ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
VI SINH VẬT HỌC THÚ Y
NGÀNH/NGHỀ: DỊCH VỤ THÚ Y
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
Thanh Hóa, năm 2022
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình "Vi sinh vật học thú y" được biên soạn nhằm phục vụ công tác
giảng dạy và học tập cho sinh viên ngành Thú y (hoặc Chăn nuôi Thú y) trình độ
Cao đẳng tại Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa. Môn học này là một
trong những môn cơ sở ngành quan trọng, cung cấp những kiến thức nền tảng về
thế giới vi sinh vật liên quan đến sức khỏe động vật, bệnh truyền nhiễm và an
toàn sinh học trong chăn nuôi.
Quá trình biên soạn giáo trình được thực hiện dựa trên chương trình
khung đào tạo của nhà trường, có tham khảo, cập nhật kiến thức từ các tài liệu,
giáo trình chuyên ngành uy tín trong và ngoài nước, đồng thời kết hợp với kinh
nghiệm thực tiễn trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng
viên Khoa Chăn nuôi Thú y.
Giáo trình Vi sinh vật học thú y có mối quan hệ chặt chẽ với các môn học
chuyên ngành khác như Bệnh truyền nhiễm, Dịch tễ học thú y, Dược lý học thú
y, Miễn dịch học ứng dụng... Kiến thức từ môn học này sẽ giúp sinh viên hiểu rõ
hơn về nguyên nhân gây bệnh, cơ chế gây bệnh, từ đó có cơ sở để chẩn đoán,
phòng và trị bệnh cho vật nuôi một cách hiệu quả.
Cấu trúc giáo trình bao gồm các phần chính: Đại cương về vi sinh vật, Vi
khuẩn học thú y, Virus học thú y, Nấm học thú y và các vấn đề liên quan đến Vệ
sinh thú y, an toàn sinh học. Mỗi chương được trình bày rõ ràng, logic, từ lý
thuyết cơ bản đến các ứng dụng thực tiễn trong ngành thú y.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng Nông
nghiệp Thanh Hóa, Hội đồng Khoa học và Đào tạo nhà trường, Khoa Chăn nuôi
2
Thú y cùng các đồng nghiệp đã tạo điều kiện, đóng góp ý kiến quý báu để giáo
trình được hoàn thiện. Đặc biệt, xin cảm ơn các tác giả, nhà khoa học trong và
ngoài nước mà tài liệu của họ đã được tham khảo trong quá trình biên soạn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song giáo trình khó tránh khỏi những thiếu sót. Rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp xây dựng từ quý thầy cô, các bạn sinh
viên và đồng nghiệp để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn trong những lần tái
bản sau.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày….. tháng….. năm 2025
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: ThS. Nguyễn Thế Hưng
2. Thành viên: CN. Trịnh Thị Hòa
MỤC LỤ
3
C
BÀI 1: CÁC VIRUS GÂY BỆNH THƯỜNG GẶP............................................7
1. Virus gây bệnh dịch tả lợn cổ điển (CSF).....................................................8
1.1. Đặc tính sinh học.....................................................................................8
1.2. Chẩn đoán................................................................................................9
1.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................10
2. Virus gây bệnh viêm gan ở vịt, ngan...........................................................11
2.1. Đặc tính sinh học...................................................................................11
2.2. Chẩn đoán..............................................................................................12
2.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................13
3. Virus gây bệnh dịch tả cho vịt.....................................................................14
3.1. Đặc tính sinh học...................................................................................14
3.2. Chẩn đoán..............................................................................................15
3.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................17
4. Virus gây bệnh Newcastle...........................................................................18
4.1. Đặc tính sinh học...................................................................................18
4.2. Chẩn đoán..............................................................................................19
4.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................21
5. Virus gây bệnh Gumboro (IBD)..................................................................22
5.1. Đặc tính sinh học...................................................................................22
5.2. Chẩn đoán..............................................................................................23
5.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................25
6. VIRUS GÂY BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG (FMD)................................26
6.1. Đặc tính sinh học...................................................................................26
6.2. Chẩn đoán..............................................................................................26
6.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................27
7. Virus gây bệnh dại..........................................................................................29
7.1. Đặc tính sinh học...................................................................................30
7.2. Chẩn đoán..............................................................................................31
7.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................33
4
8. Virus gây bệnh Sài sốt chó con (Care - Canine Distemper)........................34
8.1. Đặc tính sinh học...................................................................................35
8.2. Chẩn đoán..............................................................................................36
8.3. Phòng và trị bệnh......................................................................................38
9. Virus gây bệnh tai xanh (PRRS - Porcine Reproductive and Respiratory
Syndrome).......................................................................................................40
9.1. Đặc tính sinh học...................................................................................40
9.2. Chẩn đoán..............................................................................................42
9.3. Phòng và trị bệnh...................................................................................45
10. Virus gây bệnh viêm da nổi cục trên trâu bò (LSD - Lumpy Skin Disease)
.........................................................................................................................48
10.1. Đặc tính sinh học.................................................................................48
10.2. Chẩn đoán............................................................................................49
10.3. Phòng và trị bệnh.................................................................................52
BÀI 2: CÁC VI KHUẨN GÂY BỆNH THƯỜNG GẶP...................................61
1. Liên cầu khuẩn (Streptococcus)..................................................................62
1.1. Đặc tính sinh vật học.............................................................................62
1.2. Chẩn đoán vi khuẩn học........................................................................64
1.3. Chẩn đoán huyết thanh học...................................................................65
1.4. Phòng và điều trị....................................................................................65
2. Tụ cầu khuẩn (Staphylococcus)...................................................................66
2.1. Đặc tính sinh vật học.............................................................................66
2.2. Chẩn đoán vi khuẩn học........................................................................68
2.3. Chẩn đoán huyết thanh học...................................................................68
2.4. Phòng và điều trị....................................................................................69
3. Erysipelothrix rhusiopathiae (Trực khuẩn đóng dấu lợn) (.........................69
3.1. Đặc tính sinh vật học.............................................................................69
3.2. Chẩn đoán vi khuẩn học........................................................................71
3.3. Chẩn đoán huyết thanh học...................................................................72
3.4. Phòng và điều trị....................................................................................72
5