Kinh Doanh Ngắn Hạn hay
Đầu Tư Dài Hạn
Về nguyên tắc, khi một người bỏ vốn ra với mong mong muốn thu
được lợi nhuận về thì hành động đó gọi là đầu tư, người đó gọi là
nhà đầu tư. Tuy vậy trong cổ phiếu, người ta chia rõ ra hai dạng:
Các nhà kinh doanh cổ phiếu (stock trader) là những người mua
và bán cổ phiếu trong thời gian ngắn từ vài ngày đến vài tháng
hay cao hơn nữa là 1, 2 năm. Đôi khi họ bị gọi một cách khá khó
chịu là đầu cơ. Về động từ: thì ngoài kinh doanh, đầu cơ, người
ta còn gọi một cách bình dân là “chơi” hay có vẻ hiện đại hơn là
“lướt sóng” chứng khóan.
Các nhà đầu tư cổ phiếu (stock investor) là những người mua và
giữ cổ phiếu trong thời gian dài, 5-7 năm và đôi khi giữ luôn, tức
là trở thành nhà đầu tư vô thời hạn của công ty.
Việc phân biệt này tuy nghe đơn giản nhưng rất quan trọng. Hiện
tại, tuy chưa thu thập đủ số liệu, nhưng theo cảm nhận chủ quan
của tôi, có rất nhiều nhà đầu tư không rõ mình là ai, hoặc đôi khi
trong vai này mà lại hành động, quyết định theo vai kia. Để kinh
doanh và đầu tư cổ phiếu thành công, thì bước đầu tiên chúng ta
phải phân biệt được sự khác nhau giữa hai lọai “Nhà” này.
Nguồn gốc của Lợi nhuận:
Nhà Kinh Doanh:
Lợi nhuận của nhà kinh doanh đến từ việc chênh lệch giữa mua
thấp bán cao, hay mượn-bán cao rồi mua-trả thấp. (Ghi chú hiện
tại Việt Nam chưa cho phép shortsales – mượn và bán rồi sau đó
trả để kinh doanh theo xu hướng giá xuống).
Nhà Đầu Tư:
Lợi nhuận của nhà đầu tư đến từ chênh lệch giữa giá thị trường
là cái họ phải trả để mua cổ phiếu với giá trị nội tại - là giá trị mà
họ nhận được từ cổ phiếu trong tương lai. Giá trị nội tại là tổng
các dòng tiền họ thu được trong tương lai gồm cổ tức và tiền lời
từ chênh lệch giữa giá bán những cổ phiếu kể cả cố phiếu được
sinh ra và giá mua cổ phiếu gốc, nếu họ bán lại cổ phiếu sau khi
đã nắm giữ chúng trong thời gian dài. Dĩ nhiên để cộng những
dòng tiền này lại, ta cần phải chiết khấu để chúng về một cột mốc
thời gian, thường được chọn là hiện tại.
Cơ sở để ra quyết định mua/bán, đầu tư:
Nhà Kinh Doanh:
Quyết định mua/bán của nhà kinh doanh thành công phụ thuộc
chủ yếu vào xu hướng giá. Mua vào thấp và bán ra với giá cao
hơn, mượn-bán ở giá cao và mua-trả với giá thấp. Đối với nhà
kinh doanh chuyên nghiệp, xu hướng giá là quan trọng bậc nhất.
Những chỉ số P/E hay chỉ số lợi nhuận gần như không quan
trọng. Một người kinh doanh thành công có thể sẽ sẵn sàng mua
một cổ phiếu P/E rất cao vì dự đoán được giá cổ phiếu này sẽ
lên. Trong khi đó một cổ phiếu trong ngành tương tự có P/E thấp
hơn nhiều nhưng nếu nhà kinh doanh dự đoán xu hướng giá
đang xuống thì anh ta cũng không mua.
Vậy cái gì quyết định xu hướng giá cổ phiếu. Lý thuyết “thị trường
xảy ra ngẫu nhiên” cho rằng, việc lên và xuống giá của một cổ
phiếu trong ngày mai xảy ra hoàn toàn ngẫu nhiên không có liên
hệ gì với quá khứ hay các yếu tố có thể dự đoán khác. Cũng
tương tự như khi quăng đồng xu lên thì khả năng chẵn, lẻ sẽ diễn
ra rất ngẫu nhiên không phục thuộc vào những gì đã xảy ra trước
đó.