ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: GIỐNG VẬT NUÔI
NGÀNH/NGHỀ: DỊCH VỤ THÚ Y
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình "Giống vật nuôi" được biên soạn nhằm đáp ứng nhu cầu học
tập và nghiên cứu của sinh viên ngành Dịch vụ thú y trình độ Cao đẳng tại
Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa. Môn học Giống vật nuôi là một
trong những môn học chuyên ngành quan trọng, cung cấp những kiến thức và kỹ
năng nền tảng về di truyền, chọn giống, nhân giống và quản lý giống vật nuôi,
góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và chất lượng sản phẩm trong chăn nuôi
hiện đại và bền vững.
Quá trình biên soạn giáo trình đã được thực hiện với sự tham khảo các
tài liệu chuyên khảo uy tín, các quy trình kỹ thuật tiên tiến về giống vật nuôi,
đồng thời cập nhật những thành tựu mới trong lĩnh vực công nghệ sinh học
ứng dụng trong chọn tạo giống. Nội dung giáo trình được cấu trúc một cách
logic, từ những khái niệm cơ bản đến các kiến thức chuyên sâu và kỹ năng
thực hành, đảm bảo tính khoa học, sư phạm và phù hợp với mục tiêu đào tạo
của nhà trường.
Giáo trình được cấu trúc gồm 7 chương như sau:
Chương 1: Khái niệm về giống và công tác giống vật nuôi
Chương 2: Một số giống vật nuôi phổ biến ở nước ta
Chương 3: Ngoại hình, thể chất của vật nuôi
Chương 4: Sự sinh trưởng, phát dục của vật nuôi
Chương 5: Sức sản xuất của vật nuôi
Chương 6: Chọn lọc và ghép đôi giao phối giống vật nuôi
Chương 7: Nhân giống vật nuôi
Giáo trình này là một phần không thể thiếu trong chương trình đào tạo
ngành Dịch vụ thú y, giúp sinh viên nắm vững cơ sở khoa học và các biện pháp
kỹ thuật để cải tiến di truyền, nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng thích
nghi của các giống vật nuôi chủ lực tại địa phương và cả nước.
Với những nội dung trên, chúng tôi hy vọng rằng giáo trình này sẽ là một
tài liệu học tập và tham khảo bổ ích, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và
nghiên cứu cho học sinh, sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y, Dịch vụ thú y.
1
Để hoàn thành giáo trình "Giống vật nuôi", nhóm tác giả xin bày tỏ lòng
biết ơn sâu sắc đến: Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa,
Khoa Nông Lâm nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ về mọi mặt trong
suốt quá trình biên soạn. Các nhà khoa học, các đồng nghiệp trong và ngoài
trường đã đóng góp ý kiến chuyên môn quý báu, cung cấp tài liệu tham khảo và
động viên tinh thần để chúng tôi hoàn thành cuốn sách này. Hội đồng khoa học
Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa đã dành thời gian đọc và cho những
nhận xét, góp ý xác đáng giúp nâng cao chất lượng giáo trình.
Mặc dù chúng tôi đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song khó tránh
khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu từ
các nhà chuyên môn, các bạn đồng nghiệp và bạn đọc để giáo trình ngày càng
hoàn thiện hơn trong những lần tái bản sau.
Trân trọng cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: ThS. Nguyễn Thế Hưng
2. Thành viên: CN. Phạm Thị Hằng Nga
2
MỤC LỤ
C
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.................................................................................1
LỜI GIỚI THIỆU...............................................................................................1
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học:.............................................7
Mục tiêu của môn học:........................................................................................7
Chương 1: Khái niệm về giống và công tác giống vật nuôi.............................9
Giới thiệu:...........................................................................................................9
Mục tiêu:............................................................................................................9
1. Khái niệm và phân loại giống vật nuôi..........................................................9
1.1. Khái niệm giống vật nuôi.........................................................................9
1.2. Điều kiện để công nhận giống vật nuôi..................................................11
1.3. Phân loại giống vật nuôi.........................................................................11
2. Khái niệm và ý nghĩa của công tác giống vật nuôi......................................13
2.1. Khái niệm về công tác giống..................................................................13
2.2. Ý nghĩa của công tác giống trong chăn nuôi..........................................14
3. Bảo tồn nguồn gen vật nuôi và đa dạng sinh học.........................................14
3.1. Một số khái niệm....................................................................................15
3.2. Phương pháp bảo tồn và lưu giữ quỹ gen..............................................16
4. Quá trình thuần hóa thú hoang và sự thích nghi của vật nuôi......................17
4.1. Quá trình thuần hóa thú hoang thành vật nuôi.......................................17
4.2. Sự thích nghi của vật nuôi......................................................................20
Chương 2: Một số giống vật nuôi phổ biến ở nước ta....................................21
Giới thiệu:.........................................................................................................21
Mục tiêu:..........................................................................................................21
1. Giống trâu, bò...............................................................................................21
1.1. Giống bò.................................................................................................21
1.2. Giống trâu..............................................................................................25
2. Giống lợn......................................................................................................27
2.1. Lợn nội...................................................................................................27
3
2.2. Lợn nhập nội..........................................................................................30
3. Giống gia cầm..............................................................................................33
3.1. Giống gà.................................................................................................33
3.2. Giống vịt................................................................................................41
3.3. Giống ngan, ngỗng.................................................................................43
4. Thực hành:....................................................................................................47
4.1. Phân biệt đặc điểm của một số giống gia súc nuôi phổ biến ở nước ta. 47
4.2. Phân biệt đặc điểm của một số giống gia cầm nuôi phổ biến ở nước ta 48
Chương 3: Ngoại hình, thể chất của vật nuôi.................................................48
Giới thiệu:.........................................................................................................48
Mục tiêu:..........................................................................................................49
1. Ngoại hình....................................................................................................49
1.1. Khái niệm...............................................................................................49
1.2. Đặc điểm ngoại hình của vật nuôi theo các hướng sản xuất..................49
1.3. Các phương pháp đánh giá ngoại hình của vật nuôi..............................52
2. Thể chất........................................................................................................55
2.1. Khái niệm...............................................................................................55
2.2. Phân loại thể chất...................................................................................55
3. Thực hành.....................................................................................................56
3.1. Phương pháp đánh số tai vật nuôi..........................................................56
3.2. Đánh giá ngoại hình, thể chất của vật nuôi............................................58
Chương 4: Sự sinh trưởng, phát dục của vật nuôi.........................................60
Giới thiệu:.........................................................................................................60
Mục tiêu:..........................................................................................................60
1. Khái niệm.....................................................................................................60
1.1. Sinh trưởng.............................................................................................60
1.2. Phát dục..................................................................................................60
1.3. Mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát dục.............................................61
2. Các quy luật sinh trưởng, phát dục của vật nuôi..........................................61
2.1. Quy luật sinh trưởng, phát dục theo giai đoạn của vật nuôi...................61
2.2. Quy luật sinh trưởng, phát dục không đồng đều....................................62
4