Tìm trong kho báu nhân lo iạ
QUAN ĐI M V PH NG PHÁP H C T P C A KH NG TỂ Ề ƯƠ Ọ Ậ Ủ Ổ Ử
Ý NGHĨA TRONG TH I ĐI NGÀY NAYỜ Ạ
Ph ng pháp h c t p g m năm b c trong cu n sách “Đi h c”ươ ọ ậ ồ ướ ố ạ ọ
Kh ng T nói m c tiêu c a vi c giáo d c chính là:”ổ ử ụ ủ ệ ụ Đi h c chi đo, t i minhạ ọ ạ ạ
minh đc, t i tân dân, t i ch chí thiên”ứ ạ ạ ỉ ư ( con đng c a đai h c là chườ ủ ọ ở ỗ
làm sáng t cái đc n i con ng i, ch làm m i ng i dân, ch d ngỏ ứ ở ơ ườ ở ỗ ớ ườ ở ỗ ừ
l i n i th t đp) Nghĩa là: chúng ta h c h i là đ m mang tâm trí c aạ ở ơ ậ ẹ ọ ỏ ể ở ủ
mình, sau đó đem s hi u bi t c a b n thân mà khai hoá giúp đ cho nh ngự ể ế ủ ả ỡ ữ
ng i khác cùng ti n b , t đó đa xã h i ,qu c gia đi đn ch t t đp h n.ườ ế ộ ừ ư ộ ố ế ỗ ố ẹ ơ
Theo Kh ng T ph ng pháp h c t p g m năm b c đó làổ ử ươ ọ ậ ồ ướ : bác h cọ
chi; th m v n chi; th n t chi; bi n minh chi; đc hành chiẩ ấ ậ ư ệ ố ; T c là: H c choứ ọ
r ng; h c cho k ; nghĩ cho chín; xét cho sáng t ; d c lòng th c hi n.ộ ọ ỹ ỏ ố ự ệ
Đi u đu tiên là ph i “ề ầ ả bác h c chiọ” t c là h c cho r ng, không ch h cứ ọ ộ ỉ ọ
riêng m t chuyên ngành, m t lĩnh v c nào đó mà đòi h i ph i có tri th c t ngộ ộ ự ỏ ả ứ ổ
h p, n m v ng ki n th c v xã h i, văn hoá, kinh t , thiên văn, đo đc ngợ ắ ữ ế ứ ề ộ ế ạ ứ ứ
x …ng i nào hi u r ng thì càng đc coi tr ng và càng d ti n thân.ử ườ ể ộ ượ ọ ễ ế
Th hai, khi đã h c r ng r i thì c n ph i bi t hoài nghi và h i cho k ”ứ ọ ộ ồ ầ ả ế ỏ ỹ
th m v n chiẩ ấ ”, vì m t ng i gi i không đc b ng lòng khi s h u m t kh iộ ườ ỏ ượ ằ ở ữ ộ ố
l ng ki n th c đ s nh ng ch b m t h i h t. Bi t nhi u là t t nh ngượ ế ứ ồ ộ ư ỉ ở ề ặ ờ ợ ế ề ố ư
quan tr ng h n th là c n ph i h i cho k , đào sâu vào t ng ngóc ngách, khíaọ ơ ế ầ ả ỏ ỹ ừ
c nh nh nh t c a v n đ, ch đng m x đt câu h i đ đc lý gi i vạ ỏ ấ ủ ấ ề ủ ộ ổ ẻ ặ ỏ ể ượ ả ề
nó. Bi t đt câu h i t c là đã hi u và mu n hi u sâu h n n a.ế ặ ỏ ứ ể ố ể ơ ữ
Sau khi đã “th m v n chiẩ ấ ” thì ph i “ảth n t chiậ ư ” nghĩ cho chín. Câu trả
l i c a th y, các b c tiên s không ph i bao gi cũng là câu tr l i duy nh tờ ủ ầ ậ ư ả ờ ả ờ ấ
và hoàn toàn đúng cho m i tr ng h p. B n thân ng i h c ph i bi t suyọ ườ ợ ả ườ ọ ả ế
nghĩ cho th t chín ch n, hi u c n k đáp án c a th y đng th i th tìm raậ ắ ể ặ ẽ ủ ầ ồ ờ ử
m t câu tr l i khác theo ý ki n c a riêng mình. Ch khi nào nghĩ k càng vộ ả ờ ế ủ ỉ ỹ ề
v n đ thì khi g p l i nó trong m t tr ng h p khác chúng ta m i có th v nấ ề ặ ạ ộ ườ ợ ớ ể ậ
d ng và bi n đi m t cách linh ho t phù h p v i hoàn c nh c th .ụ ế ổ ộ ạ ợ ớ ả ụ ể
Ti p theo là ph i “ế ả bi n minh chiệ” t c là xét cho sáng t . Đây là m tứ ỏ ộ
khâu vô cùng quan tr ng c a quá trình h c t p làm cho v n đ tr nên rõ ràngọ ủ ọ ậ ấ ề ở
m ch l c và ạ ạ lôgíc t khâu hi u bi t, hoài nghi cho đn khi đa ra câu tr l iừ ể ế ế ư ả ờ
v i tính ch t tho đáng c a nó. Ng i h c ph i suy xét v n đ cho k càng,ớ ấ ả ủ ườ ọ ả ấ ề ỹ
1
toàn di n, sâu s c đ có th trình bày nh ng suy nghĩ hi u bi t c a mình saoệ ắ ể ể ữ ể ế ủ
cho d hi u nh t, thuy t ph c nh t.ễ ể ấ ế ụ ấ
Cu i cùng trong ph ng pháp h c là “ố ươ ọ đc hành chiố”, nghĩa là d c lòngố
làm; m i lý thuy t đu là màu xám, ch có cây đi mãi xanh t i; t c là v nọ ế ề ỉ ờ ươ ứ ấ
đ “hành”(th c hành) đc đ cao. “Tri” ph i đi đôi v i “hành”. M i lýề ự ượ ề ả ớ ọ
thuy t ch có ý nghĩa và hi u qu th c s khi nó đc đa vào s d ng trênế ỉ ệ ả ự ự ượ ư ử ụ
th c t . Chính th c t ki m đnh hi u qu c a m i lý thuy t. Con ng iự ế ự ế ể ị ệ ả ủ ọ ế ườ
không đc và không th tr thành nô l c a sách v , không nh t thi t làmượ ể ở ệ ủ ở ấ ế
theo sách v gi ng nh vi c răm r p tuân theo m nh l nh c a m t thánhở ố ư ệ ắ ệ ệ ủ ộ
nhân. Sách v là ph ng ti n ph c v tri th c c a con ng i nên chúng taở ươ ệ ụ ụ ứ ủ ườ
c n ph i bi t n m b t ch n l c nh ng gì có l i c n thi t phù h p và v nầ ả ế ắ ắ ọ ọ ữ ợ ầ ế ợ ậ
d ng vào th c t .ụ ự ế
Đc sách c a ng i x a ng m t i hôm nay chúng ta th y ý nghĩa vôọ ủ ườ ư ẫ ớ ấ
cùng sâu s c đó là: Ngày nay vi c h c đã khác r t nhi u so v i th i Kh ngắ ệ ọ ấ ề ớ ờ ổ
T . H c không ph i đ bi t đo, theo đo, đt đo mà xã h i hi n đi đcử ọ ả ể ế ạ ạ ạ ạ ộ ệ ạ ặ
bi t chú tr ng đn nh ng k năng, k x o đ ng i h c ng d ng và thànhệ ọ ế ữ ỹ ỹ ả ể ườ ọ ứ ụ
công sau khi ra tr ng. Tuy nhiên, ph ng pháp h c t p theo năm b c c aườ ươ ọ ậ ướ ủ
Kh ng T v n không bao gi m t đi ý nghĩa dù cho xã h i có phát tri n vàổ ử ẫ ờ ấ ộ ể
hi n đi đn đâu. Khi khoa h c công ngh bùng n phát tri n thì h n h tệ ạ ế ọ ệ ổ ể ơ ế
ng i h c ph i bi t ườ ọ ả ế “bác h c chiọ” c p nh t thông tin, h c tr ng l p, tậ ậ ọ ở ườ ớ ự
h c trên các ph ng ti n thông tin đi chúng, báo chí, truy n hình, m ngọ ươ ệ ạ ề ạ
Internet đ m r ng v n hi u bi t v văn hoá - xã h i, kinh t - chính tr …ể ở ộ ố ể ế ề ộ ế ị
Đng th i cũng ph i “ồ ờ ả th m v n chi”,ẩ ấ vì ch đ giáo d c c a chúng ta r t coiế ộ ụ ủ ấ
tr ng s đi tho i gi a ng i d y và ng i h c. H c không ch là quá trìnhọ ự ố ạ ữ ườ ạ ườ ọ ọ ỉ
truy n đt ki n th c m t chi u mà ng i h c ph i bi t sáng t o đt câu h i,ề ạ ế ứ ộ ề ườ ọ ả ế ạ ặ ỏ
bi t l ng nghe đ đng tình ho c ph n đi …Đng th i ph i “ ế ắ ể ồ ặ ả ố ồ ờ ả bi n minhệ
chi” là m t đi u không th thi u. Thuy t trình th o lu n ho c tranh lu n gi aộ ề ể ế ế ả ậ ặ ậ ữ
các h c trò v i nhau, gi a h c trò v i th y giáo chính là nh ng bi u hi n c aọ ớ ữ ọ ớ ầ ữ ể ệ ủ
s suy xét cho sáng t m t v n đ nào đó, trò dám đa ra và kh ng đnh chínhự ỏ ộ ấ ề ư ẳ ị
ki n c a mình sau m t quá trình nghiên c u k càng và chu đáo. Chính vi cế ủ ộ ứ ỹ ệ
đa ra chính ki n l p lu n và b o v ý ki n c a mình là m t ph ng phápư ế ậ ậ ả ệ ế ủ ộ ươ
quan tr ng trong quá trình h c t p hi n đi, giúp cho ng i h c thêm v ngọ ọ ậ ệ ạ ườ ọ ữ
vàng t tin và phát huy đc t i đa ph m ch t năng l c cá nhân, ch ng đnhự ượ ố ẩ ấ ự ố ị
ki n b o th . ế ả ủ
2
Cu i cùng là “ốđc hành chiố” cũng đã và đang đc th c hi n r t hi uượ ự ệ ấ ệ
qu trong giai đo n hi n nay. S k t h p lý thuy t v i th c hành t nh ngả ạ ệ ự ế ợ ế ớ ự ừ ữ
ngành khoa h c xã h i nhân văn và đc bi t là nh ng ngành khoa h c kĩ thu tọ ộ ặ ệ ữ ọ ậ
và t nhiên đã kh ng đnh ý nghĩa c a ph ng pháp h c này. Tuy nhiên, khự ẳ ị ủ ươ ọ ả
năng “đc hành chiố” c a m i ng i h c hi n nay còn ph thu c vào chính sủ ỗ ườ ọ ệ ụ ộ ự
năng đng, s say mê tìm tòi và tr i nghi m c a b n thân ng i đó.ộ ự ả ệ ủ ả ườ
Nh v y, ph ng pháp h c t p năm b c c a Kh ng T đn nay v nư ậ ươ ọ ậ ướ ủ ổ ử ế ẫ
còn nguyên giá tr , có ý nghĩa thi t th c và mang l i hi u qu cao cho ho tị ế ự ạ ệ ả ạ
đng giáo d c. H c c n ph i bi t r ng, bi t hoài nghi và h i cho k , bi tộ ụ ọ ầ ả ế ộ ế ỏ ỹ ế
nghĩ cho chín ch n, xét cho sáng t r i d c lòng làm - đó là m t trong nh ngắ ỏ ồ ố ộ ữ
quan đi m không ch c a ng i x a mà còn nguyên giá tr cho b t c th i điể ỉ ủ ườ ư ị ấ ứ ờ ạ
nào, xã h i nào. ộ
3