10 lời khuyên giúp chữa
trị tình trạng buồn bã và
chứng trầm cảm
10 lời khuyên giúp chữa trị tình trạng buồn bã và chứng trầm cảm
Nhiều trẻ, nhất là trẻ trai, không thể diễn tả được nỗi buồn khi chúng gặp
phải. Chẳng hạn, khi bạn của con bạn không tới chơi được, con bạn có vẻ
thờ thẫn, nhưng không nói lên tâm trạng của mình được. Trẻ biết là mình
đang buồn, nhưng buồn ra sao hay buồn vì điều gì thì trẻ lại không nói lên
được, không “gọi tên” được. Nếu trẻ diễn tả được thì trẻ sẽ cảm thấy dễ chịu
hơn.
1. Trước hết, làm sao để con bạn có thể nói đúng về nỗi buồn. Nhiều trẻ,
nhất là trẻ trai, không thể diễn tả được nỗi buồn khi chúng gặp phải. Chẳng
hạn, khi bạn của con bạn không tới chơi được, con bạn có vẻ thờ thẫn,
nhưng không nói lên tâm trạng của mình được. Trẻ biết là mình đang buồn,
nhưng buồn ra sao hay buồn vì điều gì thì trẻ lại không nói lên được, không
“gọi tên” được. Nếu trẻ diễn tả được thì em sẽ cảm thấy dễ chịu hơn.
Ở thiếu niên và cả người lớn, những ai có những hành động bạo lực thường
bị nhược năng ngôn ngữ, vì họ không thể diễn tả tình cảm của họ bằng
lời, họ phải thay vào bằng hành động. Khả năng sử dụng từ ngữ để diễn tả
tình cảm là một trong những cách bảo vệ tốt nhất giúp trẻ tránh được những
hành động hung hãn.
Khi buồn rầu, trẻ cảm thấy quá lúng túng và bối rối nên không nói được nỗi
buồn ấy là gì. Trẻ có thể khước từ lời an ủi vì không biết mình đang phải
đương đầu với cơn buồn. Vậy khi con bạn chớm buồn, bạn nên chuyện trò
với chúng, tránh đừng để nỗi buồn ấy sâu sắc thêm và biến thành trầm cảm.
Khi chuyện trò về nỗi buồn, con người cảm thấy dễ chịu hơn. Vì sao vậy?
Câu trả lời dường như nằm ở trung tâm đối ngẫu tinh thần/thể xác. Thật thú
vị khi nghiên cứu thấy rằng việc trò chuyện về những tình cảm đau buồn
kích hoạt một số mạch thần kinh (neuronal circuit) trong não, những mạch
thông tin với các trung tâm tình cảm của não. Bằng cách nào đó, những lời
kích thích hệ bản tính (limbic system), trung tâm điều hoà xúc cảm, và một
trạng thái dễ chịu của não xảy ra sau đó. Chúng ta biết rằng các trung tâm
ngôn ngữ của não nối nhau về phương diện cấu trúc qua các đường thần
kinh với hệ bản tính. Vì thế, nghiên cứu cho thấy rằng ngôn ngữ giúp điều
hoà cảm xúc.
Theo ý nghĩa này, ‘trò chuyện’ trở thành một loại dược phẩm hay một
phương pháp chữa trị dựa trên sinh học. Nó là một trong những cách chữa trị
cổ điển nhất của con người, và có lẽ vẫn còn rất hữu hiệu.
2. Chuyện trò từng chút một. Nói vậy không có nghĩa là bạn phải cố gắng
đưa ra một liệu pháp tâm lý, mà chỉ là trao đổi với con cái mỗi khi thấy con
buồn, để nhờ đó, việc chuyện trò có thể sản sinh ra những chất dẫn truyền
thần kinh nào đó giúp xoa dịu nỗi đau tình cảm.
3. Đừng nghĩ rằng bạn phải tìm cách “cất” nỗi buồn của con cái
đi. Ngay cả khi bạn có thể làm được thì bạn cũng không nên làm. Buồn đau
là một bộ phận của cuộc sống, và chắc hẳn bao gồm cả cuộc sống của tuổi
trẻ. Vấn đề là bạn giúp con cái có khả năng cảm nhận sự đau buồn, làm quen
với nó.
Một người bạn thân ra đi, một con vật nuôi chết, v.v… Tuổi nhỏ cũng đầy
những đau buồn. Có điều cha mẹ thường quên mất những đau buồn tuổi thơ
của mình nên thường cho rằng tuổi nhỏ có gì mà phải đau buồn. Chính vì thế
chúng ta thiếu đi sự thông cảm, chia sẻ, mà chỉ tìm cách bảo vệ con cái
chúng ta. Nhưng đấy chỉ là sai lầm. Con cái cần sự hướng dẫn của cha mẹ
khi trải qua những đau buồn ấy để có thể nên người và phát triển khả năng
ứng xử của mình.
4. Đứng bắt con cái phải gánh cả nỗi buồn của cha mẹ. Cha mẹ thường
vô tình chiếu nỗi buồn của mình (hay những tình cảm khác cũng vậy) lên
con cái của chúng ta. Khi bản thân chúng ta gặp chuyện buồn, chúng ta
thường bảo con của chúng ta, “Ôi, các con, các con phải cảm thấy điều tồi tệ
đang xảy ra chứ”. Đây là điều không nên chút nào.
5. Hãy trấn an con cái. Việc trấn an con cái sẽ giúp ích cho trẻ rất nhiều.
6. Phát triển các mối quan hệ của đại gia tộc. Kể cả khi mọi người ở cách
xa nhau, ít ra nên bảo con cái thỉnh thoảng gọi điện thoại hỏi thăm những
người trong gia tộc. Chính những người này sẽ giúp con cái có được những
tình cảm đầm ấm mà nhiều khi cha mẹ không phải lúc nào cũng có thể làm
được. Nên nhớ là ông bà, cô, dì, chú, bác, anh chị em họ hàng với nhau là
những phương thuốc chống trầm cảm rất hữu hiệu.
7. Lưu tâm mạng lưới bạn bè của con cái. Bạn bè không chỉ là công cụ
nâng đỡ con bạn mỗi khi chúng cảm thấy buồn chán, mà còn là chốn để bạn
hiểu con bạn vào những lúc nguy nan.
8. Luôn có một ai đó mà bạn tin tưởng để khi cần bạn có thể hỏi
han. Những lúc mà cả bạn lẫn vợ (chồng) bạn vô phương kế, hay khi hai
người không đồng quan điểm với nhau, lúc ấy, một người nào đó mà bạn tin
tưởng thật là hữu ích, giúp bạn tìm ra phương cách ứng xử, giải quyết vấn đề
của con cái. Người ấy có thể là người bạn, một bậc cha mẹ khác, thầy cô,
v.v… Những người này không hẳn có thể trả lời hết mọi vấn đề của bạn
nhưng là một người chịu khó nghe bạn giãi bày, hiểu về con cái bạn.
9. Cố gắng tìm ra và cho con bạn thấy được những tiềm năng của
chúng. Đấy chính là điều có sức nâng đỡ bản thân con cái những lúc con
gặp chuyện buồn hoặc khi con cảm thấy chán nản.
10. Nếu con bạn quá buồn trong một thời gian dài mà bạn không hiểu
nguyên do, tốt hơn hết bạn nên tới nhà chuyên môn để được tham vấn.
Trước hết bạn có thể hỏi ý kiến bác sĩ khoa nhi, người mà khi cần có thể giới
thiệu bạn với một nhà trị liệu tâm lý hay bác sĩ tâm thần. Với những giúp đỡ
này, bạn có thể giải quyết vấn đề của con bạn có kết quả và không mất nhiều
thời gian, đồng thời tránh cho con bạn phải chịu đựng vấn đề quá lâu và quá
sức của trẻ, và tránh được cả những điều đáng tiếc có thể xảy ra như tự vẫn,
một trong những hậu quả tai hại nhất.
Trầm cảm thường là “con dã thú” thầm lặng. Trẻ em ở mọi lứa tuổi (và cả
người lớn nữa, nhất là nam giới) thường tìm cách khoả lấp và che đậy nó.
Chính vì thế chúng ta cần canh phòng nó cẩn thận.
Hãy đến với chúng tôi khi thấy con bạn có những triệu chứng trầm cảm!