0
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI NINH BÌNH
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN 17: LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG CẤP NƯỚC TRONG NHÀ
NGHỀ: CẤP THOÁT NƯỚC
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP NGHỀ
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCGNB ngày…….tháng….năm
2021 của Trường Cao đẳng Cơ giới Ninh Bình
Ninh bình năm 2021
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Ngày nay cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, các nhà khoa học đã
phát minh ra rất nhiều các loại ống cấp nước cũng như các thiết bị để gia công chúng
khác nhau. Chúng khác nhau không chỉ về cấu tạo, nguyên lý làm việc mà còn ở các
đặc tính, các thông số kỹ thuật ... Chính vì điều này, học sinh nghề cấp thoát nước cần
phải nắm chắc các kiến thức về nguyên lý trước khi hình thành những kỹ năng gia
công lắp đặt ống.
Để đáp ứng nhu cầu trên, trong nội dung chương trình đào tạo trình độ Trung
cấp Nghề. Trường Cao đẳng nghề Cơ giới Ninh Bình biên soạn cuốn bài giảng “ LẮP
ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG CẤP NƯỚC TRONG NHÀ” nhằm trang bị cho học sinh
những kiến thức về nghề cấp thoát nước.
Cuốn bài giảng “LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG CẤP NƯỚC TRONG NHÀ”
được viết theo chương trình khung của Trường cao đẳng Cơ giới Ninh Bình
Nội dung bài giảng đưa ra nhiều bài học thực hành cơ bản bổ ích và hiệu quả
cho học sinh
Chúng tôi hy vọng cuốn bài giảng này sẽ được sử dụng hữu ích trong việc phát
triển khả năng nghề của học sinh tại môi trường làm việc công nghiệp đích thực.
Trong quá trình biên soạn, chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót,
nhóm biên soạn chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các
bạn đồng nghiệp và độc giả!
Ninh Bình, Ngày tháng năm 2021
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Nguyễn Thị Mây
2. Nguyễn Thế Sơn
3. Đinh V ăn Mười
3
MỤC LỤC
TRANG
BÀI 1: LẮP ĐẶT ỐNG, PHỤ KIỆN BẰNG MỐI NỐI REN ................................................... 6
1. ĐỌC BẢN VẼ ................................................................................................................................ 6
1.1. Bản vẽ cấp nước .............................................................................................................................6
1.2 Quy ước trong bản vẽ ......................................................................................................................8
2. TÍNH TOÁN KÍCH THƯỚC LẮP ĐẶT .............................................................................................................8
3. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ...............................................................................................................................9
4. CÔNG TÁC KIỂM TRA ................................................................................................................................9
5. CẮT, SỬA, GIA CÔNG ĐẦU ỐNG .............................................................................................................. 10
5.1 Cắt đầu ống .................................................................................................................................. 10
5.2. Sửa đầu ống ................................................................................................................................ 10
5.3. Ren đầu ống ................................................................................................................................ 12
6. NỐI ỐNG VÀ PHỤ KIỆN ........................................................................................................................... 24
6.1 Phụ kiện nối ống (Hình 1.32) ........................................................................................................ 24
6.2 Những sai phạm thường gặp và biện pháp khắc phục................................................................. 25
7. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC CÔNG VIỆC............................................................................................. 28
7.1 Kiểm tra kết quả thực hiện ............................................................................................................ 28
7.2. Nội dung của đánh giá ................................................................................................................. 28
BÀI 2: LẮP ĐẶT ỐNG, PHỤ KIỆN BẰNG MỐI NỐI HÀN NHIỆT ................................... 32
1. ĐỌC BẢN VẼ ........................................................................................................................................ 32
2. TÍNH TOÁN KÍCH THƯỚC LẮP ĐẶT .......................................................................................................... 33
3. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ............................................................................................................................ 34
3.1 Máy hàn nhựa nhiệt ...................................................................................................................... 34
3.2 Dụng cụ ......................................................................................................................................... 36
3.3. Vật tư ........................................................................................................................................... 36
3.4 Nguồn lực khác ............................................................................................................................. 38
4. CẮT, SỬA, GIA CÔNG ĐẦU ỐNG .............................................................................................................. 38
4.1 Hàn nối ống và phụ kiện PP – R .................................................................................................. 38
4.2 Hàn nối ống HDPE bằng phương pháp hàn đối đầu gia nhiệt ..................................................... 40
6. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC CÔNG VIỆC............................................................................................. 42
BÀI 3: LẮP ĐẶT ỐNG, PHỤ KIỆN BẰNG MỐI NỐI DÁN KEO ....................................... 44
1. ĐỌC BẢN VẼ ........................................................................................................................................ 44
2. TÍNH TOÁN KÍCH THƯỚC LẮP ĐẶT .......................................................................................................... 45
3. CHUẨN BỊ DỤNG CỤ, VẬT TƯ, THIẾT BỊ .................................................................................................... 47
4. CÔNG TÁC KIỂM TRA ............................................................................................................................. 47
5. CẮT, SỬA, GIA CÔNG ĐẦU ỐNG .............................................................................................................. 47
6. KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC CÔNG VIỆC ......................................................................................... 51
6.1 Nội dung công việc ....................................................................................................................... 51
6.2 Trình tự thao tác ........................................................................................................................... 52
BÀI 4: LẮP ĐẶT ỐNG PHỤ KIỆN BẰNG MỐI NỐI GIOĂNG .......................................... 54
1. ĐỌC BẢN VẼ LẮP, TÍNH KÍCH THƯỚC LẮP ĐẶT ......................................................................................... 54
1.3.Các loại mối nối (Hình 8.3) ........................................................................................................... 55
1.4 Kết cấu mối nối ............................................................................................................................ 56
2. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ............................................................................................................................ 57
2.1 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư (Bảng 8.1) ................................................................................ 57
2.2. Hiện trường thi công .................................................................................................................... 58
3. CÔNG TÁC KIỂM TRA ............................................................................................................................. 58
3.1 Kiểm tra ống và phụ kiện ống ....................................................................................................... 58
3.2 Kiểm tra, bảo quản vòng đệm cao su ........................................................................................... 65
3.3 Kiểm tra thiết bị ............................................................................................................................. 66
3.4 Kiểm tra hiện trường thi công ....................................................................................................... 66
3.5 Kiểm tra việc thực hiện an toàn lao động .................................................................................... 67
4. CẮT, SỬA, GIA CÔNG ĐẦU ỐNG .............................................................................................................. 67
4.1 Cắt ống ......................................................................................................................................... 67
4.2 Tạo mặt vát ở đầu ống .................................................................................................................. 68
4.3 Vạch 2 đường giới hạn mối nối. .................................................................................................... 69
5. NỐI ỐNG VÀ PHỤ KIỆN ........................................................................................................................... 70
5.1 Lực đẩy tại các điểm nối (tính bằng N với áp lực nước 7kG/cm2) (Bảng 8.2) .............................. 70
4
5.2. Chiều dài lắp ghép bằng gioăng cao su ....................................................................................... 71
5.3 Những sai phạm thường gặp và biện pháp khắc phục: ................................................................ 72
6. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC CÔNG VIỆC ............................................................................................. 73
6.1 Kiểm tra vị trí gioăng cao su ......................................................................................................... 73
6.2 Kiểm tra độ kín khít ....................................................................................................................... 73
BÀI 5: LẮP CỤM ĐỒNG HỒ ĐO LƯU LƯỢNG NƯỚC ..................................................... 77
1. NGHIÊN CỨU HỒ SƠ LẮP ĐẶT ................................................................................................................. 77
1.1 Đọc bản vẽ .................................................................................................................................... 77
1.2 Nhiệm vụ, phân loại đồng hồ đo nước .......................................................................................... 78
1.3 Cấu tạo, nguyên lý đồng hồ đo nước lưu tốc kiểu cánh quạt (Hình 4.2) ...................................... 79
1.4 Cấu tạo, nguyên lý đồng hồ đo nước loại tuốc – bin .................................................................... 80
1.5 Đồng hồ đo nước lưu tốc loại phối hợp (Hình 4.5) ...................................................................... 81
2.TÍNH TOÁN KÍCH THƯỚC LẮP ĐẶT ............................................................................................................ 82
3. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ............................................................................................................................. 82
3.1 Dụng cụ ......................................................................................................................................... 82
3.2 Thiết bị........................................................................................................................................... 82
3.3 Vật tư, phụ kiện ............................................................................................................................. 83
3.4 Hiện trường lắp đặt ....................................................................................................................... 83
4. CÔNG TÁC KIỂM TRA ............................................................................................................................. 83
4.1 Yêu cầu về đồng hồ đo nước ........................................................................................................ 83
4.2 Trình tự thao tác ............................................................................................................................ 83
5. CẮT, SỬA, GIA CÔNG ĐẦU ỐNG .............................................................................................................. 84
6. LẮP ĐẶT CỤM NÚT ĐỒNG HỒ ĐO LƯU LƯỢNG NƯỚC ................................................................................ 84
6.1 Yêu cầu khi lắp đặt đồng hồ đo nước. .......................................................................................... 84
6.2 Trình tự thao tác ............................................................................................................................ 85
7. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC CÔNG VIỆC ............................................................................................ 87
7.1 Yêu cầu khi kết thúc công việc ..................................................................................................... 87
7.2 Trình tự thao tác ............................................................................................................................ 87
BÀI 6: LẮP ĐẶT MẠNG LƯỚI ĐƯỜNG ỐNG CẤP NƯỚC TRONG NHÀ ...................... 88
1. ĐỌC BẢN VẼ ......................................................................................................................................... 88
1.1. Ký hiệu trong bản vẽ cấp nước (Hình 1.2) ................................................................................... 88
1.2 Số lượng các bản vẽ cần đọc ....................................................................................................... 88
2. TÍNH TOÁN KÍCH THƯỚC LẮP ĐẶT ........................................................................................................... 90
3. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ............................................................................................................................. 91
3.1 Yêu cầu về an toàn lao động ........................................................................................................ 91
3.2 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị ............................................................................................................. 91
3.3 Chuẩn bị mặt bằng thi công .......................................................................................................... 91
3.4 Nguồn lực khác ............................................................................................................................. 92
4. CÔNG TÁC KIỂM TRA ............................................................................................................................. 92
5. PHÓNG TUYẾN ..................................................................................................................................... 94
6. TẠO RÃNH ĐẶT ỐNG .............................................................................................................................. 94
6.1 Yêu cầu khi tạo rãnh đặt ống ....................................................................................................... 94
6.2 Những sai phạm thường gặp và biện pháp khắc phục ................................................................. 95
7. VẬN CHUYỂN ỐNG, PHỤ KIỆN VÀ THIẾT BỊ VÀO VỊ TRÍ LẮP ĐẶT ................................................................... 96
8. TỔ HỢP, CĂN CHỈNH, ĐỊNH VỊ TUYẾN ỐNG ............................................................................................... 96
8.1. Yêu cầu kỹ thuật .......................................................................................................................... 96
8.3 Đo, cắt ống .................................................................................................................................... 96
8.4 Gia công đầu ống .......................................................................................................................... 96
8.5 Căn chỉnh tuyến ống ..................................................................................................................... 99
8.6 Thử áp lực đường ống .................................................................................................................. 99
8.7 Định vị tuyến ống vào rãnh ........................................................................................................... 99
9. KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC CÔNG VIỆC ............................................................................................ 102