Hạch toán khoản đầu tư tài
chính
Không ít DN niêm yết đã và đang phải chịu khoản lỗ lớn do
phải trích lập dự phòng đầu tư tài chính. Thực tế này khiến
nhiều nhà đầu tư, DN chú ý hơn đến công tác trích lập dự phòng
giảm giá đầu tư tài chính theo chuẩn mực kế toán Việt Nam.
Nhi
ều ý kiến cho rằng, việc yêu cầu trích lập dự phòng giảm giá
đầu tư tài chính tính vào chi phí hoàn động trong kỳ theo hướng
dẫn của Thông tư 13/2006/TT-BTC có nhiều điểm chưa phù
hợp.
ĐTCK xin trích lược cách thể hiện và tính trích lập dự phòng
các khoản đầu tư tài chính theo chuẩn mực báo cáo tài chính
quốc tế để bạn đọc tiện theo dõi và so sánh.
Theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), các khoản
đầu tư tài chính tại DN có thể chia làm 4 loại:
Loại 1: Đầu tư dưới 20% vốn một DN (minority passive
investment);
Loại 2: Đầu tư từ 20% đến 50% vốn một DN (minority active
investment);
Loại 3: Đầu tư từ 51% trở lên (Controlling interest);
Loại 4: Liên doanh, liên kết.
Đối với loại đầu tư 1, có thể chia làm 3 loại cơ bản sau:
·Held to maturity investments (H-T-M investments): áp dụng cả
đối với chứng khoán nợ như trái phiếu, tría phiếu chuyển đổi m
à
nhà đầu tư có ý định giữ đến khi đáo hạn.
·Held for trading securities (H-F-T securities): Các tài s
ản chứng
khoán dưới dạng chứng khoán nợ hoặc chứng khoán vốn (cổ
phần) mà nhà đầu tư có ý định sẽ bán trong tương lai gần,
thường là dưới 3 tháng.
·Available for sale investments: Bao gồm các chứng khoán nợ
và chứng khoán vốn không thuộc hai loại trên.
Quy định về hạch toán trên báo cáo tài chính như sau:
Loại chứng
khoán đầu tư
Ghi nhận
theo Lỗ/lãi ghi
nhận thực Lỗ/lãi chưa
được ghi
nhận
H-T-M
investments Giá trị hợp lý
ban đầu Báo cáo thu
nhập -
H-F-T
securities Giá trị hợp lý Báo cáo thu
nhập Báo cáo thu
nhập
Available for
sale
investments
Giá trị hợp lý Báo cáo thu
nhập Bảng cân đối
tài sản (vốn
chủ sở hữu)
Đối với loại 1, còn có một cách phân loại khác là ghi nhận hợp
lý giá trị đầu tư. Khi đó giá trị khoản mục đầu tư sẽ được ghi
nhận theo giá trị hợp lý và lỗ/lãi chưa ghi nhận thể hiện trên báo
cáo thu nhập.
Trường hợp khoản đầu tư chiếm từ 20% - 50% vốn một DN sẽ
thể hiện khoản đầu tư chung dưới tên gói đầu tư vào công ty
khác (investment in associated company) ghi nhận theo phương
pháp như sau: Khoản đầu tư sẽ được tính trên cơ sở lấy tỷ lệ
phần trăm (%) sở hữu tại đơn vị đầu tư nhân (x) với lợi nhuận
(hoặc lỗ) của đơn vị được đầu tư. Kết quả này sẽ được ghi nhận
tăng/giảm vào khoản đầu tư thể hiện trên báo cáo tài sản, đồng
thời thể hiện nó trong báo cáo thu nhập