ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: SINH HOÁ ĐỘNG VẬT
NGÀNH/NGHỀ: DỊCH VỤ THÚ Y
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
1
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
1. Xuất xứ và sự cần thiết của giáo trình:
Giáo trình Sinh hóa Động vật được biên soạn nhằm đáp ứng nhu cầu học tập
và nghiên cứu của sinh viên các ngành Chăn nuôi, Thú y, Công nghệ Sinh học,
Sinh học và các ngành khoa học sự sống liên quan tại các trường đại học và cao
đẳng. Trong bối cảnh ngành chăn nuôi và công nghệ sinh học động vật ngày càng
phát triển, việc hiểu biết sâu sắc về các quá trình sinh hóa diễn ra trong cơ thể động
vật là vô cùng quan trọng.
Giáo trình này được xây dựng dựa trên những kiến thức cập nhật nhất trong
lĩnh vực sinh hóa học, kết hợp với kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu của đội
ngũ tác giả, nhằm cung cấp một tài liệu học tập toàn diện, dễ hiểu và có tính ứng
dụng cao.
Sự ra đời của giáo trình này cũng xuất phát từ yêu cầu thực tiễn về việc
chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức chuyên sâu
về sinh hóa động vật, góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp và
công nghệ sinh học nước nhà.
2. Quá trình biên soạn:
Giáo trình Sinh hóa Động vật là kết quả của quá trình làm việc nghiêm túc và
tâm huyết của đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm thuộc Khoa Nông lâm nghiệp,
Trường Cao Đẳng Nông Nghiệp Thanh Hoá.
Quá trình biên soạn được tiến hành qua nhiều giai đoạn:
- Xây dựng đề cương chi tiết: Dựa trên chương trình đào tạo chuẩn và tham
khảo các giáo trình uy tín trong và ngoài nước, đội ngũ biên soạn đã xây dựng một
đề cương chi tiết, đảm bảo tính logic, khoa học và bao quát các nội dung cốt lõi của
môn học.
- Phân công biên soạn: Các chương mục cụ thể được phân công cho các
thành viên có chuyên môn sâu và kinh nghiệm giảng dạy tương ứng.
2
- Thu thập và tổng hợp tài liệu: Các tác giả đã tiến hành thu thập, nghiên cứu
và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn tài liệu khoa học cập nhật, bao gồm sách
chuyên khảo, tạp chí khoa học, các công trình nghiên cứu mới nhất.
Biên soạn và chỉnh sửa: Nội dung từng chương được biên soạn cẩn thận, chú
trọng đến tính chính xác khoa học, sự rõ ràng trong diễn đạt và tính sư phạm. Sau
đó, bản thảo được đưa ra góp ý, phản biện trong nội bộ nhóm tác giả và các chuyên
gia đầu ngành để hoàn thiện.
- Thẩm định: Giáo trình đã được Hội đồng Khoa học và Đào tạo của Trường
Cao Đẳng Nông Nghiệp Thanh Hoá thẩm định và cho phép xuất bản.
3. Mối quan hệ của giáo trình với chương trình đào tạo:
Giáo trình Sinh hóa Động vật là tài liệu học tập chính thức cho học phần
Sinh hóa Động vật, thuộc khối kiến thức cơ sở ngành Dịch vụ thú ý, trong chương
trình đào tạo cử nhân: Chăn nuôi, Thú y, Dịch vụ thú y.
Nội dung giáo trình được thiết kế để cung cấp nền tảng kiến thức vững chắc
về cấu trúc, chức năng và quá trình chuyển hóa của các hợp chất hữu cơ quan trọng
trong cơ thể động vật, cũng như các cơ chế điều hòa hoạt động sống ở mức độ phân
tử. Từ đó, sinh viên có thể vận dụng kiến thức này để giải thích các hiện tượng sinh
lý, bệnh lý ở động vật, đồng thời làm cơ sở để tiếp thu các môn học chuyên ngành
sâu hơn như Dinh dưỡng Động vật, Sinh lý Động vật, Bệnh lý Động vật, Công
nghệ Gen, Di truyền và Chọn giống vật nuôi, v.v.
4. Cấu trúc chung của giáo trình:
Giáo trình Sinh hóa Động vật được cấu trúc một cách hệ thống, bao gồm các
phần và chương mục chính sau: Mỗi chương sẽ bao gồm
Mục tiêu học tập
Nội dung chi tiết (lý thuyết, công thức, sơ đồ, hình ảnh minh họa)
Tóm tắt cuối chương
Câu hỏi ôn tập và bài tập vận dụng
Lời cảm ơn
3
Để hoàn thành giáo trình này, chúng tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu
sắc đến:
Ban Giám hiệu Trường Cao Đẳng nông Nghiệp Thanh Hoá, khoa Nông lâm
Nghiệp, Phòng Khoa học Công nghệ và Hợp tác Quốc tế, Phòng Quản trị Đào tạo
và Quản Lý HSSV, Phòng Thanh tra và Kiểm định chất lượng…. Đã tạo điều kiện
thuận lợi và hỗ trợ về mọi mặt trong suốt quá trình biên soạn và xuất bản.
Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Nông Lâm Nghiệp và các nhà khoa
học, các chuyên gia đầu ngành đã đóng góp những ý kiến quý báu, giúp hoàn thiện
nội dung giáo trình.
Các đồng nghiệp trong và ngoài Khoa như: Phòng Khoa học Công nghệ và
Hợp tác Quốc tế, Phòng Quản trị Đào tạo và Quản Lý HSSV, Phòng Thanh tra và
Kiểm định chất lượng đã luôn động viên, chia sẻ kinh nghiệm và cung cấp tài liệu
tham khảo hữu ích.
Xin chân thành cảm ơn các thế hệ sinh viên đã và đang theo học môn Sinh
hóa Động vật, những câu hỏi, thắc mắc và phản hồi của các em chính là nguồn
động lực để chúng tôi không ngừng cải tiến và nâng cao chất lượng giảng dạy cũng
như nội dung giáo trình.
Đặc biệt, xin gửi lời tri ân đến gia đình của các tác giả đã luôn là hậu phương
vững chắc, cảm thông và chia sẻ để chúng tôi có thể toàn tâm toàn ý cho công việc
biên soạn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn, song giáo trình khó
tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp
xây dựng của quý độc giả, đồng nghiệp và các em sinh viên để giáo trình ngày càng
hoàn thiện hơn trong những lần tái bản sau.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: CN. Trịnh Thị Hòa
2. Thành viên: ThS. Nguyễn Văn Vân
M C L CỤ Ụ
GIÁO TRÌNH............................................................................................................................................. 1
4. Sự tiêu hóa protein........................................................................................................................... 16
4.1. Tiêu hóa ở động vật dạ dày đơn...................................................................................................16
4
4.2. Tiêu hóa ở động vật nhai lại........................................................................................................17
5. Sự chuyển hóa protein và acid amin...............................................................................................19
5.1. Sự chuyển hóa protein.................................................................................................................19
5.2. Sự chuyển hóa acid amin.............................................................................................................20
BÀI THỰC HÀNH: PROTEIN VÀ TRAO ĐỔI PROTEIN.............................................................21
I. MỤC TIÊU.................................................................................................................................... 21
II. NỘI DUNG THỰC HÀNH.........................................................................................................22
3. Báo cáo thực hành........................................................................................................................26
Chương 2: ENZYM.............................................................................................................................. 27
1. Đại cương về Enzym.....................................................................................................................27
2. Cấu trúc Enzym............................................................................................................................ 29
3. Danh pháp và Phân loại Enzym..................................................................................................34
3. Điều kiện hoạt động của enzym.......................................................................................................35
3.1. Tính đặc hiệu của enzym.............................................................................................................35
3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến vận tốc phản ứng của enzym.............................................................36
4. Danh pháp và phân loại enzym.......................................................................................................37
4.1. Danh pháp...................................................................................................................................38
4.2. Phân loại......................................................................................................................................38
BÀI THỰC HÀNH: TÍNH CHẤT CỦA ENZYME...........................................................................40
I. Mục tiêu bài học............................................................................................................................ 40
II. Chuẩn bị 📝................................................................................................................................... 40
III. Nội dung và tiến trình thực hành..............................................................................................41
IV. Thu hoạch và báo cáo................................................................................................................43
V. Dọn dẹp và vệ sinh....................................................................................................................... 44
VI. Lưu ý an toàn............................................................................................................................. 44
Chương 3: GLUCID VÀ TRAO ĐỔI GLUCID.................................................................................44
NỘI DUNG CHI TIẾT.....................................................................................................................44
5. Tiêu hóa và hấp thu glucid...............................................................................................................54
6. Chuyển hoá glucid ở mô bào............................................................................................................56
6.1. Quá trình phân giải yếm khí glucose (Đường phân - Glycolysis)................................................56
6.2. Quá trình phân giải hiếu khí glucose...........................................................................................58
7. Rối loạn chuyển hoá glucid..............................................................................................................60
BÀI THỰC HÀNH: TÍNH CHẤT CỦA GLUCID VÀ SỰ THỦY PHÂN GLUCID......................63
5