CHƢƠNG 5: ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU VÙNG BIỂN VIỆT NAM

5.1. Sơ lược vùng biển Việt Nam. 5.2.Các hệ thống thời tiết chi phối khí hậu vùng biển VN 5.3.Đặc điểm khí tượng hải văn vùng biển Việt Nam

154

5.1. Sơ lƣợc vùng biển Việt Nam.

•Việt Nam có bờ biển dài 3260 km gần ngang với biên giới đất liền. Điều này làm cho đất nước ta mang tính chất rõ rệt của 1 bán đảo. •Vùng biển Việt Nam chiếm phần lớn Biển Đông-một biển lớn thứ 2 trên thế giới, có các tuyến đường hàng hải quốc tế quan trọng. •Khí hậu vùng biển nước ta vừa mang tính chất ôn đới, vừa mang tính chất nhiệt đới; Vừa mang tính hải dương và lục địa.

155

Hình thể bờ biển nước ta khúc khuỷu, quanh co chạy theo nhiều hướng khác nhau: •Từ Móng Cái đến Bắc Thanh Hóa: bờ biển chạy theo hướng Đông Bắc-Tây Nam. •Từ Nam Thanh Hóa đến Quảng Nam-Đà Nẵng: bờ biển chạy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam. •Từ Ba Làng An Nghĩa Bình đến mũi Dinh(Khánh Hòa): bờ biển uốn theo hướng Bắc Nam, sau lưng là dãy Trường Sơn tiến sát ra biển. •Từ mũi Dinh đến mũi Cà Mau: bờ biển uốn theo hướng Đông Bắc-Tây Nam. •Từ mũi Cà Mau đến Hà Tiên: bờ biển chạy theo hướng Nam Bắc, sau lưng là đồng bằng sông Cửu Long rộng lớn.

156

5.2.Các hệ thống thời tiết chi phối khí hậu vùng biển VN 5.2.1 Hệ thống phía Bắc

2.1.1. Giai đoạn nửa đầu mùa Đông Thời kỳ này cao áp Xiberi phát triển mạnh, không khí lạnh cực đới tràn về khống chế phần lớn lãnh thổ nước ta. Đặc trưng của loại thời tiết này là lạnh và khô và thường kèm theo trời nhiều mây, có mưa hoặc mưa nhỏ. 2.1.2. Giai đoạn nửa cuối mùa Đông Tâm áp cao Xiberi dịch chuyển về phía Đông, hình thành những khối không khí lạnh tác động đến nước ta từ hướng Đông Bắc. Khi qua biển những khối không khí này biến tính trở nên ẩm ướt, lại kết hợp với khối không khí ẩm tạo nên 1 dạng thời tiết rất lạnh, rất ẩm, trời thường nhiều mây, âm u, mưa phùn và sương mù, tầm nhìn xa giảm rỏ rệt.

157

5.2.2 Hệ thống phía Nam

Hệ thống này tác động trực tiếp đến thời tiết vùng biển nước ta từ tháng 5 đến tháng 9. Khi hệ thống phía Bắc đã suy yếu và hết làm ảnh hưởng thì áp thấp mùa hạ Châu Á phát triển và mở rộng phạm vi hoạt động của nó về phía Đông kết hợp với dải áp thấp xích đạo, trở thành trung tâm tác động lớn của gió mùa mùa hạ. Đặc trưng của loại hình thời tiết này là gió mùa Tây Nam phát triển mạnh bao trùm toàn bộ vùng biển nước ta từ thấp đến cao.

158

5.2.3 Hệ thống phía Tây

Áp thấp nóng phía Tây: Là loại hình thể thời tiết hoạt động của nó chủ yếu vào mùa hè. Nước ta thường chịu ảnh hưởng rìa Đông Nam áp thấp nóng này. Và khi chịu ảnh hưởng của áp thấp nóng này, thời tiết thường có mưa rào và giông. Rãnh thấp trong đới gió Tây: Dòng gió Tây khi thổi qua vùng cao nguyên Tây Tạng, thường chia ra làm 2 nhánh. Ở nhánh phía Nam, dòng “chảy xiết” gió Tây thường có những nhiễu động gây ra rãnh thấp, gọi là rãnh gió Tây Trung-Ấn và hoạt động từ tháng 11 đến tháng 5 năm sau, tạo điều kiện thuận lợi cho không khí lạnh tràn về nước ta.

159

5.2.4 Hệ thống phía Đông

160

Áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dƣơng: Đây là hệ thống thời tiết quy mô lớn, tồn tại quanh năm. Mùa Đông cường độ của nó yếu đi, phạm vi nhỏ, vị trí lùi xuống vĩ độ thấp, trung tâm lệch về phía Đông. Mùa hè cường độ mạnh, vị trí di chuyển lên Bắc, trung tâm dần lấn sang phía Tây và có ảnh hưởng lớn đến thời tiết và vùng biển nước ta. Bão- áp thấp nhiệt đới: Bão là hiện tượng thời tiết nguy hiểm, thường xảy ra trên vùng biển nước ta từ tháng 5 đến tháng 11. Áp thấp nhiệt đới là một nhiễu động thời tiết trong dải áp thấp xích đạo, tốc độ gió cấp 6,7 song nó thường gây ra mưa khá lớn, nhất là vùng ven biển Trung Bộ.

5.3.Đặc điểm khí tƣợng hải văn vùng biển Việt Nam

•Gió: nước ta nằm trong khu vực tác động mạnh mẽ của gió mùa: mùa nóng và mùa lạnh. •Mùa mƣa và mùa khô: Trùng hợp với hai mùa gió ở nước ta tồn tại một mùa mưa và một mùa khô. •Mùa bão và hoạt động của bão ở vùng biển Việt Nam: trong số những con bão hoạt động ở Biển Đông có khoảng 60% là bão phát sinh từ Tây Thái Bình Dương đi vào và 40% là bão hình thành và phát triển ngay tại Biển Đông. •Đặc điểm thủy triều vùng biển Việt Nam: Đặc điểm nổi bật khiến cho Biển Đông khác hẳn với đa số các biển trên thế giới: hiện tượng BNT đều ở vùng biển rộng lớn. Trong khi đó tính chất NT và NTKĐ lại thấy phổ biến chiếm hầu hết diện tích biển. 161

•Dòng chảy ở vùng biển Việt Nam: phù hợp với 2 mùa gió, vùng biển nước ta tồn tại hai dòng chảy chính, dòng chảy Tây Nam trong mùa gió mùa Đông Bắc và dòng chảy hướng Đông Bắc trong mùa gió mùa Tây Nam. •Sóng biển: Ngoài 2 mùa sóng chính theo 2 mùa gió trong những tháng giao thời gian 2 mùa gió thường có những hướng sóng phụ như Đông, Đông Nam •Nhiệt độ và độ mặn nƣớc biển:Ở vùng biển Việt Nam do ảnh hưởng của địa hình và tác động của hai loại gió mùa nên nhiệt độ nước biển không hoàn toàn theo quy luật chung mà thường cao hơn nhiệt độ không khí, nhất là trong mùa đông.

162