TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-------oOo-------
GIÁO TRÌNH
GIAO NHẬN VÀ
VẬN TẢI HÀNG HÓA QUỐC TẾ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017
1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-------oOo-------
GIÁO TRÌNH
GIAO NHẬN VÀ
VẬN TẢI HÀNG HÓA QUỐC TẾ
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017
ii
LỜI NÓI ĐẦU
Một trong những khâu quan trọng của hoạt động xuất nhập khẩu là vận tải và
giao nhận hàng hóa. Để đáp ứng nhu cầu của các chủ hàng xuất nhập khẩu, hàng loạt
doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải và giao nhận đã ra đời. Nhưng phần lớn
họ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn do thiếu hiểu biết về các nghiệp vụ Giao nhận
và Vận tải hàng hóa quốc tế. Chính vì vậy, việc hiểu biết và vận dụng được các nghiệp
vụ về Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế là rất cần thiết đối với các sinh viên ngành
Khai thác vận tải, vốn được xem là một trong các ngành hỗ trợ đắc lực trong hoạt động
Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế.
Nhằm đáp ứng kịp thời tài liệu giảng dạy, học tập và thực hành nghiệp vụ liên
quan đến Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế cho tổ bộ môn Quản lý công ngiệp và
Logistics khoa Kinh tế đã biên soạn cuốn “Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế”
này.
Giáo trình gồm ?? chương, cung cấp các kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho
nhà quản trị cũng như người làm Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế, giúp họ thực
hiện tốt chức năng và nhiệm vụ được giao.
Nội dung và số tiết của từng chương phù hợp với nội dung chương trình môn
Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế nhằm giúp cho sinh viên có thể vận dụng tốt
nhất những cơ sở lý thuyết đã học vào những tình huống cụ thể.
Nhóm biên soạn hy vọng Giáo trình Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế mà
nhóm biên soạn sẽ giúp ích cho các giảng viên, các học viên khoa Kinh tế, đặc biệt là
các bạn sinh viên ngành kinh doanh quốc tế, quản trị kinh doanh... Nhóm xin trân trọng
cảm ơn các chuyên gia, tác giả trong lĩnh vực Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế
đã cung cấp, hỗ trợ tài liệu quý báu để nhóm tham khảo; cảm ơn các đồng nghiệp đã
động viên, giúp đỡ, đóng góp các ý kiến có giá trị để nhóm có thể hoàn thành giáo trình
này.
Do giáo trình được biên soạn trong điều kiện có nhiều thay đổi về các kiến thức
Giao nhận và Vận tải hàng hóa quốc tế cũng như thời gian nghiên cứu và năng lực còn
hạn chế của giảng viên biên soạn nên dù hết sức cố gắng nhưng chắc chắn sẽ không
thể tránh khỏi những khiếm khuyết. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến chân
thành từ hội đồng phản biện, đồng nghiệp và các sinh viên để rút kinh nghiệm cho
nhóm chỉnh sửa nhằm giúp giáo trình ngày càng được hoàn chỉnh hơn.
Trân trọng!
iii
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU .......................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................... iv
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU VÀ HÌNH ..................................................... viii
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ GIAO NHẬN VẬN TẢI QUỐC TẾ ..................... 1
1.1. Khái niệm về giao nhận....................................................................................... 1
1.1.1. Dịch vụ giao nhận (DVGN) - Freight Forwarding Service .............................. 1
1.1.2. Người giao nhận (NGN) - Forwarder / International Freight Forwarder ......... 1
1.2. Lịch sử hình thành và phát triển ...................................................................... 1
1.2.1. Thế giới ........................................................................................................... 1
1.2.2. Việt Nam ......................................................................................................... 2
1.3. Phạm vi dịch vụ của NGN .............................................................................. 2
1.3.1. Tư vấn, cố vấn về ............................................................................................. 2
1.3.2. Thay mặt cho người gửi hàng / nhận hàng ..................................................... 2
1.4. Quyền, nghiã vụ và trách nhiệm của NGN ................................................... 3
1.4.1. Những căn cứ luật pháp luật về địa vị pháp lý của NGN ................................ 3
1.4.2. Quyền, nghiã vụ và trách nhiệm của NGN theo quy định của luật Việt Nam . 3
1.5. Mối quan hệ giữa NGN với các bên tham gia ................................................ 4
1.5.1. Chính phủ và các nhà quản lý đương cục ........................................................ 5
1.5.2. Các tổ chức ngọai thương ................................................................................ 5
1.5.3. Công ty bảo hiểm ............................................................................................. 5
1.5.4. Người chuyên chở hay các đại lý khác: .......................................................... 5
1.5.5. Ngân hàng ........................................................................................................ 5
CHƯƠNG 2. GIAO NHẬN VẬN TẢI HÀNG HOÁ TẠI CẢNG BIỂN ................. 6
2.1. Nguyên tắc giao nhận hàng hóa tại cảng biển ...................................................... 6
2.1.1. Cơ sở pháp lý .................................................................................................... 6
2.1.2. Nguyên tắc giao nhận ........................................................................................ 6
2.2. Nhiệm vụ của các bên tham gia giao nhận hàng hoá tại cảng biển .................... 7
2.2.1. Nhiệm vụ của cảng ............................................................................................ 7
2.2.2. Nhiệm vụ của các chủ hàng xuất nhập khẩu ..................................................... 7
2.2.3. Nhiệm vụ của hải quan ..................................................................................... 8
2.3. Các chứng từ quan trọng liên quan đến công tác giao nhận hàng hóa tại cảng biển
..................................................................................................................................... 8
2.3.1. Chứng từ sử dụng đối với hàng xuất khẩu ....................................................... 8
3.3.2. Chứng từ sử dụng đối với hàng nhập khẩu .................................................... 22
iv
2.4. Giao nhận hàng hoá XNK tại cảng biển ............................................................ 25
2.4.1. Giao hàng xuất khẩu ........................................................................................ 25
2.4.2. Nhận hàng nhập khẩu ..................................................................................... 27
2.4.3. Giao nhận hàng container xuất nhập khẩu ...................................................... 28
2.5. Thanh toán của đại lý với các hãng tàu ............................................................. 35
2.6. Một số dịch vụ của NGN đối với hàng hóa vận chuyển bằng đường biển ........ 38
2.6.1. Dịch vụ thuê tàu cho chủ hàng ........................................................................ 38
2.6.2. Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu .................................................. 39
2.6.3. Dịch vụ khai thuê hải quan ............................................................................. 39
2.6.4. Dịch vụ kho bãi ............................................................................................... 39
2.7. Một số chứng từ vận tải sử dụng trong giao nhận hàng hóa đường biển ........... 40
CHƯƠNG 3. GIAO NHẬN VẬN TẢI HÀNG HOÁ BẰNG ĐƯỜNG HÀNG
KHÔNG ................................................................................................................... 45
3.1. Các tổ chức quốc tế về hàng không
3.1.1. Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) ............................................. 45
3.1.2. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) .............................................. 46
3.1.3. Liên đoàn quốc tế các hiệp hội giao nhận (FIATA) ....................................... 46
3.1.4. Đại lý hàng hóa hàng không (Air Cargo Agency) .......................................... 46
3.2. Tổ chức vận chuyển hàng hóa bằng vận tải hàng không quốc tế....................... 48
3.2.1. Cơ sở pháp lý của vận tải hàng không quốc tế................................................ 48
3.2.2. Hợp đồng vận chuyển hàng không .................................................................. 49
3.2.3. Trách nhiệm của người chuyên chở hàng không quốc tế ............................... 49
3.2.4. Thông báo tổn thất và khiếu nại với người chuyên chở hàng không .............. 50
3.2.5. Trách nhiệm của người thầu chuyên chở và người chuyên chở thực tế ......... 50
3.3. Vận đơn hàng không (Airwaybill-AWB) và các chứng từ liên quan đến công tác
giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không ............................................................ 51
3.3.1. Khái niệm và chức năng của vận đơn hàng không ......................................... 51
3.3.2. Các loại vận đơn hàng không .......................................................................... 51
3.3.3. Nội dung của vận đơn hàng không ................................................................. 52
3.3.4. Lập và phân phối vận đơn hàng không ........................................................... 54
3.3.5. Các chứng từ khác liên quan đến giao nhận hàng hóa bằng đường hàng không
................................................................................................................................... 59
3.4. Cước phí vận tải hàng không ............................................................................. 60
3.4.1. Phát hành biểu cước hàng không .................................................................... 60