K thu t tr ng thanh longỹ ậ ồ
I. GI NG TR NG: Ố Ồ
Thanh long Vi t Nam có ba gi ng: d ng qu tròn, qu dài, quở ệ ố ạ ả ả ả
chôm chôm (qu nh ). D ng qu tùy thu c vào đi u ki n sinh thái,ả ỏ ạ ả ộ ề ệ
nh t là ch đ ánh sáng và ch đ chăm sóc. Thanh long Vi t Nam làấ ế ộ ế ộ ệ
lo i thanh long ru t tr ng, gi ng thu n do nhân vô tính b ng hom.ạ ộ ắ ố ầ ằ
Có hai gi ng ru t đ và ru t vàng, hi n đang tr ng và theo dõi, s cố ộ ỏ ộ ệ ồ ứ
sinh tr ng c a hai gi ng m i nh p y u h n. Gi ng ru t đ và ru tưở ủ ố ớ ậ ế ơ ố ộ ỏ ộ
vàng có qu nh h n và v dày h n.ả ỏ ơ ỏ ơ
II. K THU T TR NG TR TỸ Ậ Ồ Ọ
1. Chu n b đ t:ẩ ị ấ
- Đ t cao:ấ h u h t các chân đ t đ u đ c khai thác tr ng thanhầ ế ấ ề ượ ồ
long nh đ t r ng, đ t th c , các khu v n t p. Ph n l n là đ t xám b cư ấ ừ ấ ổ ư ườ ạ ầ ớ ấ ạ
màu, nhi u cát. Có n i khai thác t i sát chân núi. Công vi c chu n b đ tề ơ ớ ệ ẩ ị ấ
t ng đ i đ n gi n: c m c c, đào l xu ng tr . Sau khi chôn xong tr thìươ ố ơ ả ắ ọ ỗ ố ụ ụ
đào âm quanh tr sâu đ 10 - 20 cm, đ ng kính 1,5 m, bón lót phânụ ộ ườ
chu ng r i ph l p đ t m t lên sau đó đ t hom.ồ ồ ủ ớ ấ ặ ặ
- Đ t th p:ấ ấ trên các li p đ t phèn tr ng d a và mía tr c đây tu bế ấ ồ ứ ướ ổ
l i li p, chi u cao m t li p so v i m t n c trong m ng đ 40 cm, đạ ế ề ặ ế ớ ặ ướ ươ ộ ể
đ phòng trong mùa m a n c có th dâng cao ngang m t li p nh t là ề ư ướ ể ặ ế ấ ở
nh ng n i th p thì c n ph i làm thêm m c tr c khi xu ng gi ng. H bữ ơ ấ ầ ả ự ướ ố ố ễ ị
ng p n c m t vài tu n nhánh thanh long s vàng, khi n c rút ph i bónậ ướ ộ ầ ẽ ướ ả
phân đ cây ph c h i l i nh ng nh v y năng su t s không cao.ể ụ ồ ạ ư ư ậ ấ ẽ
Đ t c n ph i đ c cày b a k trong mùa n ng, ph i đ t, tr cấ ầ ả ượ ừ ỹ ắ ơ ấ ừ ỏ
d i. Cày b a, làm c không k sau này chi phí tr c s r t cao, c nguyạ ừ ỏ ỹ ừ ỏ ẽ ấ ỏ
hi m trên đ t phèn là: c tranh, c ng, c sâu r m,...ể ấ ỏ ỏ ố ỏ ọ
2. M t đ - kho ng cách và b trí cây tr ng:ậ ộ ả ố ồ trên li p thanh longế
tr ng xen d a, ho c các lo i rau nh t, d a h u, cà, xen các lo i rau nhồ ứ ặ ạ ư ớ ư ấ ạ ư
rau mu ng, c i, ... d i m ng nuôi cá.ố ả ướ ươ
Nên tr ng thanh long m t đ t 700 - 1.000 tr /ha ng v iồ ở ậ ộ ừ ụ ứ ớ
kho ng cách kho ngả ả 3 m x 3 m. Thanh long là cây c n nhi u ánh n ng nênầ ề ắ
h tr ng d y thì qu nh , bán không đ c giá.ễ ồ ầ ả ỏ ượ
3. Chu n b cây trẩ ị ụ
Cây thanh long c n bám vào cây tr nên vi c ch n l a tr và chu nầ ụ ệ ọ ự ụ ẩ
b là công vi c ng i l p v n thanh long c n quan tâm tr c tiên, chi phíị ệ ườ ậ ườ ầ ướ
v cây tr chi m t l cao nh t trong s ti n đ u t ban đ u. Lo i gề ụ ế ỉ ệ ấ ố ề ầ ư ầ ạ ỗ
đ c ch n th ng là lo i g t t, ch u đ c n ng m a, lâu m c. Lo iượ ọ ườ ạ ỗ ế ị ượ ắ ư ụ ạ
đ c dùng nhi u là: căm xeượ ề Xylia dolabriformis Benth, c mẩ
Liên Xylia xylocarter Taub, Cà Ch cắ Pentaemesiamensis Kurs, Sao
đen Hopea odorata Roxb.
Cây tr th ng đ c ch n có đ ng kính trên 25 cm, dài 2,5 - 2,7ụ ườ ượ ọ ườ
m, sau khi chôn còn cao kho ng 2,0 m. Hi n nay, xu h ng c a nông dânả ệ ướ ủ
là h th p tr xu ng, nghĩa là sau khi chôn tr xong còn cao trung bình tạ ấ ụ ố ụ ừ
1,6 m đ n 1,8 m, còn đ ng kính s d ng ch còn kho ng 15 cm. Nguyênế ườ ử ụ ỉ ả
nhân làm nông dân h th p tr và t n d ng cây có đ ng kính nh là vìạ ấ ụ ậ ụ ườ ỏ
các lo i g t t hi m và đ t, ngoài ra tr cao khi n vi c chăm sóc tr nênạ ỗ ế ế ắ ụ ế ệ ở
khó khăn h n, t n nhi u công h n.ơ ố ề ơ
Tr th p có l i:ụ ấ ợ gi m đ c ti n đ u t ban đ u, cành thanh longả ượ ề ầ ư ầ
mau lên đ n đ u tr , chăm sóc và thu ho ch d h n. Qua nhi u năm c tế ầ ụ ạ ễ ơ ề ắ
t a các cành nhánh ch ng ch t trên đ u tr s làm cây cao d n, vi c dùngỉ ồ ấ ầ ụ ẽ ầ ệ
tr th p s hãm b t s cao d n lên c a cây. Nh ng h tr th p quá thìụ ấ ẽ ớ ự ầ ủ ư ễ ụ ấ
nhánh thanh long s rũ xu ng đ t v a t n công c t t a v a ít qu do cànhẽ ố ấ ừ ố ắ ỉ ừ ả
ng n h n. Vi c tr ng cây tr c n ti n hành s m, có th tr c th i vắ ơ ệ ồ ụ ầ ế ớ ể ướ ờ ụ
tr ng m t tháng. Sau khi l p đ t cây tr ph i th ng đ ng, không l chồ ộ ấ ấ ụ ả ẳ ứ ệ
ng n. Trên đ u m i tr ng i ta đóng m t cái khung b ng g , m t thanhọ ầ ỗ ụ ườ ộ ằ ỗ ộ
ngang hay m t vòng tròn,… cho thanh long d bám đ khi đi t i đ u trộ ễ ể ớ ầ ụ
cành thanh long s rũ đ u xu ng nên trông toàn tán cây có d ng m t cái dùẽ ầ ố ạ ộ
(bay d ng hình n m).ạ ấ
4. Chu n b hom gi ngẩ ị ố
Thanh long có th tr ng b ng h t nh ng lâu có trái. Hi n nay, chể ồ ằ ộ ư ệ ủ
y u các nhà v n tr ng b ng hom (c m cành). Hàng năm, vi c t a cànhế ườ ồ ằ ắ ệ ỉ
t o nên ngu n hom gi ng d i dào, nh ng đ cành phát tri n t t thì c nạ ồ ố ồ ư ể ể ố ầ
ch n nh ng cành có tiêu chu n sau:ọ ữ ẩ
- Tu i cành trung bình t l - 2 năm tu i tr lên, cành non không t t.ổ ừ ổ ở ố
- Chi u dài hom t t nh t là t 50 cm đ n 70 cm.ề ố ấ ừ ế
- Hom m p, có màu xanh đ m.ậ ậ
- Hom không có khuy t t t, s ch sâu b nh.ế ậ ạ ệ
- Các m t mang chùm gai ph i t t, m y, kh năng n y ch i (m t)ắ ả ố ẩ ả ẩ ồ ụ
t t.ố
Sau khi ch n hom xong, hom đ c d ng n i thoáng mát, trên n nọ ượ ự ơ ề
đ t khô ráo, trong vòng 10 - 15 ngày hom b t đ u nhú r thì đem tr ng.ấ ắ ầ ễ ồ
5. Th i v tr ngờ ụ ồ
Thanh long th ng đ c tr ng vào tháng 10 - 11 d ng l ch, uườ ượ ồ ươ ị ư
đi m c a v này là:ể ủ ụ
- Ngu n hom gi ng d i dào do trùng vào lúc t a cành.ồ ố ồ ỉ
- L i d ng đ c m đ vào cu i mùa m a.ợ ụ ượ ẩ ộ ố ư
- các vùng đ t th p thì mùa này tránh đ c nguy c ng p úng.Ở ấ ấ ượ ơ ậ
Tuy nhiên, tr ng mùa này có nh c đi m là cây ch a l n đ đ có thồ ượ ể ư ớ ủ ể ể
ch ng ch u n ng h n, vì v y c n chú ý t i n c và gi m cho cây trongố ị ắ ạ ậ ầ ướ ướ ữ ẩ
mùa n ng t i.ắ ớ
nh ng vùng thi u n c t i thì nên tr ng vào đ u mùa m aỞ ữ ế ướ ướ ồ ầ ư
(tháng 4 - 5), xu ng gi ng trong th i gian này s g p khó khăn vì là mùaố ố ờ ẽ ặ
thanh long ra hoa nên thi u hom, ph i có k ho ch giâm hom t tr c.ế ả ế ạ ừ ướ
6. Bón lót và đ t homặ
Trên đ t cao, tr c khi đ t hom ng i ta làm âm xu ng m t kho ngấ ướ ặ ườ ố ộ ả
quanh tr có c nh đ l,0 - l,5m, sâu 20 - 30 cm, r i bón lót đ 10 kg phânụ ạ ộ ồ ộ
chu ng + 0,5 kg Super lân.ồ
Trên đ t th p ph i lên mô tr c khi tr ng, x i đ t và r i phânấ ấ ả ướ ồ ớ ấ ả
quanh mô.
- Đ t t 3 - 4 hom quanh cây ch ng (tr ), c n chú ý:ặ ừ ố ụ ầ
+ Đ t hom c n 0 - 5 cm đ tránh th i g c do đ t m.ặ ạ ể ố ố ấ ẩ
+ Đ t áp ph n ph ng c a hom vào mé tr đ sau này hom raặ ầ ẳ ủ ụ ể
r và bám nhanh vào tr .ễ ụ
C t hom vào tr đ gió kh i làm lung lay lúc đ u vì r trên khôngộ ụ ể ỏ ầ ễ
ch a phát tri n đ bám vào cây tr . Sau khi đ t hom, các vùng đ t caoư ể ể ụ ặ ở ấ
h đ t khô và h t m a thì c n t g c đ gi m,…ễ ấ ế ư ầ ủ ố ể ữ ẩ
7. Bón phân thúc hàng năm:
- Đ cây ra hoa t nhiên: hể ụ i n ch a có thí nghi m v bón phânệ ư ệ ề
cho thanh long trên các lo i đ t khác nhau. L ng phân bón thay đ i theoạ ấ ượ ổ
tính ch t đ t, theo tu i c a cây và theo s n l ng mà cây đã cho. Qua đi uấ ấ ổ ủ ả ượ ề
tra thu th p s li u các v n có năng su t cao cho th y có hai ki u bónậ ố ệ ở ườ ấ ấ ể
phân đi n hình:ể
- Bón theo đ t: 3 l n/năm chi m 70% s h ph ng v n.ợ ầ ế ố ộ ỏ ấ
- Bón r i ra nhi u l n trong năm chi m 30% s h còn l i.ả ề ầ ế ố ộ ạ
Riêng phân chu ng thì ch c n bón 1 l n sau t a cành (tháng 11) vàồ ỉ ầ ầ ỉ
đây là lo i phân quan tr ng nh t là đ i v i các lo i đ t thi u ch t h u c ,ạ ọ ấ ố ớ ạ ấ ế ấ ữ ơ
gi m kém. năm đ u phân hóa h c (ch ng h n Urê) đ c hòa vàoữ ẩ Ở ầ ọ ẳ ạ ượ
n c và t i ho c phun lên c thân cành đ thúc cành mau leo lên đ uướ ướ ặ ả ể ầ
tr . Các năm sau r i phân quanh g c r i t i nh cho phân hòa tan vàụ ả ố ồ ướ ẹ
ng m xu ng đ t.ấ ố ấ
Giai đo n ki n thi t c b n:ạ ế ế ơ ả ch kéo dài t 1 đ n 2 năm. T ngỉ ừ ế ổ
l ng phân bón thúc th ng đ c áp d ng là 30 kg Urê + 20 kg NPK (16-ượ ườ ượ ụ
16-8)/100 tr /năm.ụ
Chia ra: sau tr ng 15 - 20 ngày thúc 1/3 l ng phân: tháng 3 ho c tháng 4ồ ượ ặ
năm sau thúc 113 l ng phân; tháng 6 - 7 thúc n t 1/3 l ng phân còn l i,ượ ố ượ ạ
cu i năm th 1 b t đ u có trái bói.ố ứ ắ ầ
M t s nhà v n đã chia phân bón làm nhi u l n nh v y nâng caoộ ố ườ ề ầ ư ậ
đ c hi u su t s d ng phân c a cây.ượ ệ ấ ử ụ ủ
Ngoài ra c n b sung các phân vi l ng b ng cách phun ho c t iầ ổ ượ ằ ặ ướ
các ch ph m nh HVP 301, Mymix... nh v y cây con s tăng tr ngế ẩ ư ư ậ ẽ ưở
th t m nh giai đo n đ u và s cho qu s m. L ng phân th c s câyậ ạ ở ạ ầ ẽ ả ớ ượ ự ự
s d ng giai đo n này r t khó tính vì phân bón cho cây tr ng xen thanhử ụ ở ạ ấ ồ
long cũng đã s d ng đ c m t ph n.ử ụ ượ ộ ầ
Giai đo n kinh doanh:ạ năm th 3 tr đi năng su t đã khá n đ nhứ ở ấ ổ ị
c n chú tr ng t i K, m t lo i phân c n thi t đ làm qu ngon ng t vàầ ọ ớ ộ ạ ầ ế ể ả ọ
ch c h n. L ng phân trung bình cho m i tr nh sau: phân chu ng 15 -ắ ơ ượ ỗ ụ ư ồ
50 kg; phân lân (Super lân) 0,5 kg; Urê 0,5 kg; NPK (16-16-8) : 1,5 kg; KCl
: 0,5 kg; chia phân ra làm 3 l n:ầ
+ L n th 1: sau khi t a cành (tháng 10 - 11) g m: t t c phân chu ngầ ứ ỉ ồ ấ ả ồ
+ t t c lân + 1/3 Urê. M c đích là đ thúc các đ t l c cành đ u tiên ra nhanhấ ả ụ ể ợ ộ ầ
đ nó mau tr ng thành làm c s cho vi c ra qu vào mùa t i.ể ưở ơ ở ệ ả ớ
+ L n th 2: cách l n th l đ 40 ngày g m 1/3 Urê + 1/5 NPK +ầ ứ ầ ứ ộ ồ
1/2 KCl đ thúc đ t cành th 2.ể ợ ứ
+ L n th 3: vào tháng 3 g m 1/3 Urê + 2/5 NPK + 1/2 KCl thúc đ tầ ứ ồ ợ
cành cu i cùng và làm đ t cành th 1 phân hóa m m hoa.ố ợ ứ ầ
Sau ba l n thúc thì b i thanh long có 3 - 4 l p cành và đ t n đ uầ ụ ớ ợ ụ ầ
tiên b t đ u xu t hi n, r i l p n này k ti p l p n hoa, l p qu này kắ ầ ấ ệ ồ ớ ụ ế ế ớ ụ ớ ả ế