ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: VI SINH VẬT - TRUYỀN NHIỄM
NGÀNH/NGHỀ: CHĂN NUÔI - THÚ Y
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
Thanh Hóa, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
1
LỜI GIỚI THIỆU
Trong những thập kỷ gần đây, những hiểu biết của nhân loại về thế giới vi
sinh vật các bệnh truyền nhiễm đã những bước tiến vượt bậc. Vi sinh vật,
những thực thể sống nhỏ nhưng vai trò cùng to lớn, không chỉ tác
nhân gây bệnh mà còn đóng góp quan trọng vào nhiều lĩnh vực của đời sống, từ
y học, nông nghiệp, công nghiệp đến bảo vệ môi trường. Việc nghiên cứu
nắm vững kiến thức về vi sinh vật và các bệnh truyền nhiễm là yêu cầu cấp thiết
đối học sinh, sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y.
Giáo trình "Vi sinh vật - Truyền nhiễm" được biên soạn nhằm đáp ng
nhu cầu học tập và nghiên cứu của học sinh, sinh viên ngành Chăn ni - T
y. Giáo tnh y kết qucủa quá trình làm việc nghiêm c, tâm huyết của
đội ngũ c nhà khoa học, giảng viên gu kinh nghiệm trong nh vực Vi sinh
Truyền nhiễm. Q trình biên soạn đã trải qua nhiều giai đoạn, từ việc xây
dựng đ ơng chi tiết, thu thập, phân tích, tổng hợp i liệu trong ngoài
ớc, đến việc tổ chức các buổi hội thảo, xin ý kiến đóng góp của c chuyên
gia đầu ngành.
Nội dung giáo trình nhằm cung cấp những kiến thức bản, hệ thống
hiện đại nhất về hình thái, cấu trúc, sinh lý, di truyền của vi sinh vật; cácchế
gây bệnh, đáp ứng miễn dịch của thể đối với tác nhân gây bệnh; đặc điểm
dịch tễ học, chẩn đoán, điều trị phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm phổ biến
và quan trọng.
Cấu trúc của giáo trình được chia thành 6 bài giúp người học dễ dàng tiếp
cận và hệ thống hóa kiến thức:
Bài 1. Đại cương về vi khuẩn và virus
Bài 2. Phương thức gây bệnh của vi sinh vật khả năng miễn dịch của
cơ thể động vật
Bài 3. Đại cương về bệnh truyền nhiễm.
Bài 4. Bệnh chung cho nhiều loài gia súc và người
Bài 5. Bệnh ở loài nhai lại
Bài 6. Bệnh ở lợn
Bài 7. Bệnh ở gia cầm
2
Với những nội dung trên, chúng tôi hy vọng rằng giáo trình này sẽ một
tài liệu học tập tham khảo bổ ích, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo
nghiên cứu cho học sinh, sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y.
Để hoàn thành giáo trình "Vi sinh vật - Truyền nhiễm", nhóm tác giả xin
bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Nông nghiệp
Thanh Hóa, Khoa Nông Lâm nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ về mọi
mặt trong suốt quá trình biên soạn. Các nhà khoa học, các đồng nghiệp trong
ngoài trường đã đóng góp ý kiến chuyên môn quý báu, cung cấp tài liệu tham
khảo động viên tinh thần để chúng tôi hoàn thành cuốn sách này. Hội đồng
khoa học Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa đã dành thời gian đọc
cho những nhận xét, góp ý xác đáng giúp nâng cao chất lượng giáo trình.
Mặc dù chúng tôi đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song khó tránh
khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu từ
các nhà chuyên môn, các bạn đồng nghiệp bạn đọc để giáo trình ngày càng
hoàn thiện hơn trong những lần tái bản sau.
Trân trọng cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: ThS. Đào Thị Hằng
2. Thành viên: ThS. Phan Thị Duyên
3
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH......................................................................................................1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.................................................................................1
LỜI GIỚI THIỆU...............................................................................................2
BÀI 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ VI KHUẨN VÀ VIRUS............................................12
Nội dung:............................................................................................................12
1. Cấu tạo và sinh lý của vi khuẩn....................................................................12
1.1. Khái niệm...............................................................................................12
1.2. Hình thái và cấu tạo của vi khuẩn..........................................................12
1.3. Cấu trúc khác của vi khuẩn....................................................................13
1.4. Sinh lý học của vi khuẩn........................................................................14
2. Virus.............................................................................................................15
2.1. Khái niệm...............................................................................................15
2.2. Đặc tính và hình thái..............................................................................15
2.3. Cấu trúc của virus..................................................................................16
2.4. Nuôi cấy và quá trình xâm nhập, nhân lên của virus.............................16
2.5. Sức đề kháng của virus..........................................................................18
BÀI 2: PHƯƠNG THỨC GÂY BỆNH CỦA VI SINH VẬT VÀ KHẢ NĂNG
MIỄN DỊCH CỦA CƠ THỂ ĐỘNG VẬT.........................................................20
Nội dung:............................................................................................................20
1. Nhiễm trùng và phương thức gây bệnh của vi sinh vật................................20
1.1. Khái niệm về nhiễm trùng......................................................................20
1.2. Đặc tính của nhiễm trùng.......................................................................20
1.3. Phương thức tác động của mầm bệnh....................................................21
1.4. Các loại nhiễm trùng..............................................................................22
2. Khả năng miễn dịch của cơ thể động vật.....................................................23
2.1. Khái niệm về miễn dịch.........................................................................23
2.2. Phân loại miễn dịch................................................................................24
2.3. Kháng nguyên........................................................................................26
4