cần phải mò mẫm tìm kiếm
những kinh nghiệm giản đơn, rời rạc và phổ biến nữa, mà được kế thừa những kinh
nghiệm của thế hệ đi trước thông qua con đường dạy học và giáo dục.
Giáo dục là sự truyền thụ và lĩnh hội hệ thống kinh nghiệm xã hội giữa các
thế hệ.
Giáo dục là một nhu cầu tất yếu của xã hội và sự xuất hiện hiện tượng giáo
dục trong xã hội là một tất yếu lịch sử.
1.1.2. Nguồn gốc giáo dục
Ngay từ khi xuất hiện trên trái đất để tồn tại và phát triển con người phải lao
động. Trong lao động và trong cuộc sống hàng ngày, con người một mặt vừa sản
xuất ra của cải vật chất và tinh thần, mặt khác vừa nhận thức thế giới xung quanh.
Trong quá trình nhận thức đó, con người dần dần tích luỹ được nhiều kinh nghiệm
bao gồm kinh nghiệm sống, kinh nghiệm lao động, kinh nghiệm chinh phục tự
nhiên. Kinh nghiệm càng ngày càng dồi dào, từ đó con người nảy sinh nhu cầu
truyền đạt những hiểu biết, những kinh nghiệm ấy cho nhau. Đó chính là nguồn gốc
phát sinh của hiện tượng giáo dục.
Giáo dục là một hiện tượng xã hội chỉ có trong xã hội loài người. Lúc đầu,
giáo dục xuất hiện như một hiện tượng tự nhiên, diễn ra trong cuộc sống hàng ngày
theo lối quan sát, bắt chước ngay trong quá trình lao động sản xuất (săn bắt, hái
5