PH N IẦ
H TH NG HOÁ V M T LÝ LU N V H CH TOÁNỆ Ố Ề Ặ Ậ Ề Ạ
CHI PHÍ S N XU T VÀ TÍNH GIÁ THÀNH S N PH MẢ Ấ Ả Ẩ
I. NH NG V N Đ C B N V PH NG PHÁP TÍNH GIÁ THÀNH S N PH MỮ Ấ Ề Ơ Ả Ề ƯƠ Ả Ẩ
TRONG DOANH NGHI P S N XU T.Ệ Ả Ấ
1. Chi phí s n xu t:ả ấ
Chi phí s n xu t là bi u hi n b ng ti n c a toàn b nh ng chi phí vả ấ ể ệ ằ ề ủ ộ ữ ề
lao đ ng s ng và lao đ ng v t hoá mà doanh nghi p đã th c t b ra độ ố ộ ậ ệ ự ế ỏ ể
ti n hành các ho t đ ng s n xu t trong kỳ (tháng, quý, năm).ế ạ ộ ả ấ
Các chi phí s n xu t bi u hi n 2 m t: Đ nh tính và đ nh l ng.ả ấ ể ệ ở ặ ị ị ượ
M t đ nh tính là y u t chi phí hi n v t, m t đ nh l ng th hi n m c đặ ị ế ố ệ ậ ặ ị ượ ể ệ ứ ộ
tiêu hao c th c a t ng lo i chi phí tham gia vào quá trình s n xu t t oụ ể ủ ừ ạ ả ấ ạ
nên s n ph m, đ c bi u hi n b ng th c đo giá tr .ả ẩ ượ ể ệ ằ ướ ị
Trong n n kinh t th tr ng, y u t giá c th ng xuyên bi n đ ngề ế ị ườ ế ố ả ườ ế ộ
nên n u doanh nghi p mu n h th p chi phí thì c n đi u ch nh y u t kh iế ệ ố ạ ấ ầ ề ỉ ế ố ố
l ng. Vi c xác đ nh chính xác chi phí s n xu t giá thành s n ph m là v nượ ệ ị ả ấ ả ẩ ấ
đ đ c coi tr ng trong m i doanh nghi p đ sao cho xác đ nh đúng đ nề ượ ọ ỗ ệ ể ị ắ
chi phí phù h p v i giá c giúp doanh nghi p b o toàn v n.ợ ớ ả ệ ả ố
Tuỳ theo t ng doanh nghi p phát tri n kinh t khác nhau, tuỳ theoừ ệ ể ế
chính sách qu n lý, chính sách giá c đ đ ra các ch đ quy đ nh, ph m viả ả ể ề ế ộ ị ạ
và n i dung c a chi phí s n xu t theo t ng n i dung c th , theo t ng đ iộ ủ ả ấ ừ ộ ụ ể ừ ố
t ng t p h p chi phí, đ i t ng tính giá thành s n ph m c n phân lo i chiượ ậ ợ ố ượ ả ẩ ầ ạ
phí m t cách khoa h c, th ng nh t. Vi c này có vai trò quan tr ng trongộ ọ ố ấ ệ ọ
ho ch toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m. Chi phí s n xu t ạ ả ấ ả ẩ ả ấ ở
các doanh nghi p g m nhi u lo i khác nhau v n i dung, đ c đi m, tínhệ ồ ề ạ ề ộ ặ ể
ch t, công d ng.ấ ụ
Có th phân lo i chi phí s n xu t theo các tiêu th c khác nhau tuỳể ạ ả ấ ứ
thu c vào m c đích và yêu c u c a công tác qu n lý.ộ ụ ầ ủ ả
* Phân lo i theo y u t chi phí, g m:ạ ế ố ồ
- Y u t nguyên, nhiên v t li u.ế ố ậ ệ
- S d ng vào s n xu t kinh doanh.ử ụ ả ấ
- Y u t nguyên, nhiên li u đ ng l c s d ng vào quá trình s n xu t trongế ố ệ ộ ự ử ụ ả ấ
kỳ.
- Y u t ti n l ng và các kho n ph c p l ng.ế ố ề ươ ả ụ ấ ươ
- Y u t kh u hao TSCĐ.ế ố ấ
- Y u t chi phí d ch v mua ngoài.ế ố ị ụ
- Y u t chi phí khác b ng ti n.ế ố ằ ề
* Phân lo i theo kho n m c chi phí trong giá thành s n ph m, g m:ạ ả ụ ả ẩ ồ
- Chi phí nguyên v t li u tr c ti p.ậ ệ ự ế
- Chi phí nhân công tr c ti p.ự ế
- Chi phí s n xu t chung.ả ấ
* Phân lo i theo ph ng th c t p h p chi phí s n xu t và m i quanạ ươ ứ ậ ợ ả ấ ố
h v i đ i t ng ch u chi phí, g m:ệ ớ ố ượ ị ồ
- Chi phí tr c ti p.ự ế
- Chi phí gián ti p.ế
* Phân lo i theo m i quan h v i kh i l ng công vi c, s n ph mạ ố ệ ớ ố ượ ệ ả ẩ
hoàn thành, g m:ồ
- Chi phí kh bi n.ả ế
- Chi phí c đ nh.ố ị
2. Giá thành s n ph m, phân lo i,đ i t ng và ph ng phápả ẩ ạ ố ượ ươ
tính giá thành s n ph m:ả ẩ
2.1. Giá thành s n ph m:ả ẩ
Là bi u hi n b ng ti n toàn b hao phí v lao đ ng s ng, lao đ ngể ệ ằ ề ộ ề ộ ố ộ
v t hoá có liên quan đ n kh i l ng công vi c, s n ph m d ch v đã hoànậ ế ố ượ ệ ả ẩ ị ụ
thành hay giá thành s n ph m là chi phí s n xu t tính cho s n ph m đãả ẩ ả ấ ả ẩ
hoàn thành. Trong n n kinh t th tr ng các doanh nghi p mu n t n t iề ế ị ườ ệ ố ồ ạ
ph i tìm m i cách đ t i thi u hoá chi phí b ra đ h giá thành s n ph m.ả ọ ể ố ể ỏ ể ạ ả ẩ
2.2. Có th phân lo i giá thành s n ph m theo các tiêu th c sau:ể ạ ả ẩ ứ
a. Phân lo i theo th i gian và ngu n s li u:ạ ờ ồ ố ệ
2
* Giá thành k ho ch: Là giá thành đ c xác đ nh tr c khi vào s nế ạ ượ ị ướ ả
xu t ấkinh doanh trên c s giá thành th c t kỳ tr c ho c năm tr c và cácơ ở ự ế ướ ặ ướ
đ nh ịm c kinh t k thu t, d toán chi phí k ho ch. Nó bao g m t t c các chiứ ế ỹ ậ ự ế ạ ồ ấ ả
phí g nắ
li n v i s n ph m s n xu t c a đ n v l p trên c s đ nh m c hao phí laoề ớ ả ẩ ả ấ ủ ơ ị ậ ơ ở ị ứ
đ ng, hao phí v t ch t k ho ch và theo giá c k ho ch.ộ ậ ấ ế ạ ả ế ạ
* Giá thành đ nh m c: Ch tính cho m t đ n v s n ph m, giá thànhị ứ ỉ ộ ơ ị ả ẩ
đ nh m c có th thay đ i khi có s thay đ i các đ nh m c chi phí s n xu t.ị ứ ể ổ ự ổ ị ứ ả ấ
Giá thành đ nh m c là th c đo chính xác các chi phí c n thi t s n xu t raị ứ ướ ầ ế ả ấ
m t đ n v s n ph m trong đi u ki n s n xu t nh t đ nh.ộ ơ ị ả ẩ ề ệ ả ấ ấ ị
* Giá thành th c t : Ch đ c xác đ nh khi quá trình s n xu t đã hoànự ế ỉ ượ ị ả ấ
thành d a trên c s s li u chi phí s n xu t th c t đã làm phát sinh vàự ơ ở ố ệ ả ấ ự ế
t p h p đ c trong kỳ, bao g m m i chi phí th c t đã phát sinh và có thậ ợ ượ ồ ọ ự ế ể
n m ngoài k ho ch.ằ ế ạ
b. Phân lo i theo ph m vi tính toán:ạ ạ
* Giá thành s n xu t: Ph n ánh t t c nh ng chi phí phát sinh liênả ấ ả ấ ả ữ
quan đ n vi c s n xu t, ch t o s n ph m trong ph m vi phân x ng. Baoế ệ ả ấ ế ạ ả ẩ ạ ưở
g m: Chi phí nguyên v t li u tr c ti p, chi phí nhân công tr c ti p, chi phíồ ậ ệ ự ế ự ế
s n xu t chung tính cho nh ng s n ph m, công vi c, lao v đã hoàn thành,ả ấ ữ ả ẩ ệ ụ
giá thành s n xu t là căn c đ tính giá v n hàng bán và lãi g p các doanhả ấ ứ ể ố ộ ở
nghi p s n xu t.ệ ả ấ
* Giá thành toàn bộ: Là ch tiêu ph n ánh toàn b các kho n chi phíỉ ả ộ ả
phát sinh có liên quan đ n vi c s n xu t, tiêu th s n ph m. Bao g m: Giáế ệ ả ấ ụ ả ẩ ồ
tr s n ph m, chi phí bán hàng, chi phí qu n lý doanh nghi p tính cho s nị ả ẩ ả ệ ả
ph m đó. Giá thành toàn b ch đ c tính toán, xác đ nh khi s n ph m đ cẩ ộ ỉ ượ ị ả ẩ ượ
tiêu th , nó là căn c đ xác đ nh tính toán lãi tr c thu c a doanh nghi p.ụ ứ ể ị ướ ế ủ ệ
Đ c xác đ nh qua công th c sau:ượ ị ứ
= + +
Chi phí s n xu t và giá thành s n ph m là nh ng ch tiêu quan tr ngả ấ ả ẩ ữ ỉ ọ
mà các doanh nghi p quan tâm b i chúng g n li n v i k t qu ho t đ ngệ ở ắ ề ớ ế ả ạ ộ
s n xu t kinh doanh, vi c phân tích đánh giá đúng đ n k t qu ho t đ ngả ấ ệ ắ ế ả ạ ộ
s n xu t kinh doanh d a trên vi c tính giá thành s n ph m chính xác. Đi uả ấ ự ệ ả ẩ ề
này ph thu c k t qu t p h p chi phí s n xu t. Do v y trong đi u ki nụ ộ ế ả ậ ợ ả ấ ậ ề ệ
n n kinh t th tr ng c n ph i t ch c t t công tác k toán t p h p chiề ế ị ườ ầ ả ổ ứ ố ế ậ ợ
phí s n xu t và tính giá thành s n ph m chính xác.ả ấ ả ẩ
II. CÁC PH NG PHÁP TÍNH GIÁ THÀNH S N PH M TRONG DOANHƯƠ Ả Ẩ
NGHI P S N XU T Ệ Ả Ấ
1. Tính giá thành theo ph ng pháp tr c ti p:ươ ự ế
Ph ng pháp này đ c áp d ng trong các doanh nghi p thu c lo iươ ượ ụ ệ ộ ạ
hình s n xu t gi n đ n, ch s n xu t m t ho c m t lo i s n ph m, kh iả ấ ả ơ ỉ ả ấ ộ ặ ộ ạ ả ẩ ố
l ng s n ph m r t l n, s n ph m d dang không có ho c không đáng k .ượ ả ẩ ấ ớ ả ẩ ở ặ ể
Đ i t ng h ch toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m chính làố ượ ạ ả ấ ả ẩ
s n ph m.ả ẩ
=
2. Giá thành s n ph m theo ph ng pháp h s giá:ả ẩ ươ ệ ố
=
= x
= x
= x
3. Tính giá thành s n ph m theo ph ng pháp t l :ả ẩ ươ ỷ ệ
= x
4. Ph ng pháp lo i tr :ươ ạ ừ
Đ i v i các doanh nghi p mà trong cùng quá trình s n xu t bên c nhố ớ ệ ả ấ ạ
các s n ph m chính thu đ c còn có th thu đ c nh ng s n ph m ph .ả ẩ ượ ể ượ ữ ả ẩ ụ
Đ ểtính đ c giá tr s n ph m chính k toán ph i lo i tr các s n ph m phượ ị ả ẩ ế ả ạ ừ ả ẩ ụ
ra kh i t ng chi phí s n xu t s n ph m. Giá tr s n ph m ph có th tính theoỏ ổ ả ấ ả ẩ ị ả ẩ ụ ể
nhi u ph ng pháp theo c tính, theo giá k ho ch, giá nguyên v t li u banề ươ ướ ế ạ ậ ệ
đ u.ầ
4
= + -
5. Ph ng pháp t ng c ng chi phí:ươ ổ ộ
Ph ng pháp này áp d ng đ i v i nh ng doanh nghi p mà s n ph mươ ụ ố ớ ữ ệ ả ẩ
hoàn thành g m nhi u chi ti t b ph n c u thành, nh ng chi ti t này đ cồ ề ế ộ ậ ấ ữ ế ượ
s n xu t nh ng phân x ng khác nhau, cu i cùng l p ráp ra s n ph mả ấ ở ữ ưở ố ắ ả ẩ
hoàn ch nh. Đ i t ng h ch toán chi phí là t ng chi ti t, đ i t ng h chỉ ố ượ ạ ừ ế ố ượ ạ
toán giá thành s n ph m hoàn ch nh.ả ẩ ỉ
= + + … +
6. Ph ng pháp tính giá thành phân b c:ươ ướ
Ph ng pháp này s d ng khi doanh nghi p có quá trình s n xu t s nươ ử ụ ệ ả ấ ả
ph m qua nhi u công đo n (nhi u b c), m i công đo n đ u t o ra bánẩ ề ạ ề ướ ở ỗ ạ ề ạ
thành s n ph m đ ti p t c ch bi n công đo n ti p theo cho đ n khiả ẩ ể ế ụ ế ế ở ạ ế ế
t o thành s n ph m công đo n cu i kỳ. Ta có th th y qua s đ minhạ ả ẩ ở ạ ố ể ấ ơ ồ
ho sau:ạ
S đ s 1:ơ ồ ố
7. Ph ng pháp đ n đ t hàng:ươ ơ ặ
Đ i t ng tính giá thành s n ph m là s n ph m c a t ng đ n đ tố ượ ả ẩ ả ẩ ủ ừ ơ ặ
hàng. Ph ng pháp tính giá thành tuỳ theo tính ch t và s l ng s n ph mươ ấ ố ượ ả ẩ
c a t ng đ n s áp d ng ph ng pháp thích h p.ủ ừ ơ ẽ ụ ươ ợ