ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
TRƢỜNG CAO ĐẲNG THƢƠNG MẠI VÀ DU LỊCH HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
Môn học: KINH TẾ DU LỊCH
Ngành: QUẢN TRỊ KHÁCH SẠN,
QUẢN TRỊ DỊCH VỤ DU LỊCH VÀ LỮ HÀNH
Trình độ: CAO ĐẲNG
(Ban hành theo Quyết định số:278/QĐ-TMDL ngày 06 tháng 9 năm 2018)
HÀ NỘI, năm 2018
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc l oại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có t hể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc s ử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Trong những thập kỷ gần đây, du l ịch đã trở thành ngành kinh tế quan
trọng, mũi nhọn, mang lại hi ệu quả kinh tế, xã hội và môi trường ở nhiều quốc
gia trên thế giới cũng như ở Việt Nam.
Trong hệ thống các môn học của ngành Quản trị khách sạn và Quản trị dịch
vụ du lịch và lữ hành tại Trường Cao đẳng Thương Mại và Du lịch Hà Nội, Kinh
tế du lịch là môn học cơ sở ngành, chiếm vị trí quan trọng. Ngoài việc trang bị
cơ sở lý luận, phương pháp luận, môn học còn mang tính hệ thống. Kiến thức
của môn học có tính chất tổng hợp và tiếp nối các môn học cơ sở ngành và
chuyên ngành.
Giáo trình môn học Kinh tế du lịch được bên soạn nhằm cung cấp các kiến
thức cơ bản và có hệ thống kỹ năng về tổ chức quản lý kinh doanh du lịch, mang
tính nền tảng; để từ đó người học có thể tiếp tục học tập v à nghiên cứu sâu hơn
theo chuyên ngành kinh doanh khách sạn, hoặc có thể kinh doanh lữ hành hay
hướng dẫn du lịch.
Nội dung của môn học Kinh tế du lịch bao gồm 6 chương, cụ thể như sau:
- Chương 1: Tổng quan về du lịch
- Chương 2: Điều kiện để phát triển du lịch
- Chương 3: Tính thời vụ trong du lịch
- Chương 4: Cơ sở vật chất kỹ thuật trong du lịch
- Chương 5: Lao động trong du lịch
- Chương 6: Hiệu quả kinh tế du lịch
Kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, giáo trình là cơ sở lý thuyết để người học
vận dụng vào quá trình học tập các môn chuyên ngành.
Chúng tôi xin trân t rọng cảm ơn những tác giả đi trước đặc biệt nhóm tác
giả biên soạn giáo trình Kinh tế du lịch - khoa Khách sạn Du lịch - trường Đại
học Kinh tế Quốc dân Hà Nội mà chúng tôi đã kế thừa và tham khảo lượng k iến
thức q uý giá để hoàn thành giáo trình. Chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến
UBND Thành phố Hà Nội, Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Thương mại và Du
lịch Hà Nội và Hội đồng Thẩm định giáo trình đã tạo điều kiện, hỗ trợ chúng tôi.
Do số lượng tài liệu tham khảo chưa nhiều, nên mặc dù tác giả đã cố gắng, song
không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong được sự góp ý từ người đọc.
Chủ biên
Nguyễn Thị Hồng Ngọc
MỤC LỤC
Chƣơng 1: Tổng quan về du lịch ........................................................... Trang 1
1. Lịch sử hình thành và phát triển của du lịch ....................................... Trang 1
2. Một số khái niệm cơ bản về du lịch .................................................... Trang 7
3. Nhu cầu du lịch .................................................................................. Trang 11
4. Loại hình du lịch ................................................................................ Trang 15
5 . Các lĩnh vực kinh doanh du lịch ........................................................ Trang 18
6.. Các tác động về kinh tế - xã hội của du lịch ..................................... Trang 20
Chương 2: Điều kiện để phát triển du lịch ............................................. Trang 24
1. Điều kiện chu ng ................................................................................. Trang 24
2. Điều kiện đặc trưng ........................................................................... Trang 29
3. Một số tình h ình và sự kiện đặc biệt .................................................. Trang 35
Chương 3: Tính thời vụ trong du lịch ..................................................... Trang 37
1. Cầu, cung trong du lịch ..................................................................... Trang 37
2. Khái niệm về tính thời vụ trong du lịch ............................................ Trang 44
3. Đặc điểm của th ời vụ du lịch ............................................................. Trang 44
4. Các yếu tố tác động tới thời vụ du lịch ............................................. Trang 46
5. Các tác động bất lợi của thời vụ du lịch và các phương hướng giải
phápkhắc phục .......................................................................................Trang 50
Chương 4: Cơ sở vật chất - Kỹ thu ật du lịch .......................................... Trang 54
1. Khái niệm và vai trò của cơ sở vật chất kỹ thuật trong du lịch ......... Trang 54
2. Phân loại cơ sở v ật chất kỹ thuật trong du lịch ................................. Trang 56
3. Đặc điểm của cơ sở vật chất kỹ thuật trong du lịch .......................... Trang 58
4. Yêu cầu đối với cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch .............................. Trang 61
5. Đánh giá cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch ......................................... Trang 63
6. Hiệu quả sử dụng và biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất kỹ
thuật trong du lịch ................................................................................... Trang 65
Chương 5: Lao động trong du lịch .......................................................... Trang 68
1. Vai trò của lao động trong du lịch ..................................................... Trang 68
2. Quản lý phát triển nguồn nhân lực ở doanh nghiệp du lịch .............. Trang 83
3. Quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực du lịch ................... Trang 88
Chương 6: Hiệu quả kinh tế du lịch ........................................................ Trang 99
1. Hiệu quả kinh tế ................................................................................ Trang 99
2. Hiệu quả kinh tế du lịch ..................................................................Trang 101
3. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế ............................................Trang 103
4. Các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch .............................Trang 109
Tài liệu tham khảo ................................................................................. trang 112
NỘI DUNG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC KINH TẾ DU LỊCH
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học:
- Vị trí:
Kinh tế du lịch là môn học cơ sở ngành trong chương trình khung đào tạo
trình độ cao đẳng Quản trị dịch v ụ du lịch và lữ hành. Môn học này được bố trí
giảng dạy sau các môn như Quản trị học, Thống kê du lịch, Cơ sở văn hóa Việt
Nam, Tâm lý du lịch của chương trình đào tạo.
- Tính chất:
Kinh tế du lịch là môn học lý thuyết với thời lượng 45 ti ết và đánh giá mô n
học bằng hình thức kiểm tra hết môn.
- Ý nghĩa và vai trò của môn học:
Môn học này cung cấp cho người học những kiến thức quan trọng trong
kinh doanh du lịch, đây chính là môn học n ền tảng để người học có cái nhìn tổng
quan về ngành du lịch. Từ đó, người học có khả năng tiếp cận các môn học
chuyên ngành một cách có hệ thống.
Mục tiêu của môn học:
- Về kiến thức
+ Trình bày được mộ t số khái niệm cơ bản trong du lịch.
+ Phân tích được các điều kiện để phát triển du lịch, tính thời vụ trong du
lịch
+ Trình bày tầm quan trọng và các loại cơ s ở vật chất kỹ th uật trong du
lịch.
+ Trình bày vai trò và phân tích được nội dung của quản lý và phát triển
nguồn nhân lực trong du lịch.
+ Phân tích được các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả trong du lịch.
+ Nêu cách xác định các chỉ tiêu đánh giá hiệu q uả trong du lịch.
+ Phân tích được các giải pháp để nâng cao hiệu quả kinh tế trong du lịch.
- Về kỹ năng
+ Xây dựng các điều kiện phát triển du lịch đối với một vùng, một địa
phương, một loại hình du lịch.
+ Xác định tính thời vụ du lịch của một vùng, một địa phương hay một loại
hình du lịch.
+ Đánh giá cơ sở vật chất kỹ thuật trong du lịch.
+ Đánh giá đội n gũ lao động trong du lịch.
+ Tính toán được các chỉ tiêu đánh giá hi ệu quả kinh tế trong du lịch từ đó
đưa ra nhận xét đánh giá.Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ Có phẩm chất đạo đức tốt.
+ Có khả năng t ư duy độc lập.
+ Có óc sáng tạo và chủ động trong công việc.