B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
TRƯỜNG ĐẠI HC KINH T TP.HCM
ĐOÀN THANH QUANG
LUN VĂN THC SĨ KINH T
TP. H Chí Minh – Năm 2005
- 1 -
CHÖÔNG 1 :
GIÔÙI THIEÄU
1.1 Söï caàn thieát cuûa ñeà taøi nghieân cöùu :
Trong voøng hai thaäp kyû trôû laïi ñaây, hoäi nhaäp kinh teá quoác teá trôû thaønh moät
xu theá taát yeáu cuûa thôøi ñaïi, dieãn ra maïnh meõ trong taát caû caùc lónh vöïc cuûa ñôøi
soáng kinh teá – xaõ hoäi. Trong xu theá ñoù, Vieät Nam ñaõ coù nhöõng chuû ñoäng vaø ñang
töøng böôùc tham gia vaøo quaù trình hoäi nhaäp quoác teá. Naêm 1987 ñöôïc ñaùnh daáu laø
naêm ñaàu tieân nöôùc ta baét ñaàu môû cöûa kinh teá vôùi vieäc ra ñôøi cuûa Luaät ñaàu tö
nöôùc ngoaøi taïi Vieät Nam. Coù theå xem ñoù laø nhöõng böôùc chaäp chöõng ñaàu tieân cuûa
nöôùc ta treân ñöôøng tieán ra theá giôùi. Ñeán nay, sau gaàn 20 naêm môû cöûa tham gia
vaøo quaù trình hoäi nhaäp quoác teá, nöôùc ta ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng thaønh töïu nhaát ñònh
vôùi GDP naêm 2004 tính theo giaù thöïc teá ñaït 713.071 tyû ñoàng, töông ñöông 45,4
tyû USD, thu nhaäp bình quaân ñaàu ngöôøi ñaït 552,9 USD/ ngöôøi/ naêm. Töø moät nöôùc
thieáu ñoùi, thöôøng xuyeân nhaän vieän trôï, Vieät Nam ñaõ trôû thaønh moät nöôùc xuaát
khaåu gaïo ñöùng haøng thöù hai treân theá giôùi, cô caáu kinh teá ñang chuyeån dòch theo
höôùng coâng nghieäp – dòch vuï – noâng nghieäp.
Töø thaùng 07/1995, Vieät Nam ñaõ trôû thaønh thaønh vieân chính thöùc cuûa khoái
ASEAN, tham gia vaøo khu vöïc maäu dòch töï do AFTA. Thaùng 07/2000 kyù hieäp
ñònh thöông maïi song phöông vôùi Hoa Kyø, vaø hieän ñang trong quaù trình ñaøm
phaùn gia nhaäp WTO, tham gia vaøo caùc quan heä thöông maïi song phöông vaø ña
phöông khaùc. Coù theå noùi raèng “theá nöôùc vaø vaän nöôùc ñang leân”, song cuõng ñaët
chuùng ta trong boái caûnh môùi, ñieàu kieän môùi vôùi nhöõng cô hoäi nhöng chöùa ñaày
nhöõng thaùch thöùc vaø khoù khaên. Xeùt treân bình dieän vó moâ, vieäc hoäi nhaäp kinh t
quoác teá coù theå mang laïi nhieàu lôïi ích nhö phaùt trieån vaø söû duïng hieäu quaû nguoàn
- 2 -
nhaân löïc, thu huùt ñöôïc caùc nguoàn ñaàu tö nöôùc ngoaøi, coù ñieàu kieän tieáp caän, öùng
duïng vaø phaùt trieån ñöôïc coâng ngheä tieân tieán, xaây döïng ñöôïc heä thoáng taøi chính –
ngaân haøng ñuû maïnh ñeå phuïc vuï hieäu quaû cho söï nghieäp CNH-HÑH ñaát nöôùc,
tích luõy ñöôïc caùc kinh nghieäm veà quaûn lyù vaø ñieàu haønh vó moâ. Beân caïnh ñoù, yeâu
caàu taát yeáu cuûa quaù trình hoäi nhaäp vaø caïnh tranh laø chuùng ta phaûi khoâng ngöøng
naâng cao trình ñoä quaûn lyù nhaø nöôùc, nhaèm giaûm thieåu vaø haïn cheá ruûi ro, traùnh
ñöôïc nhöõng baát oån vaø khuûng hoaûng kinh teá, ñaûm baûo phaùt trieån beàn vöõng vaø toái
ña hoaù lôïi ích cho quoác gia trong quaù trình hoäi nhaäp.
Vôùi nhöõng thaønh töïu ñaït ñöôïc trong gaàn hai thaäp kyû qua, vôùi nhöõng cô hoäi
vaø thaùch thöùc ñaët ra cho neàn kinh teá nöôùc ta trong thôøi gian tôùi, heä thoáng caùc
NHTMVN vôùi vai troø huyeát maïch, laø keânh huy ñoäng vaø cung öùng voán chuû yeáu
cho neàn kinh teá, ñaõ coù ñoùng goùp to lôùn cho nhöõng thaønh töïu trong quaù khöù vaø seõ
phaûi tieáp tuïc thöïc hieän vai troø aáy trong tieán trình hoäi nhaäp cuûa töông lai. Trong
tieán trình ñoù, caùc NHTM nöôùc ta chaéc chaén coù nhieàu cô hoäi hôn trong vieäc tieáp
caän caùc nguoàn löïc, coâng ngheä, thò tröôøng, khaû naêng phaùt trieån môû roäng, song seõ
ñoái maët vôùi nhöõng thaùch thöùc, ruûi ro trong quaù trình caïnh tranh ñoù. Vôùi quy moâ
nguoàn voán töông ñoái thaáp so vôùi heä thoáng NHTM caùc nöôùc trong khu vöïc vaø theá
giôùi, trình ñoä quaûn lyù quoác teá coøn nhieàu haïn cheá, heä thoáng maïng löôùi caùc chi
nhaùnh ôû nöôùc ngoaøi coøn ít oûi, coâng ngheä aùp duïng coøn chöa theo kòp xu theá chung,
dòch vuï cung öùng coøn ngheøo naøn, caùc tieâu chuaån veà keá toaùn kieåm toaùn chöa phuø
hôïp vôùi thoâng leä quoác teá thì nhöõng thaùch thöùc cho heä thoáng NHTM nöôùc ta trong
thôøi gian tôùi laø raát lôùn, khi maø nöôùc ta ñaåy nhanh quaù trình hoäi nhaäp quoác teá,
töøng böôùc thöïc hieän môû cöûa thò tröôøng taøi chính – ngaân haøng.
Treân cô sôû ñoù, taùc giaû maïnh daïn nghieân cöùu ñeà taøi :Ñònh höôùng naâng
cao naêng löïc caïnh tranh cho caùc NHTMVN trong tieán trình hoäi nhaäp quoác
teá”. Qua ñoù nhaèm phaân tích, nhaän ñònh ñuùng naêng löïc thöïc söï cuûa caùc
- 3 -
NHTMVN so vôùi ñoái thuû caïnh tranh trong tieán trình hoäi nhaäp, nhìn ra nhöõng
ñieåm yeáu ñeå coù höôùng khaéc phuïc, xaùc ñònh nhöõng ñieåm maïnh ñeå phaùt huy lôïi
theá so saùnh, giuùp caùc NHTMVN xaây döïng cho mình chieán löôïc phaùt trieån ñoàng
boä, naâng cao söùc caïnh tranh vaø hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa ngaønh ngaân haøng, tieáp
tuïc coù nhöõng ñoùng goùp tích cöïc trong coâng cuoäc phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc.
1.2 Muïc tieâu vaø phöông phaùp nghieân cöùu :
Nhaèm khaúng ñònh laïi vai troø cuûa heä thoáng NHTMVN ñoái vôùi tieán trình
phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc, ñaùnh giaù ñuùng caùc cô hoäi, thaùch thöùc ñoái vôùi hoaït
ñoäng ngaân haøng, phaân tích moät caùch toaøn dieän vaø coù chuù troïng ñeán caùc tieâu ñieåm
veà thöïc traïng hieän taïi cuûa heä thoáng NHTMVN. Vieäc phaân tích döïa treân cô sôû caùc
soá lieäu thoâng keâ, baùo caùo haøng naêm cuûa NHNN Vieät Nam, NHNN Vieät Nam –
Chi nhaùnh TP.HCM. Ngoaøi ra, vieäc phaân tích, ñaùnh giaù coøn ñöôïc thöïc hieän baèng
caùch thu thaäp yù kieán thoâng qua caùc cuoäc hoäi thaûo, caùc baøi phoûng vaán vaø thöïc
hieän phoûng vaán moät soá chuyeân gia trong lónh vöïc ngaân haøng. Treân cô sôû ñoù, ñeà
ra caùc ñònh höôùng vaø kieán nghò coù tính khaû thi, nhaèm cuûng coá vaø naâng cao naêng
löïc caïnh tranh cuûa caùc NHTMVN trong tieán trình hoäi nhaäp quoác teá, ñaûm baûo cho
heä thoáng NHTMVN duy trì ñöôïc söùc caïnh tranh, taïo ra nhöõng khaû naêng cho vieäc
phaùt trieån môû roäng, tieáp tuïc coù ñöôïc nhöõng ñoùng goùp hieäu quaû cho coâng cuoäc
phaùt trieån ñaát nöôùc. Ñeå muïc tieâu ñoù trôû thaønh hieän thöïc, ñoøi hoûi caùc NHTMVN
phaûi chuû ñoäng, nhaän thöùc ñuùng ñaén veà caùc cô hoäi, thaùch thöùc, tích cöïc chuaån bò
nhöõng ñieàu kieän caàn thieát ñeå saün saøng tham gia vaøo quaù trình hoäi nhaäp ñoù, vaø
hôn heát laø quaù trình töï hoaøn thieän ñeå naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng, giöõ vöõng vai
troø huyeát maïch vaø ñoäng löïc cho khaû naêng caïnh tranh, phaùt trieån vaø hoäi nhaäp treân
moïi maët cuûa ñaát nöôùc.
- 4 -
1.3 Noäi dung vaø yù nghóa cuûa ñeà taøi nghieân cöùu :
Vôùi vaán ñeà vaø muïc tieâu nghieân cöùu ñöôïc xaùc ñònh ôû treân thì noäi dung
nghieân cöùu cuûa luaän vaên goàm boán phaàn, ñöôïc chia thaønh boán chöông :
Chöông 1 : Giôùi thieäu. Muïc ñích cuûa chöông naøy laø giôùi thieäu chung veà ñeà
taøi nghieân cöùu, söï caàn thieát cuûa ñeà taøi nghieân cöùu, muïc tieâu vaø phöông phaùp
nghieân cöùu, noäi dung vaø yù nghóa cuûa ñeà taøi nghieân cöùu, theå hieän nhöõng suy nghó,
nhaän ñònh cuûa taùc giaû trong vieäc xem xeùt, ñaùnh giaù naêng löïc caïnh tranh cuûa caùc
NHTMVN khi tham gia hoäi nhaäp.
Chöông 2 : Quaù trình hình thaønh vaø vai troø cuûa NHTM trong phaùt trieån
kinh teá. Chöông naøy chuû yeáu taäp trung vaøo moät soá vaán ñeà coù tính chaát lyù luaän
nhö quaù trình hình thaønh NHTM, chöùc naêng cuûa NHTM, vai troø cuûa NHTM trong
phaùt trieån kinh teá, ñoàng thôøi nhìn laïi boái caûnh chung cuûa ngaønh ngaân haøng nöôùc
ta trong giai ñoaïn hieän nay, laáy ñoù laøm cô sôû ñeå phaân tích chi tieát caùc khía caïnh,
yeáu toá aûnh höôûng ñeán naêng löïc caïnh tranh cuûa NHTMVN ôû chöông tieáp theo.
Chöông 3 : Naêng löïc caïnh tranh cuûa heä thoáng NHTMVN trong giai ñoaïn
hieän nay. Chöông naøy taäp trung vaøo moät soá vaán ñeà chính nhö caùc khuynh höôùng
aûnh höôûng ñeán hoaït ñoäng ngaân haøng, xu höôùng caïnh tranh trong lónh vöïc ngaân
haøng ôû Vieät Nam, caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán naêng löïc caïnh tranh cuûa caùc
NHTMVN. Vieäc phaân tích, ñaùnh giaù döïa treân caùc döï baùo kinh teá, treân cô sôû caùc
soá lieäu, baùo caùo cuûa NHNN, cuûa caùc NHTM, caùc soá lieäu baùo caùo cuûa caùc toå chöùc
taøi chính quoác teá. Noäi dung phaân tích taäp trung vaøo caùc vaán ñeà coù tính chaát neàn
taûng nhö naêng löïc quaûn lyù vaø chaát löôïng nguoàn nhaân löïc, trình ñoä vaø khaû naêng
öùng duïng coâng ngheä thoâng tin, söùc maïnh vaø naêng löïc taøi chính, khaû naêng phaùt
trieån maïng löôùi chi nhaùnh… Qua ñoù, giuùp chuùng ta coù nhaän thöùc ñuùng veà thöïc löïc
cuûa heä thoáng NHTMVN.